"RA Eueget nS i nara ES

VA

no zs

,

(cS c ΨΚ PITCTVRA. STATVARIA T LIBRI “Ὁ F0.

Ad fllufiziffimum δὲ Porenriif. Heroém; IvsrvM HexR1cv M Turnonium Comitem Roflilionzum.

cá ore» .$VLIO ΘΕ 5 ΑΒΕ. ATLEN GRO:

Societatis 1 P's V PRUNUS:

E 7 ul s n" 3 d "... ER P * - pn e wá Pu

LFGD VN I, Sumptibus LV DOVICI pai Hzredis Rov1rrE.

ur e Cs τες ες αν rct. "n CVM PRIVILEGIÍO.

i

Neid. di 3 ,

ἘΝ

"A

Tu Mat

|

sc Pere ac IVSTO Hj RICO

TVRNON jo COMITI τῶ ILION AO.

ΡΠ Ἢ -V.o maxime artium. m peherà

"€. tes iam olim fuerunt, Ἢ ε-

sU v) ROS ILLVSTRISSIME, |

PARORIRS S quarum alix in fola. con-. templatione pofita: effent , alix contem-- plationem- & manum. requirerent , vtrx- que imperiis & ciuitatibus maxime fru- &vofz.. Sed ex iis quxdam homine ánge- nuo, & liberali fupra. ceteras digna: funt, inter quas non vltimum locum Plaftice, & Pi&ura obtinuit, qux feruilibus ingeniis interdi&a iure gentium folis i ingenuis ad- iudicata eft. In ea Romz Fabij viri princi- pes principi loco ac numero fuerunt, in

Gracia M Apelles , Phidias, Ly- TT z fippus,

in prctio : apud omnes gen-

Ἂ

minus og Jlaftices ac eg cmt) quàm li- terarum bene Ἢ icio ad. os tranfmitti pofle exiftima : . Adde quód ea quz in liters mi itis innoteícunt , at imagines pidz , fcu ue in oculos om- nium incurrunt , à 1 Pm ἜΣ Ὑρίγαητοςβ vi-

i reca vultus , animofque reprz- iun Vi cas pueros , fcemir as in hoc fpcctacul ülo hzrere gulis. iPong if

1 ς miraculo rerum ,a | e manufactz veluti mut. ftatuas mutaffe homines v vid cà xa quifque peritior artis eft, & iudicij i lir tioris., eo magis ddndiabileth operis dduüeiam;; & folertiam opificis. ura Vidi equidem plures qui belle de. nobi- lium artificum operibus iudicarent , caque fuis. momentis zítimarent. neminem vi- dere me memini , qui fabtiliüs fingula re- rumi-momenta rimaretur ;qui minutias quafque , lineamenta , neruos , articulos, 4 habitus,geítus te vno acutilis licis & ani- mo fequeretur. Si quid eft vitij, fi quid artis,& induftriz,ftatim tibi occurrit, nihil

ab

. te vno po fingulare eft , ; : riis : - Ípicax,tam oculatus,vt Ly Ere res ,tam S eciétlaribus a ec: indis au- ibus vt nihil eorum P cet eros fugiunt

non tibi ftatim. al io. In Philofophi-

cis, in eis aturz arcanis , in

iis quae nar ram { 7 Meis A magnis, in paruis , in imis;: fublimibus, tantum ha- bes foler c, vtomnia aurmatura tibi infi-.

ra (int, aut perientia a contrita, aut ipfe tu - omnibus es tus, ac infitus effe. videaris. -

Quinetiam linguas peregrinas in promptu habes, Latinam,Gracam, Hebraicam, Ita- licam , Hifpanicam. cetera talia in quibus alij atatem conterunt , tu aliud agens bo- nitate naturz, ingenij celeritate fine labo- re conquififti. Verüm id genti tuz quz vt nobilitate & gloria, ita & ingenio & ítu- dio nemini concedit, domefticum eft vc alta omnia nullo negotio capeffat. In his talibus quz omiibus nota funt multus effe nolo, ne €oràm in os laudare te videar, quum ipfa fibi virtus pretium fit , & ex- trinfecis ornamentis non egeat. Quodi igi- tur inftituti mei eft, id vnum hoc tempore

TT ἢ vrgeo,

je

5΄

*

Y

Logan A3 Ἐν T

1S τῇ E Y εὐ ανάχι ᾿ BUE ABL ΕΝ ο΄

1. C. B YVLENGE TR SUME ier RES ^k r

P

rios PN

2253 3.

Ἦν X: T. 2. EJ. pe pii A piturs. in £t

"trt. Rurfus de pictura.

De coloribus.

Rur[nm de coloribus.

De ceris inurenda.

Rur[am de ceri ápurendis.

De muf[iuargs.

De pictoribus c flatuargs clari.

. De picturis | honestis. QN. e De pitfuris natiuis, e veluti QS. . De picis vestibus, e textilibus. . De penicillo ei cestro.

. De perg ula.

. De pinacotecha, c tablino.

. De machinis, gcribante, cinnabo. . De picfura ex! Polluce.

. De imaginibus c femulacris.

LIB ER -SEC VNDV S.

Car.1. De origine plut ὁ: iura. IoO

2. De pitfura, qua vulgo viimi 163 3... De coloribus. - 109 4. De pitfura vitri. . Ἢ ἜΘ ΤᾺ $. De fmalto, feu encausto. — E. bis 6. De emcanito, feu fmnalto. | 126 7. De plaifice, feulptura, ΩΣ Aint 122 8. De marmoribus. 131 9. De gemmis d lapillis. "^ τὴς 10. De lapidibus. 146 11. De ffátuis ereis fufis. 148 12. De maltándis , flagnandis e ferruminan- dis operibus metallis. —— 150

1 3.& vlt. De ferramentis fc ipu 160

DE

- det vfum. Horatius,

DE PICTVRA. ET STATWVARIA ^7

"De *P;&ura. CAPYT L

IcrvR4& & Pocfi bene conue- We nit, & vtriufque pené idem inge $ nium eft; quód in rebus imitandis: |) occupentur : Optime igitur à Plu» s zw rarcho di&um,;Pocticam effe pi&u- Tam loquentem , pi&turam veró Po&fim. mutam, quia vtraque multa inuenit , multa fingit , multa mentitur , vtraque proxime inuenta fua ad rerum . naturam accommoda: ; magis tamen feriunt ani- mum quz γἰφοπευο θενὰ qua audiuntur. Etenim Segnins irritant affimos demiffa per aurem,

Quim qu& (nnt oculis fubietla fidelibus, c qna

*

SN ως ον

Jpfe fibi tradet fpettator. Ne ait Horatius. .Calamus penicilli , penicillus cala- mi zmulus eft , vt alter alteti laboris fui commos

an "1

Vt pittura. Poéfis evit , qua fi propius fhes, Té capiet magis, quadam fi longis absles. Aa Duos

riperet. Is hodiéque viuit tanta operum & artis fama, vt Apelle , & Protogene fuperior putetur. Pictura autem figmenta unir à Poéfi, à Geo- metria regulam,circinum,lineas, proportiones, ac fymmetriam. Nam & Parthafius in laude fuit, quód primus fymmetriam pictura dederit , pri- mus argutias vultus; elegantiam capilli , venufta- tem otis , confeffione artificum in lineis extremis

tieuri ait Plinius; Ab optica veró pictura fumit i$ confiderer-quomodo qua lon-

giüs abfint j minora appareant ; qu& fupra caput"

quiz infra minora; quomodo iciem oculorum fal- lant. Iteni piétores i opi ca BRI rebels ἴα. cem, radios, fumunt, Et'quia mart vtuitur, gra- | phis neceffaria cít,qua interdixete Greci feruis,vt

foli genui pueri diagraphicen ih. buxo 'doce-

rentür. Irem à Philofophia morali pictores. hoc habent vt animum, fenfus oranes;perturbationes, mores exprimant,vt hominem iracundum,iuftum, inconftantem, clementem , mifericordem ; excel-

ei "ἢ | fum,

tuifit;Ionicum,Sicyonium;At-

-

tib dos ip T fam, glorie anidum, hu T er n, ferocem, fight penicillo. delineent., Omnes « qui volunt L- tias videri , candicantia faciunt .» coloréque n- diunt nigro, magna prorfus in equo extantia oftendentes , & in confra&to E. i Con- fule Pliniuin /if.5 5. cap.2. «6. 7. Vitruuium ib. 8. £1. lib. 7. Qujdam chimzras pingunt, quas vulgo vocant grotefques , ineptiffimé, . uare Vitruuius lib.7. conqueritur homines qui veré naturam imi- tari debuiffent, fabulofa commentos effe,quz na- tura- ipfa nequeat efficere. Eofdem ie — Horatius, -

—.- Pitloribur atque. Polti m dd Ouidlibet audendi femper fai ΠΡ a poteftas. d) Semus,ci banc veniam, petimufif δάμη, viciffim, : . Sed non vt placidis Mescmocor mum o 0 | Serpentes auibus geminentur, Tigribis agni. ^

5: Gregorius: Si pictura indoctorum eft liber; ec- l quid e falfa hauriecur lucis? Suum igitur. cuique" , dandum , vt feruetur decorum, - "Horatius, "

e" Etaris cuin[que notandi- ΡΣ je AMolilibá(aue « decor naturis dandus, c ant Intererit milium. Daufne loquatur; E Mainrus ne fenex, an adbuc fiore uU Feruidui.- ebd fes xci ctn

Noftra etate in. Tog fa 1 1 i&tores eximij, : qui fuum cuique feruarent , au redderent; Ra- phael Vrbinas, Michgel Af hot elus Bonarota'Titia- nus , Antonius Corrigienfis , ΓΗ Sebaftianus. Vené-^ tus, Iulius Romanus , Andreas Sartorius. lam olim tes vt erant , füb Imperatoribus Roma-- nis , pictores natiuis coloribus ; non per vróbram | ac técéifuris fed in clátiifia- luce delinearunt. * SUUM Inter

e^

4 De Pictura,ed Statuaria, Interdum vmbras addiderunt vt apud Pruden- tium, Pitla fuper tumulum (fpecies liquides viget umbris, Effigians tratti membra cruenta viri. ὮΝ i t FAN AT. n *De Plaáfice e$ Picfura in genere.

CAPvVT 4L

Ocrates. dicere folitus etat , γκαφικῦς 22) τίω εἰκασι ἂν ὁρωμένων, pitiuram e[fe imitationem, c? re- pra[eniationem eorum,qué videntur. ldem dici poteft de plaftice , qua ftatuariz , fculprurz , czlaturz,; picturz parens eft ; quzque rerum habitum , fta- tümque quàm proximé imitatur. Virgilius, anro al (pyrantia mollis era, Credo equidem ,vinos duceut de marmore vultus. Plafte dicuntur marmorarij , & zrarij , & omnes marmoris,& zris artifices. Tertulliano Jib, de 7do- lolatria : Marmorarius,erarius,qui fignum defcri- bit , quanto faciliàs abacum linit, qui de tilia Martem exfculpit, quàm citiüs armarium com- pingit. Quintilianus ἐδ. 2. cap. vlr. Czlatura eft, quz auto, argento, zre, ferro opera efficit. Scul- ptura etíam lignum, ebur, marmor,vitrum, gem- mas , & meralla comple&itur; excufor vafa facit. Signum à Latinis dicitur Simulacrum. Tertul- lianus im 24pologet. cap. 12. Quod fimulacrum non priüs argilla deformat cruci,& ftipiti fuperftru&ta, in patibulo primüm corpus Dei veftri dedicatur. In Deos veftros per omnia membra validius in- cumbunt aíciz , & runcinz , & Ícobinz. Dicitur item

m na com

Lr. ΟΡ. 11.

item ftatua imago,conflarile,effigies, ke ^d litudo, fculpt le,tigillum.. À Grecis vocatur &jaA- μα , «7E va AA, s j ἀγδριὰς, ἀνδμειχελον ᾽ βρέτας , δείκελον, ἐκτύπωμα, "TG εἰκῶν, εἰκόγεον, εἰδωλον; td sid uuo, IJaNua y ἕδανον, ὁμοίωμα, φερτοιμὶ, χαρακτὴρ » Wert, váy, & alia nomina infra fübijciemus. Primus Socrates docuit Parzhafium , & Clitonem fta- tuarios , mores , & oculorum brune pi&ura ex- primere , vt faribit Xenophon lib. 5. "pomme. Quidam pictores fuere ῥὠπαρροράφόι , alij mo- dcítiz, & pudoris ftudiofi. Apud /£lianum varia Ehflorie lib. 4. cap. 4. Thebis lex vetat aliquid obíceeni aut pictura , aut plaftice fingere. Primi quorum quidem opera non veruftatis modó gra- tia vifenda (int, ait Quintilianus Jib. 12. i a 10. Clari pi&ores ( putet aliquis verba. hae deeffe, fed etiam artis) fuiffe dicuntur Polygnotus,atque Aglaophon , quorum fimplex color tam fui ftu- diofos adhuc habet , vc illa propé rudia , ac velut faturz mox artis primordia,maximis,qui poft eos extiterunt,auctoribus pra ferant;proprio quodam intelligendi, vt mca "opinio fert , ambitu. Poft Zcuxis , atque Parrhafius non. ean etate diftantes circa Peloponefia ambo tempora: natn cum Parrhafio fermo Socratis apud. Xenophon- tem inuenitur plurimum arti addiderunt,quorum prior luminum , vmbrarámque inueniffe ratio- nem , fecundus examinaffe lineas fubtilius, tra- Fr Nam Zeuxis plus membris corporis dedir, ille ita circum(.ripfit omnia, vt eum legumla- torem vocent , quia Deorum ; atque heroum effi- gies , quales ab eo tradite , czteri tamquam ita neceffe fit, fequuntur. Floruit aucem circa Phi-

Na 3 lippum,

»

:6 — De Pitfura, ed Statuaria, lippum,& víque ad fucceffores Alexandri pictura przcipué , fed ex diuerfis virtutibus : nam cura Protogenes , ratione Pamphilus, atque Mclan- thius , facilitate. Antifilus , concipiendis vi- fionibus , quas φαντασίας vocant, Theon Samius, ingenio, & gratia, quam ipfe in fe maximé iactat, Apelles eft przftantiffimus. Euphranorem admi-- randum facit;quód & c«teris optimis ftudiis inter precipuos, & pingendi , fingendíque idem mirus artifex, Similis in ftatuis differentia. Nam & du- ' tiora,& Tufcanicis prokima Calon,arque Egcfias; jam minus frizida Calamis , molliora adhuc fu- 'pradi&is Myron fecir. Diligentia,ac decor in Po- lycleto fupra czteros, cui quamquam à pleriíque tribnirur palma, tanien ne nihil detrahatur,deeffe pondus. putant. Nam vt humane formz addi— derit fupra verum, ita non expleuilfe Deorum auctoritatem videtur, quin etatem quoque gra- uiorem dicitur refugiífe , nihil aufus vltra lzues geras. Át quz Polycleto defuerunt, Phidiz; atque Alcameni dantur. Phidias tam Diis , quam homi- nibus efficiendis melior artifex traditur, in ebore veró longé citra emulum , vel fi.nihil nifi Mi- neruam Athenis , aut Olympium in Elide Iouem feciffet , cuius pulcritudo adieci(fe aliquid etiam receptz religioni videtur , adeó maieftas operis - Deum zquauir. Ad veritatem Lyfippum,& Praxi- telem acceffiffe: optimà affirmant. Nam Deme- .trius tamquam nimius in ea reprehenditur,& fuit fimilitudinis , quàm pulcritudinis amantior. An autem ad cultum Dei opus fit. fimulacris , lege Maximum Tyrium fev. 58. Hic admoneo , duos Práxiteles fuiffe ; vtrumque fculptorem : alterum

fub

fub Alexandro Magno;de quo Plinius ἐδ. 3 4.c4p.8. alterum fub Pompeio Magno;de quo idem /ij. 3 5. . ap. 9. lib. 36. cap. $« Jd eh

"Rerfus. de "Pidfura.

pies nihil eft aMud , quàm penicillo lineas

. ducere , & colores addere ; quibus homines; bruta, plante, arbores , alizque res exprimantur. Pictura nobilis quondam ars , tum ,cüm expete-- retur à Regibus, populí(que, ὃς illos nobilitans, quos effet dignata pofteris tradere. Ea eft vita memoriz,lux vitz , teflís temporum , nuncia vir- tutis, mortuorum à morte reftitutio , fama ; glo- rieque immorctalitas , viuorum propagatio ; qua facit, vt abfentes praftó fint, & variis; diffiti(que locis vno tempore reprafententur. Apud Ro- manos ei maturé honos contigit. Siquidem cog- nomina ex ea Pi&orum traxerunt Fabij clariffima gentis , Princépíque eius cognominis ipfe edem Salutis eid dei xin condit 450. Pictuta Gracis dicitur γραφὴ, communi cum fcriptura no- mine, quam Plutarchus: mutam Poeticem , hanc loquentem picturam appellat. Huc refpexit Sta- tius lib, 1. Sylu, τ. | "Apelles. cuperent 16 fcribere cert, Vnde. ftcuti fcripta perlegi dicuntur;ita & picta. Virgilius lib. 6. /Eneid. de rebus pictis à Dzdalo,

᾿ς πα quin protinus omnia

Perlegerent oculus.

ΑΔ 4 Vocant

o»

ὃ De Pidiura, eg Statuaria,

Vocant & σκεαρφαφίαν, & oxbueyeapias , ζωγράφον, exbueo;&eoy. Dc Picturz autem iniuis incerta quz- ftio οἷ Gyges Lydius pr&uram in Z£gypto re- perit;au&ore Plinio ἐδ. 7. cap. $6. In Grecia En- chir Dzdali cognatus, vt Ari(toreli placet , vt Thcophrafto Polygnotus Athenienfis. Zgyptij fex millibus annorum apud ipfos inuentam, priufquam in Grzciam inferretur affirmant.Gra-

Ci autem alij Sicyone, E apud Corinthios re--

pertam , omnes vmbra hominis lineis ciccum- du&a. Marcus Varro feptingentorum virorum illuftrium: imagines fuis voluminibus inferuit, non paffusántercidere figuras, aut vetuftatem σαὶ contra homines valere.Inuentione muneris ctiam Diis inuidiofus , ait Plinius lib. 3 f. cap. 2. Οὐ 3. lib.

34. cap. 4. quando immortalitatem non folàm

dedir, verüm & in omnes terras mifit , vt przfen- tes effe vbique , & claudi potfent. Prima pi&tura fuit vmbra hominis lineis circumducta, Verr fingulis coloribus , monochromatos dicta , alij monogrammon vocant;ab vnica,& cadcm (emper linearum fpecie, quomodo Epicurus ἐἶῥ.2. de Na- tura Deorum apud Ciceronem , monogrammos Deos vocat,coídem femper;qui nec ira mutentur, nec letitia Lucillius tamen apud Nonium tenues, & decolores homines appellat monogrammos. Pi&uram linearem inuentam volunt à Philocle &&gyptio, vel Cleanthe Corinthio. Strabo ἐφ. 8. In Alphzoniz Dianz templo Cleanthis , & Are- gonthis pi&urz vifuntur hominum Corinthio- rum. Alterius quidem Troiz excidium , alterius Dianz in Cunis deportatio.Linearem primi exer- cuere Ardices Corinthius , ὃς Telephanes Sicyo-

nius,

. 4D

"

"d . b.c abun ug ums 3: nius , fine vllo linearum colore , iam tamen fpar- gentes lineas intus, Idco & quos pingerent ad- Ícribere inftitutum. Poftea eminentiora quedam, alia redu&iora fecerunt. Quintilianus. Ab. 11. Jastit. cap. 3. Vt qui fingulis pinxerunt coloribus, alia tamen eminentiora, alia redu&tiora fecerunt, .

"fine quo ne membris quidem fuas lineas dedií- fent. Per initia adeó rudis pictura fuit; vr ex lineis vultus hominis , aut animalis agnofci non poet nifi nomen adícriberetur. ZElianus Jib. 10. var. biffor. Ver ἄρα ἀτέχνως ἐἰκαζον τὰ ζῶα. ct. ὀξυγρά- Q«y αὐτοῖς τὰς γραφίας y Téo βῶς» ὑκέῖγο irTQ-. ;Pe- tronius, omnia diligenter cutiofus pictor cum in- Ícriptione reddidezat. Primus inuenit lineas co- lorare tcfta ttíta Cleophantus Corinthius, Nulla ars celerius confummata eft, càm Iliacis tempori- bus non fuitfe appareat, inquit Plinius. Imó Mia- cis temporibus fuiffeapparet ; ex clypeo Achillis apud Homerum lib. 6. Éxcipies Homerum zqua- lem non fuiffe lliaco excidio. ἡ |

gg o DR aro dia duae πολλὰ ἰδέησιν ραπί δέου, ἐν αὶ jara ἔτώξε, ἐν dV. ἐρανὸν, y) ϑάλαοσαν. In ipfo clypeo Vulcanus fecit fcienter ariificiofa multa, terram , celum , mare , folem indefeffum, lunam orbiculatam. Idem apud Hefiodum ex cly- peo Herculis apparet. Si enim erat czlatura , erat & pictuta , quz vtrzque pedetentim , & per gra- dus , non vno tempore abíolutionem confecutz funt. Excipies pi&uram fuiffe etate Hefiodi , non Herculis. Sed ante Herculem pictura fuit fub Mo- fe, & ante Mofem fub Abrahamo. Canathi figna tigidiora funt, quàm vt imitentur veritatem, Ca- : Διὰ j lamidis

laniidis: dura illa quid em ; ud eei ji a quàm Canachi, ait icernon Bruto. Nondum: | ronis fatis ad veritatem adducta. Pulchriora Poly cleti , nondum etiam plané perfecta. In Aéctione, Nicomacho;Protogene, Apelle perfecta funt om- mia. Zeüxis, Polygnotus, Timanthes,A pelles qua- tuor tantüm coloribus vfi funt. A pollodorus Athenienfis. pi&or. primus inuenit φϑυορὰν, ἢ ὠπό- agmen axa2e y Covruptionem, (θ᾽ colerationem vmbra, ait Plutarch. ideo dius eft σχιογεάφ.. ὅτ. 2 X, τᾶλον eoi áp32y, καὶ ἐν τοῖς ἔργρις ἐπεγράφετο, amps.) μᾶλ- ADF, ἡ svi). Πᾶς pileum ferebat re&um,vt Perfa- rum Reges, & in operibus. fuis afcribebat, inuide- 2» goups aliquis , & reprehendet , quàm imitari

ks Vt emineret pictura ^ oportuit aliquid cir- cie ls quia pictura in qua nihil circum litum eft, non eminet; ideóque artifices etiam cüm plu- rain vnam tabulam opera contulerunt, fpatiis di- ftinguunt, ne vmbra in corpora cadant. Varié au- tem colores mifcent , vt lineamenta reddant, Iul. Firmicus /ib.3. 4ffrog. Sicut in imaginibus artifex pi&or lineamenta membrorum varia mixtura- rum diuerfitate perfignat, & temperatis coloribus formam mutatione facit fimilitudinis corporalis. V mbras pro lineis pofuit Prudentius.

Pila (uper tumulum (pecies liquidis viget vmbris.

«|

Phidias lumen ἃς vmbras cuftodiuit, & vt emine-.

rent ὁ rabulis pi&urz maximé curauit. Sili Atri- co ad lumina vfi , Scyrico ad vmbras , Indici ratio ad incifuras in pictura , hoc eft , vmbras diuiden- das ab lumine, ait Plinius cap.vlt.. lib. 23. Plerique lumen de colore purpureo proprie accipi volunt. ;Malé. Lumen enim in pi&ura opponitur uis Plinius

pm omm ood

ras differentia colorum altetna vice fefe exci- tante. à»0g- lumen fpe appellatur.Eo eft opus vc varij habicus;vultus,ftatus fiant, de quibus Quin- tilianus lib. 2.cap.14. Vt in ftatuis atque pi&turis vi- demus variari habitus, vultus , ftatus. Nam reti quidem corporis vel. minima gratia eft. Quum enim aduería fit facies , demilla brachia , iuncti pedes, & à fummis ad ima rigens opus, flexus ille, eft, vt (ic dixerim, motus dat adum quendam effi- &is. Curíum habent quedam & impetum, fedent alia , vcl incumbunr, nuda. hzc , illa. velata funt, quzdam mifta ex "Um. roi tam diftortum & elaboratum quàm ille dyfcolos Myronis ? omnes olim marmorarij, & erarij pictores, aut czlatores erant , imó &albarij te&tores. Tertullianus lil. de Adololatr. Scit albarius te&tÓr , & te&a farcite , & téctoria inducere , & cifternam liare, & cymatia diítendere, ὃς multa alia parietibus incruftare. Vide Tertallianum. Diagraphice dicta eft pictura . in buxo, quam Í foli. pier ingenui Hekebaniut,d ait Plinius. . . τῶν É

"De coloribus. ν

τ ὅπ e APPS I

* Olores floridi funt, vel aufteri. NALE nium, vulgó vermeillon; Atmenium,blen d' 4r- menit 5 Cinnabaris; cinmabze ; Chryfocolla, fondue dar; Jndjoami: noir 5 Patputiffum, efcarlate. Caeteri aulteri, Vide Plinium. ib, 35. cap. ὃ. Sil coloris genus

ἡ

1, De Picfura,eg Statuaria, Ὁ genus eft, proprie Limus, vulgó dicitur iawse mi- nera. Optimum Atticum , proximum marmo- rofüm.Tertium eft Scyricum ex infula Scyro,quo vtuntur ad picture vimbras. Sile pingere infti- tuére primi Polygnotus, & Mycon, Attico dum- taxat. Ad vmbras Scyrico, & Lydio vfi. Sil In- dicum in pictura ad incifuras, hoc eít, ad vmbras diuidendas ab lumine. Tandem feipfa ars diftinxit, & inaenit lumen , atque vmbras differentia co- lorum alterna vice fe excitante, Deinde adiectus c(t fplendor. Alius hic , quàm lumen , quem quia inter vmnbram,& lumen effet, appellarunt Toga; Commiffuras veró colorum, & tranfitus, Armorez. Colores, quibus pictores vtuntur, Poéte ifo; vocant. Ouidius lib. 4. Fafforum : —— ἡ pila coloribus vitis. Lib. ;. | uique meues calum, tabulafque coloribus vfi. Quia vtplurimum certis medicamentis adhibito igne fiebant colores. Lucianus i» Zcontbus , εἰκόνα ἐκ Emule μόνον » ἀλλὰ ἐς βάθ- δα σοποιοῖς τισι Φαρμιόκοις ἐς κόρον χαταβαφῶ σεν 5 imaginem non modo celoraram effe , fed in. profundum vwemenzs. quibu(dam Sficientibus , quod. fatse. ef , infetlam. Vfti colores didi , quia marerig quzdam vrebantur , vt co- lores fierent. Theophraftus /sf. de lapidibus (cribit ochram in rübricam mutatam incendio taberna. Plinius lib. 3$. cap. 6. Nunc omnis ceruffa ex plumbo, & aceto fit. Vfta, cafu reperta incendio pirzei, ceru(fa in orcis cremata.Hac primüm vfus eftNicias Fit & Romz cremato file marmorofo, & reftin&o aceto, Sine víta non fiunt vmbra. Sandaracha,cuius color proprie fuluus;adulterina

fic

MET OE T aU o repr VOR NO MEO 6 uA. ^ 0n fit ex ceruffa in fornace cocta. Hac fi torteatur, qua parte rubrica admifta fandicem faciet. Po- lygnotus,& Mycon celeberrimi pi&ores Athenis, é vinaceis tryginon fecere. Apud Plinium 4. s y. cap. 6. Ex fece vini ficcata, excocta, fit aramen- tum Indici fpecie. Apelles commentus cft ex ebore combultto facere quod elephantinum vo- cant. Is color nigerrimus eft. Omnes pene fa&itij colores igne fiunt , idcó colores víti ab ingenio- fiffimo Poé&a vocantur. Atramentum pi&ores fa- ciunt vcl ex fuligine olei nucum , vel ex ebore cremato,vel,quod eft przftantiffimum,ex o(fibus Perficorum vftis. Melanteriam Diofcorides vocat atramentum merallicum;& natiuum.Ex fanguine fepiz addiro tantillo aluminis fit optimum atra- mentum, Hyfginum primum cocco tingitur, deinde purpura Tyria. Hyíginum proprie ar- buícula, quam vaccinium Plinius vocat. Vaccinij lignüm Interpres Nicandri £ayvy τῷ ouam 1D, flauum colove effe aix fru&um nigrum, eee τὸ βαφεν &nnidty. Certum eft optimos,& tenaciffimos co- lores adhibito igne fieri. Vidi ex hydrargyro , & ferr? bra&eolis, ex chalcantho,ex are,ex plumbo vi ignis rubrum effici , quo nullus color natiuus. effet cenacior , aut penetrabilior. AM

: "Rurfus de Coria. CAPVT Y.

D ea, que de coloribus diximus , adiungi- to, fi lubet , quz Ifidorus habet 4j.1 9. c.17. € 238.

str wA tu. b M. — j 3 '"AtUATÍA,

d w^ ne Sedi el χρῶμα σιύϑετον Mte AdM- αν λένκῷ, ἤχρων piper s fucus. color. muftelinus, ex mgro, G albo conflatus, Colorum enim alij funt. fimplices, alij contrarij, quidam compofiti, quo- - rum alij ad album accedunt, vt flauum; ; alij ad nierum,vt cyaneum; ali; ins intermedij, ve ru-. μὴ pullus. ὦ ὧν σιγὰ ἡθυτέρω Y T λα κῷ ὡς τὸ ξανϑὸν» τὰ 57 T μέλωνθ.» ὡς τὸ κυανοίὼ , τὰ ἢ λοιπαὶ μεταξὺ σῴχων οἷον τὸ ἐρυϑρὸν» τὸ φαΐν. Philo ἐς vita Mofis hyacinthum, purpuram, byffum;coccinum. ponit, & aureum. idv ims κατεσχα άζετο ὑακίνθῳ X, πορ- φύρᾳ, Xj βύατω X, κοκκιγῷ 5 συγκαταπλεκομλθα λευσξ. Color myrtheus in crinibus medius inter flanum, & nigrum , ὑσόκιβῥ Ὁ» » fubrafus. Apud Plinium amomi fructis myrteolus. Vct. glof. zvjf , ruf- Ícus,tubeus;,rufus. Milefia 2.A pule.Ruffca fafcio- la, Petronius, Tunica veftitum τὰ ἔς, Varro Iib. 2. de ve vustica: colorem rubrum , heluum , album - ponit. Apud Hefychium , ψεκολλυρώωμλώον s pda X&- xeu Ar y d ἀρνικὸν. λεώμαὔο. ἄφ.. ἢ 97e ἡμεῖς ἄρστῃ-- γεκὸν ᾿λόχρομδν. Pictores, ait Plinius,ex omnibus co- loribus Cretulam amant, Purpuriffum , efcarlatin, Indicam, feu nigrum; Caruleum, bleu; .Melinum, blanc mineral ; Auripigmentum , orpimarit ; Appia- num;couleur verde; Cerüffam,blanc. Apelles;sEchion, Melanthus;Nicomachus quatuor coloribus Solis immortalia opera fecere, ex albis Melitio, ex fila- ' ceis ( iaumes) Attico, ex rubris Synopide Pontica, ex nigris atramento, Nunc & purpurz in parietes migrant , & India confert fluuiotum fuorum li- mum , & draconum , & elephantorum faniem. Apud Virgiliuta fandix non eft herba, vt vult Pli- nius,fed coloris nomen ex ceruffa adufta,

Sponte

"agnos.

de: brorize. Buxeus dilutior eft luteo. Byílinus au- reo proximus. Pollux βύοσινον ἃ μφάκινον ; alij by(- finum album. Cereus;cerinus, color murinus, οἷ τ neraceus. Color citreus, Coracinus, fufcus, Aqui-- lus , qàgie xeXeuvopadie Ariftophani , cio. Impla- uiatus;feu Mutinenfis,& fuligineus.Éuridus veró; - brun, p | 5, prafinus, rauus, geom , faune, fcutu-- latus, pommelé,N enctus,thalaffinus. Ouidius ἐδ.2.

devis ecce: color , tunc cm fine mabibus: a£

- Hit vndás imitatur, babet quoque nomen ab vnda:

.— Alle crocum [imulat. Ros Hic Papbias »nyrtos , bic purpureos ametbystos, bentéfve vous , Toraciamá, gruem. Ὁ

Luteus color , cereus, puniceus , purpureus, pra- Íinus, Venetus, cxruleus; Ianthinus ; Xerampeli- nus, smethy gus. Plinius : Coccus rofis micat in purpuris "yriis,Amethyftus in viola, Conchy- lium in heliotropio. Cinnabaris fit € dracone, ἃς barro elephante?Puniceus color valdé rubens , vt rofeus;fanguineus ; fit ὃ frutice,vnde coccus eft.

Euftathius : qonzxeuz χρῶμα κατακόρως πυῤῥὸν, οἷον

jiu» x41 αἱ ιοξαφίς.. ὃκ xapTé axpiye γίρε) oo QoriiXoup. χρῶμα, Ex fructu ilicis ft Phoeniceuscolor. Cz-. cilius : Carbafina, Molochina, Ampelina: Virgi-- lius: - , "m QUI MS : E

Spadices, glauciz, ,color deterrimus albz,

Ἐν giluo. Meu .. ῳ Vitruuius 7). 7. cap. 7. dé minio , & coloribus : Creta viridis dicitur Svimg- , à Theodoto , in cuius agto optima nafcitur. Auri pigmentum vo-

catur

iter , anthr , furuus , color eneus,

ia Trucal. Quia tibi in fuafo infecifti pallulam. Vatto : Equi colores difpares ita nati;hic badius, ifte giluus , ille murinus. Firmicus Jib. 2. 4fftroz.

ϑαψινὸν τὸ Laser, flaumm. Hefychius * δυο Luz ma τὰ ὑπὸ 7. κολύφυς "P. δρυὸς (Caupiva, Ε 4 tine vestes , qua cortice quercus , vel slicie

Euftathius : κύαν. χρῶμά Tb μέλαν κἂν »

μέταλλον μελάνίζον. Cyanus nger color , vel

nigro inficiens. Alba felicia. Perfius: (c qui nigrum in candida vertunt,

Alba dies Neronis. Appianus /ib.s. Z4lieut.

κήρυκα ἀργυφίοισιν c εἴμαστ,

"De cerit inurendi.

Δ ADUYTCVE

Ro inurendz cerz hodie nos fugit. Eam camen diferté exponit Plinius ἐδ..3 $. cap. 11. Encaufto pingendi duo fuiffe antiquitus genera conftat: ceia, & in ebore ceftro, id cft, veruculo, donec claffes pingi ceepere. Hoc tertium acceffit refolutis igne ceris,penicillo vtendi ; quz pictura in nauibus nec Sole, nec fale, ventííque corrum- pitur. Encauítum igitur , cürn ebur ceftro fcal- pitur , & inuritur. Caftrum eft veruculum , feu

fcalprum

idam putanc tabulata príüs fuiife fculpra quàm 'a ob egerentur , & inuretentur ; fed veterum torum nemo id fignificar. illsnive lib. 5 5.62.7. x omnibus coloribus cretulam amant , ita lege, ie. illini recufant ; purp uciffamIndicumca- ruleum,melinum, auripigmentum, Appiabum,ce- ruffam. Cere tinguntur iifdem his coloribus; ad eas pi » quz inuruntur alieno parietibus g ge- nere fed claflibus familiari , iam veró ὃς one- ratiis nauibus. - Quoniam. & pericula. pingimus ( meliüs quàm expingimus ) ne. quis mirerur & rogos pingi. Ceram affigi tabulatis.,immó etiam ipfis tholis , & apfidibus templorum , aut dium oftendit. Procopius lib. 1. de edi bfr. Iustiniani : rra Cpuss?) 3 γραφαῖς. 5 2d πᾶσα x τὸ κόρῳ Ure TI, χαὶ δια χυϑέγτι yii) Sw. πουγῶ σον 9. d. ἀλλ᾽ yog Seien. ψηφ!σι λεπτοῖς. Tholus pitluris non cera illiquefatia, e » fua ibi affixus, fed: aptatus teffelizu ge uibus trfilembiu, Vnde diícas tholum feu! ap 1,8 fornicem interdum affixum, ὃς fa&um. illiqu efada, & diffafa. Liquefeere eam: porci , veruculo ignito inuftam , quo cera ipfis tabulatis affige- returad diuturnitatem. Statius: , ; "dpellee: cuperent. te. fcribere cere.

Plinius 45.5 5. cap. 11. dixit pi&uram inurere;pin- Bb gere

Y adi Ure ied s .

18 De Pittura,e Statuaria, gere ceris,encaufticas picturas.De ceris verficolo- ribus Seneca epift. 121. Pictor colores , quos ad reddendam (imilitudinem multos,varióíque ante fe poíuit , celerrimé denotat, & inter ceram, opüíque facili vultu ,ac manu commeat. Varro: Loculatas magnas habent arculas, vbi diícolores funt cerz. Apud Plutarchum funt fimulacrorum inuftores, inauratores , & tin&tores , ἀγαλμάτων &yausuj, 3, “χρυσωταὶ, χαὶ βαφῆς. Athenzus,& Scho- liaftes Theocriti /4yl. 1. vocant vaía sx»ecosequtéva χρώμασε παντοίοις y pila Ctra. ominis generis caloribus. |n Cataletiss Virgilius x

Latus Adtbenagoras natzs feliciter vurs

—.— De cera fatia dat tbi poma Deus. Statius ἐδ. 1. 2Mfcbilleid.

Qualiter artificis. viclure police cere... "capiunt. formas , gnema,, manum, fequuntur. Cerz igitur priüs formabantur pollice artificis, deinde & ignem, ἃς manum fequebantur , cüm inurerentur. Sic fiunt hodie horti cerei penfiles cum fructibus iconicis, fed non inuruntur. Pli-

nius Jib. 2. epiff. Ft laus eff. cere vmollzs, cedén[a, (equatur δὲ dotlos digitos, inf[ad,, fiat opis.

Et nunc informet Martem, caffamá, Mineruam. Eufebius ; κνρόχυτον 3gatl) vocat in vita Conitan- uni Magni , à, οἱ E σκιαγραφίαμς 9 7 MMEcQUTE γραφῆς 4V3es1 , οἵ ὃ γλυφαῖς ὕλης ἀψύχε αὐδρείχελα odia τεκτίωά μῆμοι, o ὃ) κύρξεσι., καὶ τή λαις βαϑείαι γραμμὰς ἐΓχαράξαντες. Et. ali pitluris, ci floribus fu[a. cera, ali feulpiuris materie inanime figuras bormni fimiles fin- gentes, al columnss, (δ᾽ tabulzs altas lineas in[cribentes. Statius lib, 3, Syluaram:

: Te fimilem

: M rjr dà ἘᾺΝ Te fimilem dolia. io Hem linta WHAT, Lib. jf kiltieloni par. 311. Uo ως yup dV vip Wyaslo εἰς geopolo αὖδις, ὁ χαλκο jen Nunc te cera deduxit vurfus ad formam prinem fi

por. Ibidem pAg. a8 d. Medea :

μητέρα κἀν κηρῶ Texyopt inei. VN roc og ?Matram ey in. cera adbuc: filios necantem. Aufobius Epigramm. 136.de ceris: Celer Hos ille (erum veste eontegi ἠδέ Ὁ ROUES Hos. celat argento priis i odo oes bois. Certs inuvens iannarum limina, FNTHM Et atriorum pegmata. 70 007 ine

Vbi ceras , quibus limina, & atria pida erant, inuftas fuiffe ait. Statius Jib. 5. uu ——Tot. feipro vigtnies limine. ΤΩΣ

κει ^ p ow Igitur affixe cerz vécáGoloves élus &limi- j nibus i igne liquefiebant ; & : diffündeUaritur ve- ruculo ignito, ac penicillo. Ceris pingere ,. Ἂς picturam inurere Ariftides primus inftituit;Praxi- teles perfecit,fed aliquanto vetuftiores encaufticz pi&urz extitere, Polygnoti, Nicanoris,& Arcefi- lai Pariorum, vt fcribit Plinius ἐδ. 34. cap. 11. e cAp. 4. & 7. Nicias fcripfit fe inuffiffe.- Paufias Sicyonius primus in hoc generc nobilis fuit. De cereis veterum imaginibus idem libz3 $. cap. 2. Expreffi cera vultus fi ingulis difponcbantur ar- mariis,vt effent imagines,que comitarentur gen- tilitia funera. Stemmata lineis difcurrebant ad imagines pictas. Tablina codicibus implebantur, & monumentis rerum in magiftratu geftarum. De Encauíto Martialis ἐφ, 4. np 36. Encat

bi pilus in. bac eff. Vnde & Phaétonta vocat Dipyron , & bis vftum. Vitruuius Encauftem. vocat pidtorem ,.quód fa- cere ab Encaufte didicerat. Plinius Jib. 36. cap. 2 5. figlinum opus encaufto pinxit. Zib. 5 5. cap. 11. Lyfppus £ginz pi&turz fuz inferipfit , ἐνέχαωσεν: Uc ies non feci(fet;nifi encauftica inuen- ta. Cera verficolor inutitur , & adhibito ignito veruculo liquefcit , & peniculo diffunditur, ac pingitur, vt Plinius lib. 3 «. cap. 1 1. Alij apud Pli- nium Escautem legunt ἐἰχαύματα, thuat a. Mo- numenta ciuitatum Encaufta , & Encauteria, /. 8. Ced. de agr. e cenfit. Aliud. eft encauftum facrum ex muricis cruore compofitum. /. 6. Ced. de dier. re[iript. Nonnulli putant;ceras inurere;nihil aliud effe; quàm quod hodie vulgó vfurpatur. Pictores in linteo imagines, quas volunt, exprimunt, tum veró picem. cum cera mixtam igne admoto li- quant , ὃς feruentem fuper linteum in. tabulato extenfam effundunt, & extendunt arbitratu. fuo, imagines manent integrz , & indclebiles , & lin- teum tabulato tam validé affigitur, vt auelli ne- queat. Sed aliter veteres ceras. inurebant. Ve- ruculum , & vermiculum Gloffz vocant caute- rium ., quo cerz inuruntur.

"Rurfus de Ceris corendit.— LAPSI OUNELT E pingere , ac picturam inurere qui pri- X. 7 mus excogitarit non conftat. Quidam Ari-

ftidis inuentum putant , poftea confummatum à | Praxitele

Lb νῶν

| fiunt gin: imagiiies cx cer anaglyphi , à demi boffe , ou de plein inuruntur.. Audi Philoftratum in Narciffo , Li T μιοράκιον ὦ μαφή mre ἐξηπάτησεν, A χρώμασιν, ὃ κηρῷ τφοσετῆκας, Te quidem adole(cemulum qu pitlura. decepit , nec intabuifli colevibus aut. ceris. Vi ginerius vir do&us ceras inürere nihil v. quàm ceras pingere , & imprimere putat fine ' ruculo ,.quemadmodum macula dicitur inuri : fuprà oftendimus non ined dai brio Mad qui coloribus , fed praterea in tabulatis nauium, & liminibus affixas- gae admoto inui. -— lib.4. epigr.36. Quid tibi vis Dipyran qni Pháfionta Jun

Vides Phaétontem in tabula ceris pictum, & i inu- ftum efe. Athenzus lib. $. vocat xiejgedpiar in qua lineamenta vultus exprimébantur. Vitruuius lib.4. cap. 2. Tignorum przcifiones in fronte fixe- tunt , & eas czrulea depinxerunt. Cera czruka erat quia cetuleis coloribus inco&a.' Marcianus lib.3 3. tit. 5. de infírutlo vel infirum. leg. 1.17. Item

i&oris inftrumento legato, cerz , colores , fimi- i iáque hatum rerum legato cedunt , ítem. pefiicu-

li;cauteria, & conchie, Cauteria vocat quibus ces ris pingentes picturam tabularum inurebant.Oui- dius dixit ib.4. Faff. ^.

Et pita coloribus viis. Paulus Jib. 3: fentent. cap. 6, dixit ctéftiperandótiià colorum vafa. Encaute pi&urz genus, à quo mo- nurenta ciuitatis encauta , & encauteria dicun-. tut]. 9:Cod. de agricolis. byigieiejnufter. ME ^ Bb 2 e

2. De Pitiura,eg Statuaria, eft materia inufta ad pingendum apta. Plinius lib.; s. Cap. 1I. Figlinum opus encaufto pinxit. Pau- fiam non pinxiffe. tantàm encauftica , fcd ctiam docuiffe traditur. iyxausnu τέχνη. Interdum ceram non inurebant, fed vt & nos hodie ex ca homines & boues fingebant.. Lucianus in Semnio , aymE««y 2h κυρὸν, 9 Bas, ἵσανε» ἢ 3, νὴ διὰ αὐϑρώπυς ἀνεπλαῆον. Radeny-cevam boues , aut equos aut pe Jouem homints fingebam.. Herodianus Aib, 4. npe mao vot. εἰκόγα; quum imaginém à 6 cera pinxiffent. Plinius lib. a 1.c.14. Ícribit ceram in varios colores pigmentis trahi ad reddendas fimilitudines, . Pi&ores ex omnibus coloribus cretulam amant, Purpuriffum , Gallicé efcarlatin 5 Indicum, noir ; Caruleum , bleu ; Meli- num , /lanc mineral ; Auripigmentum , daune , Ap- pianum , vert ; Goin » blanc. κηρογραφίᾳ ἐπ᾽ ὡρὴ qua ceris fit. χηροπλάφης qui €x cera imagines facit. Athenzus lib. 13. κηρόπλαφη σας ἔρωτα "awe fin- gens cera amorem alatum. κησρχυτεω ceram liquo. Vide quid fibi velit Plinius ἡ. 31: c4p.12. Dibu- tades hominis i imaginem gyplo e € facie ipía pri- omnium expreffit , ceráque in eam formam infufa emendare inftiruit. V idetur fuiffe en- 'caufti genus quia ceram liquefa&tam immifit in formam gypfi. Apuleius,;Encaufticen opgidaexer cens ἔς, ὃς duos filios fuftentabat. Vitruuius,quod

facere ab encaufte Prin Nia «3 $-CAp. 11.

Hoc genus picturz primus Ni víu habuit. Librarium atramentum vulgo tur encre, in- chioftro, encauftum. Nonnulli putant encauftum effe nigrum illud quod fit € fumo picis refinz, therebinthi , & ceram inuri quz nigro illo per- funditur. Alis cenfent nigcum illud eife de ᾿Α

viz

bib; T, sGapEECT LO a3 bule zrez czlate pi&uris elegantibus imprimun- tur. les planches de cuiure en taille douce. Quod ni- grum temperatur fzcibus vini rubri, ὃς nucleis mali Perfici yftis, aut ebore vfto quod ceteris ni- grius eft , & hoc nigrum illini planis albis , ce zoir fe met. (éulement en champ blanc. Koma multa vefti- bula & propylza domuum hoc colore inufta à Polydoro egregio noftri eui pictore vifuntur. Sed omnino aliter veteres ceras inurebant, Briffonius putat cauteria effe apud Martianum quibus in en- cauftica pictura ad colores ceris inurendos vte- bantur. Sed imaginesin cera cauterio ὃς vericulo inurebantur non colores. Perotus exiftimar tabu- las in quibus cera inureretur fuiffe fculptas; & ex- Ículptas. Mox cera cum oleo liquefacta inducta fupra tabulas, iterámque admotis galle carboni- bus adufta ad fudorem víque , poftea candelis fu- bigebatur,deinde linteis puris,vt marmoris inftar nitefcerent. Hac pictura nec fole nec fale veniif- que corrumpitur. Sed alia fuit veteribus cerarum inuftio. Encauftum Imperatorum /. facri. C. di utr[is vefcr. ita fa&um. Purpura feu conchylij fan- guis terebatur in paluerem,& decoquebatur;inde

refe&a materialiquida , ὃς denía Ícriptioni apta. quod dicitur encauftum. Lex , facri affatus non -

alio vultu penitus , aut colore , nifi parpurea tan- tummodo infcriptione luftrentur, fcilicet vt co&i mutricis., & triti conchylij ardore luftrentur. Pli- nius /ib.3 5 .cap.1 1. dixit encaufto pingi;aut in ebo- re ceftro , cum veruculo ignito ebur inureretur. Laza Cyzicena perpetua virgo M. Varronis iu- uenta, & penicillo pinxit , & ceftro in ebore ima- gines mulierum maximé, ait Plinius.

Bb 4 De

X4 De Picfura;eg Statuaria, CAPVT VIIL

Tee s & opere mufiuo res impedita cft, & à nemine, quod fciam; adhuc fatis ex- pedita, Iofephus Scaliger ad librum $. Manil) , ὃς Caíaubonus 24 lib. 1. Sueionij c.46. Mufiuum opus de pauimento fcctili,& teffellato exaudiunr. Alij de pi&ura qua fornices , apfides , camerz , tholi, uulli ,ceftudines cemplorum, porticuum , ὃς Re- giaram exornantur. Ego veró mufiuum opus de omnibus figillis , imaginibus , excmplis , quz ex teífeliis, ac ícutulis marmoreis, aut ex hyacinthis, vniogibus , cabunculis, & aliis gemmis , lapillif- que conftruuntur , interpretor. Scribit enim Pol- lio in Tetrico iuniore, Tetricos obtuliffe Aurelia- no ciuicam coronam de Muízo pi&uratam , id cft, figillis, & imagunculisex vnionibus ,Ímarag- - dis, & carbunculis ornatam , & Codinus in Con- ftantinenoli,szr4vuare. μεσαχια , calceos Impera- corum de mufiuo pi&os , quod càm effent purpu- τεῖ, aquila inis ex gemmis, & vnionibus conflata effet. -Phranfes enim in excidio Conftantinopol. prodit Conftantinum Imperat. poftremum inter mortuos iacentem agnitum ex calceis in quibus aquila aurca , vel gemmis ftru&a. Satyrus lib. 4. Grec. Epigram, dc fc dicit, AE “τῶν τὰ λίθε ἄλλοϑεν ἄλλης : συμφερτὸς ἡρόμἬω ἐξαπίννς σεύσυρ». Vide quomodo ex variis lapillis ftatim Satyrus coagmentatus fum, Apud Procopium in sone eges

Lid. Cap II]. ag leges Theodorici Regis figilli , quod ex gemmis fictum erat , in exceflu eius caput diffluxifle , vcn- trem , peus , & brachia in obitu Amalaíunthz filiz eius,fernora,& pedes dilapíos obeunte Atha- narico. Augu&us in Larario figillum habuit Mar- cclli nepotis ex lapillis pretiofis fa&um , quod íz- pe exofculabatur. Ea figilla de mufiuo picta erant. Szpius camen muíiua dicuntur de pauimento teí- Ícllato., & de cruítis marmoreis , quibus patictes, & apíides opere vermiculato ad imagines rerum, &c animalium ornantur. Sed vt de pauimento pri- müm agamus, Plinij verba hzc funt 4ib.3 6.cap.25. Pauimenta originem apud Gracos habent, elabo- rata arte,ratione picturz, donec lithoftrota expu- lere ea. Vult lateres coétiles varié pictos fuiffe an- te lithoftrora. Gloffe M.S. Domini Catelli Sena-

Ty

toris Tholo(ani V.Clar.lithoftrota pauimenta efíc aiuntelaborata arte pit ure ;paruulis cruftis ac tef- fesis tin&is in varios colores.Plinius Jib. 3 6.cap. . Lithoftrota co:ptauere fub Sylla paruulis certe eniin Varro [ib.5 .de R. R. pauimenta lithoftrotis pe&anda fuiffe ait. Capitolinus in Gordiano;qui

ess dis es adim Tome

breuibus columnis altrinfecus pofitis , ὃς (igillis: per pedes mille. In facris literis apud S. Ioannem lithoftrocon dicitur iudicij lecus, quod Hebrzi vocant cubiculum cafurz , quia.ex czfis marmo- tibus ftratum effer. [τὰ dixit Apuleius, Pauimenta ipfa lapide pretioío ce(im deminuto in varia pi- &urz genera diícriminantur. Suetonius lib. 1 .c.46. Iulium Cz(arem paui fc&ilia re(lellata fe- cum in caftris femper circumtuliffe prodit. Ne- tonis cubicula viatoria vnionibus firuéta fuiíle Bb ; ^" docet

᾿ "Wi ἐᾷ

16 De Pifura,g Statuaria, — docet Piinius //.; 7. Latini vocarunt Emblemata, & fcutulas.. Vetus Pocta,

Quam lepida lexes «composta vt teffernle omnes,

rte pamimenti, atque emblemate vermiculato. Graci recentiores ceffellam : “μίσίω wocarunr. In typico Saba , σαιρύσιν «αὐτίω dYà μιάσης xa Bap, verrunt eam per te[jellam puriffimam. N nde & Codi- nus in Conftantinopoli , μεσείωμα dixit. Plinius l.5 5 .cap.1. abacos vocat,vt & Vitruuius /1b.7.c.5. Athenzus aiia s ἀξαχίσκες οἷν παντοίων λίϑων Uy riis " v abacos ex omni lapidum genere conflatos. Alij deque y 22 ψηφίσας latereulos , vnde ψηφολομία 5 {μφο- Cosa. 5» ψηφοτέϑημα. 9 teffellatum opus , & χονδροβολίας due G- , pauimentum ex granis , & quafi. punctis conflatum , cuinímodi Nemaufi in fano Diane vifitur. Nicetas Choniates πλάκας eriam ὅξι γμένας πολυ χρόοιξ» feutulas. guttzs verficoloribus diétintlas, vn- de ὃς. Zonaras in. Conftantino Magno , πλακωτὸν aya , forum το εἰ ες flratum. Y efTellas. Anattafius vocat, platinas, & laminas, Palladius in Maio, ta- belias & paginas. Pauimentum illud dicitur & afaroton;de quo Plinius /ib.5 6.c.2 $. Celeberrimus in. hoc genere fuit Soíus , qui Pergami. ftrauit quem vocant afaroton cecon , quoniam purga- menta coeng in pauimento, quaque euerri folent veluti teli&a fecerat paruis e teftulis tin&iíque in varios colores. Mirabilis ibi columba bibens, & aquam vmbra capitis infuícans,apricantur aliz Ícabentes fe in canthari labro. Sidonius afaroti- cos lapillos nuncupat, de quibus Statius in Tibur- tino Manlij,

Caleabam nec opinus opes, quum blendor ab alto

Defluts , ε΄ mtidnm referentes a&va teffa, .

οὗ AMontire

E. à; ! CNET RAUS i 0o Wb. E Cap FIDE ὦ) Monstranere folum, varias ubi picla per artes — Gav«det bumus, (aberántque nouis A[avota figuris.

Anaítafius Bibiioth. Platonias vocat 17 Leone 1 1 7. Super lilios ex metallis marmoreis Platoniam. In Sixto 111. fccit Platoniam in coemeterio Cal- lifti. Platoniam vocat à platinis, feu reffellis. Re- centiores Grzci e&rwary,& «roy indigetant. Co- dinus i» Conftantinop. δ δ ποίτον dà ποικίλων ἃ) πο- λυτελῶν μιαρμμάρων toos. ltem : ἐπώτωσε qus duTUs αἰξιποί τας διὰ ev κοπῆς. Pauimentum variis, & pretio- fis marmoribus ftrauit. Lapide cafim deminuto pauimentum ftrauit. Pauimenta autem imagi- nibus de mufiuo ornarioftendit Galenus i2 exbor- tationt ad artes : τὸ du (g- ὃκ λίϑων πολυτελῶν συϊκεϊῶς Swoy εἰκόνας ἐξ ausi). TV, 7t rag xy , pawmentum ex- lapidibus pretiofis fIraium, im quo ex is[dem vultus Deorum expre[fi.. Axtifices proprie dicti Teffella- tores, ψηφοϑέτω. Parietes autem ex teffellis mar- moreis de mufiuo pingi;quibus operiuntur,often- dam , fi priüs docuero, marmorarios fuiffe, ἃς pa- rietum inftru&ores. Caffiodo:us libr. 7. epiff. 5. Quidquid parietum inftru&or, marmorum fcal- ptor, atis fufor , camerüm rotator , gypfoplaftes, mufiuarius ignorat.Grzci vocant óp3egróens, ipu- μιαρμαρώσεις , ὀρϑοςρώτων cixes.. Parietes igitur veftir marmoreis cruftis teftatur Seneca Jib.z. contvost, 1. In hos ergo exitus varius ille lapis fecatur , vt tenui fronte parietes tegar. Idem epif/. 87. Pauper fibi videtur, ac fordidus , nifi parietes magnis, ac pretiofis orbibus. refulferint , nifi Alexandrina marmora Numidicis cruftis diftin&a fint. Vnde luuenalis orbem. Lacedemonium interpretari - poflis,de quo Grammatici inter fe rixantur :

Et

t NE Et Lacedamonium pityfmate. lubricat orbem. Quamquam & hic orbis in pauimento,vel etiam - in Delphica menfa effe potuit. Plinius bb. 3.5. tAp. 1. Auro vt parietes toti opetiantur , verüm - & interceío marmore vermiculatis , ad effigies rerum, & animantium cruftis. Numidicis aucem otbibus parietes opertos conijcies ex Statio ἐπ Balneo FHemafs :. 0 δῦναι

"Sola nitet flauis INomadum: decia metallis

Purpura, fola cauo-Pbrygie quam Synnados antro

Zpfe cruentanit »naculis lucentibus Αγ. Ὁ In Surrentino Pollij: |

Fa tamen cnntlus procul eminet , vna. dietis,

Qua INomadum Incem flaucntia faxa , Thafofque,

Et Chios, cf flutlus gaudens fpettave Cavry$tos. Immó & marmora ipfa pinxerunt. Cruftas autem, & teítas marmorum vermiculatas fuiffe ad ima- gines rerum , & animalium in parietibus , fuprà ex Plinio docuimus. Nicetas i» Zoamne Comneno': οἱ & moie moie διὰ ψηφίθων X, neto μάτων εἰκονηζύμδμοι» qui in parietibus per te[feras , (δ᾽ colores exprimuntur. Philo de Cain : «9v me wvi& umma , 3, 9paqud , ἃ mydoua y τὼ λίϑων πολυτελῶν dia ϑέσεις, αἷς ἐ μόνον τοῖχος» ἀλλὰ 3, τὰ εὐδίφη ποικίλλεσι. Albarium opus, €& pitiu- v& , Οὐ tabule , (δ᾽ pretioforum lapidum diffofitiones, quibus non tantum parietes, verum cj pauimenta varie diftinguunt.Picta marmora teftulis;ac cruftis Ana- ftatus Biblioth. vocat marmora imaginata , δὲ marmora in exemplis. 77 Zeose 1 7 7. Ponens in eo fundamenta firmiffima in circuitu laminis marmoreis ornauit , & marmoribüs in exemplis ftrauit. Epifl. 67. Pontificum, quód palatij Rauen- natis ciuitatis mufiua, atque marmora, cgteráque exempla

^ bn Cap VII 19 exempla: tam..in ftrato:, quàm in: patietibus fita vobis tribueremus, Njceras Choniates /ij.3 vocat qui uama: διὰ ψηφίσωγ, In: {ἅγιο IMrigelo:: τὰ; dà -a- φίδων ποικιλοχφύων wu, Tmagimes per tejfellas ver[ico- lores, Interdum aut purpura; aut Indico: parietes depi&i funr. Plinius Jib. 36. cap. 25. Nunc & put- puris in. parietes migrantibus,& India fluuiorum fuorum: limum , ὃς draconum , ἃς elephantorum, nulla nobilis pi&ura eft.Supereft,vt de ap(idibus, & cameris dicamus. Quidam volunt,quemadmo- dum hodie, apíides Ecclefiarum , & fornices , ac tholi variis pióturis exornantur ; ita. olim came- ras , teftudines , faftigia, trullos auro , purpura, encaufto, minio Indico pingi (οἰ τος, τα pictura mufiui diceretur. Quare Statius 52 Tiburtino Man- lj dixerit: [reip v pitis petra

— lübor eft. auri numevare. figuras. Sed bra&earij , & inauratores , qui auro fornices illinebant;alij fuere à mufiuariis ; parieres autem, non tantüm apfides purpura.pingebantur;dicente Plinio ,. nunc purpuris in parietes migrantibus, item encaufto , coloribus vítis ; minio Indico pa- rietes picti. Vitruuius Jib. 1.cap. j. nunc paffim toti parietes minio. inducuntur. Figlina opera encaufto, apud Plinium ἐδ. 56. cap. 25. Agrippa

figlinum: opus encaufto pinxit. Qui. pingerent

Indico;di&ti fant Indicoplaftz,non mufiuarij;qui coloribus lucem adderent, dicti siCo7/,& colo- ratores, Sequitur itaque , mufiuarios fuiffe , qui folum , feu ftratum , parietes , ὃς apfides tefferis, ac fcutulis marmoreis ad effigies rerum , & ani- mantium veriiculatent. Quare Vitruuius Jib. τὶ (4p. 7. dixit : Pulía deinde ex humo pauimenta in

cameras

-—ÀV .

' í£* " y i Ls " - P

9 De'Pidlura,eg Statuaria, ὁ cameras tranfiere ex vitro. Sed difert? Procopius lib. 1. de «dfic. Iustiniani : énCpuse?) 3. γραφαῖς 5 ὀρόφυ πᾶσα, TU LWpo ἀνγαχέντι, X, diuyoSéym ἂν ταῦϑα σαγεῖσει, ἀλλ᾽ ἐψαρμιοόνεῖσα ψηφίσε λεπταῖς TE, X, Xpouan apxic Musas ποωτοοαποᾶς , αἱ δὴ τάτ᾽ ἄλλα àj αὐϑρώπες ὠπομεξίουῦ vu. Omne fastigsum. excultum eff pitlurz, nom cera infu[a , ci diffu[a: eo loci fixum , fed το οἰ εν ΜΉΓΕ 18 omne gena colores tinilie aptatum , que Cj res alias , eb bornines smitantur. Yd. genus mufiui deícribitur à Manilio ἐδ. ς.

"Artifices auri. faciet, qui mille figurze

Vertere- opus. pojJint, car&que. acquirere. dotem

AMateria , c£ varios lapidum «mcere. colores.

Sculpemem faciet fantiis laquearia. templis ,

Condeniémque nouum. celum per teta. tevantis. Eodem argumento Iulius Firmicus hb. 4.cap.15. dixit : Bracteatios faciet,muftuarios, pictores. Vbi difcrimen ftatuit inter muftuarios , & pictores. Item: Faciet aurifices , & ex auro veftes pingen- tes,aut inauratores, aut mufiuarios. Symmachus lib. 6. epift. 49. In. minoribus balneis pifcinalem pi&turis potiüs , quàm mufiuo excoli non pro- baui, Idem ἐφ. 8. epift. 41. Mufiuum cameris adhi- beri oftendit. Nouum, inquit;mufiui genus repe- rifti, quod etiam noftra ruditas ornandis:cameris eentabit affigere, fi vel in tabulis , vel. in tegulis exemplum de te pramedirati: operis. fumpferi- mus. Theodoftius , & Valentinianus A. A. Jib. το. C. mufiuarios artifices commemorant. Szpe bra- étearij cum mufiuatiis coniungebantür. Petrus de Natalibus bafilicam antiquo mufiui, & auri opere exftru&tam fcribit. Anaftafius in Leone. 7 V. ora- culum pnlcris marmoribus circumdans , apíidam

eius

TOR VW. V9 CVEUPARM

SAHLO ow

*

eius ex mufiuo decorauit, aureo fuperindu&to co- lore. Idem i» Leome 111. 4Edificauit Ecclefiam cum apfida ampliffima,8& cacumina magnifica de mufiuo. Ibidem: Fecit. in triclinio maiori mirz pulctitudinis decoratam apfidam , de mufiuo or-- natam. Zz Hidaro dixit ernare ex mufiuo , depin- gere mufiuo. 7n Benedidlo 114. pi&ura mufiui decorare. Zy Zacharia : mufiuo, & pictura ofnare, Quod autem. Spartianus ait: ín Commodianis hortis in porticu curua , Pefcenninnm de mufiuo- pi&um inter Commodi amiciffimos , Itidis facra ferentem exiftimo mufiuum illud non in camerz faftigio,fed in pariete expreffum,vt facile in ocu- los incurreret.Gregorius Turoneníis;& /Emoinus Monachus mufiui mentionem fepe faciunt. Co- ronz Hetrufcz auro illinebantur , quales fuere deducenrium tenfas, apud Tertullianum ἐν. 4e co- rona militis. Locus Varronis, quem fuprà nota- uimus ἐν. 3. de re vufl. (ic habet: Quum villas ha- beres opere tectorio , & inteftino, ac pauimentis, nobilibüí(que lithoftrotis fpe&andas.Tertullianus lib. de corona milits : Prferuntur etiam Hetruícz. Hoc vocabulum e(t coronatum , quas gemmis, & foliis ex auro quercinis ob Iouem infignes, ad deducendas tenías cum palmatis togis fumunt. Plinius lib. 33. cap. 1. Corona triumphantis ex auto Hetrufca fuftinebaturà tergo. Apud Plinium lib. 37. cap. 2. Pompeius in triumpho Pontico tranftulit coronas ex margaritis triginta tres,mu-- Ízum cx margaritis , in cuius faftigio horologium erat, Imago Cn.Pompeij ὃ margaritis Regio ho- nore grata.Sed vt ad pauimenta redeamus,Cicero pro demo (na, dixit porticum'fuam fuiffe panimen- tatam,

lh **

. Ao UAR TNEECW ae Ass 7 3, JDePicura,eg Statuaria, ὦ tatam, λιϑύςρωτον, vt loquitur Euftathius Odyff. 16; quia » A10», 4, ὁ ai G- de lapide pretiofo dicitur. - Athenzus ἐδ. s. abacos vocat teffellas ícctiles, emblemata, iníertas. ταῦτα 3, πάντα οδώπεοον. Oo ce ᾿ἀξακίσκοις συκείρϑυον δι. πεοτοίων λίϑωγι € μεόνον δ᾽ euidg- ὃ ἄζαξ, ἀξάκιον, ἀλλ᾿ id, X, δὴ λέϑων outs φμμόνων ξειλίνοις ἀξαξι. Hc omnia paumentum ba- buit. n teffellzs. fettilibue compo[itum ex. lapillss omnis generrs. INon. modo de tabula dicitur abacus, (ed etiam de lapilizs, qu: [int fimiles abacas ligneis. usar eft va- xiegare, pxziepo, opus varium,& mufiuum,uozor, μινσοικὸν. Inde vox , amuffitatum opus;ad amuffim politum,& amuffis ipíaà Mufis dicta. Barbaricarij €a opera factitarunt. Lucretius /1b.2.4e P/rygionib.

Jam nbi barbarica veites. Horatius :

Jatlave barbarua Cybeles antistite. buxo. Virgilius:

Barbarico postes auro , (polit(aue relucent. Gloffz Ifidori , Barbarica dicta omnia fubtiliter ornata, Vitruuius ἐδ: 7. cap. τ. Pauimentum fi tefferis ftru&um erit , vt omnes angulos habeant equales , nullibíque à fricaturaextantes : Earum enim víum retinebant tum modicz fortunz viri, deinde quadris , fcu fcutulis adiecere fcutulas , & orbes, feu fpecula, ὃς δέλτωτα , id eft , fegmenta tri- quetra, c fauos , id eft, (cxangula. Plinius Aib. 5. cap. 1. Neronis temporc inuentum maculas, qua non effent in cruftisjinferendo vnitatem vatiare, vt ouatus effet Numidicus , vt purpura diftin- gueretur Synnadicus, ( natura tuber) qualiter illis naíci optarent deliciz. Scaliger ouatum intel- ligit marmor ouali forma pauimento incluíum.

Malim

. Malim ouatam lutei ; (eu vitelli oui colore. Per- fius aurum. rte area —À—— dixit :

furo qued ouato siibondidhsl Won 08 s Ifidorus: Numidicum marmor ^ii aii

'cutim fucum dimittit croco fimilem , ( vel faccum. ) Philoftratus $m 24pollorio lib. 2. tap. VI. τὸ 3 MQ- αὐτὸ μαργαρίτεθι go mouet) ξυμφολικὸν Gyms, parimsntum ipfum & margaritis constat snfertis. Pli- nius , Vermicularas ad effigies reram, & ani- malium cruftas. Vermiculus. eft fcalpellum , fcu veruculum fculptorum. Gloff. ὀζελίσκ 5» , vermicu- ἐν, θεία, vt Suidas, & Etymologicam. Vermicn- latus;id eft;fculpms: Glofl. apepehdas 14x0(9-. Ni- Cetas, τυπώμαϊ a, διὰ effigies ex teffellis. Apud Athenzum ἐδ. 5$. [π΄ pauimento Hieronis de- fcripta Ilias. ταῦτα καὶ Φάντα dimos ἄχενὶ & ἀξακίσκοις ev unii] » ὃν “πάντων λίϑων., ἂν οἷς χατασκασμλν o- πᾶς ἡ αἰεὶ τίω ἰχιάσαᾳ μϑθ-.- Pila. io foli«m ba- buit ex — d ine ——Ó

lapillis Io aere eis “ e Mee s lib. τ. de edific Speer Ape; Xn Bev “ψηφῖση selhéesay Sigue θραινρένων

Née dh αἷ δὴ τ᾽ ἄλλα 3) αὐδρώπες anna"). Colorata tefíz remuibus , que orate. erant. colovibsas

' emis generas, quia, € bomines, Cy res alias imitantur. Plinius : Non placent iam abaci,vt fpatia montis in cubiculo delitentia, cepimus & lapidem pin- gere , hoc Claudij principatu inuentum. Seneca epif. 8o. 86. lllis vndique operofa , & in pi&urz

Cc modum

"n 29 4

—"]

34 DePid

[1 F- n L7,

modum variata circumlitio pretexitur. - Gellius lib. 17. cap. 4. P. Mimus emblema vertit infertam. Diximus fuprà ex Plinio , Pompeij imaginem fuiffe ex gemmis. Zib. 37-c4p.2. Margaritis,Magne, tam prodiga re , ὅς. foeminis. reperta , fieri tuos vultus ? fic te: pretiofum: videri. Sed ad paui- menta redeamus. Platoniz dicuntur pauimenta teflellata, Greci πλακωτὰ vocant,saa£ cría, Ana- Ítafius : Sixtus III. Platonias porphyreticas po- (uit. Apnd Sidonium ἐν. a. epiff. 10: bra&catum lacunar dicitur bra&teis auri opertum: | | Intus. lux. micat, atque bratieatum Sol fic follicitatur ad. lacunar, Fuluo vt. concoler erret in 2netallo, Muftuum defcribit ibidem : - Distintlum vario nitore marmor Percurrit cameram, (alum , fenestras, ὦ JAc (nb verficoloribus βγῶ, : Vernans berbida cruffa faphyratos ὃ. Fletlit per pra[inum vitrum lapillos , &c. Et campum medium procul. locatas ΕΗ (axea fylua per columnas... P Eufebius ἐδ. 4. de vita Conftantini, de bafilica fan- &orum Petri & Pauli , λίϑων ποικιλίαις ἀπάγων ἐξα- «ράπηοντα ἱνεὼν ἐποίᾳ, εἰς αὐτὸν oesqpoy iLediique πλακώσαι» tensplum omnis. generis lapillorum varietate. fidlgurans effecit: ἃ folo ad. fummum fastigium te[felles , c [cu- zulis exarnans, Conftantinus Manaffes de Inftiniani opéte:.. - : : d- μέγαν. οἶκον d^ χαμιωρὸν d ἂν Tue αὐακτοξοις. χρυσέων πυραυγὰ μασι «ψηφίσων καταυγήσος τὰς τοίχύςν dj τὸ σδώπεδον uapudesie xau pimus. Magnam domum (plendidam in palatio illutvans, au- Y2AY HT

ULibbl Cap DIL 0» vearurs tefiularum. (plendoribus parietes , c pauimen- rum marmoribus. auro ointis, Paulinus :

Rident. in[criptum: camera. eriffante lacunar. ς Arifteas in Hiffor. LX X dnterpreiitait Ptolemaeum Regem men(íam éfolido auro ad vfum templi fa- ciendam curaffe , in qua coronula:ex lapillis ,.& gemmis omni fructuum genere contexta , vt. in ipfis coronz vuis colligatas vuas.fpicas,palmulas, mala;oleas;rofas videres ; in quibus nexi auro la- pides,qui colore , fpeciéque fru&us quoíque red- derent. Carbunculus lapis in circuitu palmi vnius extendebatur, ex quo hedera affurgit;qua florido acantho innexa viti implicatur.; que cum vnà pendentibus vndique racemis ad fammum víque - circumambir , vt leui aura frondium crepicum exaudias, referentibus fingulis verarum imagines rerum. Supra crateres Meander fluuius vnius: cu- ' biti altitudine ambit , lapidum varietate , δέ pul- critudine cunda implicans. Apponam hic locum alium de mufiuo opere ex Iacobi Pinti /ib.5.tit.4. de Chrifto crucifixo ; quem mihi indicauit Dal- tazar de Bus Societatis Ir s v. Presbyter , vit doctus, & educumati iudicij. lacobus igitur Pin- τας fcribit , in Sardinia in Turriano templo. nuper effoffo repertum pauimentum «mufiui operis ver- miculati pulcherrimumgj& quatior monumenta, Gaudentij, Luxorij, Iuftini , atque Florentij, Epi- Ícoporum,cum fuis epitaphiis,ex ipfo codem mu- fiuo opere teffellato appictis, floribüfque, vafis, & auibus eiufdem operis fpeciofiffime. interrextis. Sub altari confeffionis fübterraneo arcus infignis repertus eft operis mufiui;longus decem palmos, & quatuor latus , femicircularis , omnigenis flo-

Qc. 2 ribus,

w

" Li

36 De Piduraeg Statuaria.

«t

ribus;rofis,auibus intertextus,cuius pauimentum lithoftcotum mufiui operis teffellarum. Erant & pi&turz crucis; agnorum, columbarum , iconic operis mufiui vermiculati. In ipfo conditorij me- dio.elegans iuuenis fpecies ad viuum effi&a ciuf- dem mufiui operis, cum agno hurneris impofito. ldem. Baltazar. Buz mihi amiciffimus indicauit locum ex t. 2. Villapandi explanat. part. 2. i2 Ezech. cap:4o. lib;3. cap.25. ad heec vetba:Et paui- mentum ftratum lapide in. atrio per circuitum.

Hebraice , Ve vitfpba: ghafui- lachatfer. [abib-(abib,

id eft , οὐ pauimentum fátlum atrio iivcumcirca. N ox fs . AUN JUS. c ) . .-ε “ vVitfpba pauimentum fignificat ignitis carbonibus,

vel lapidibus ftrarum s ritfpha ignitum. carbonem, fn. 6. Sed lib.y. Eflbev,vit[pba tignificat pauimen- tum lapide ftratrüm. 1, Χ X. λιϑύορωτον; pauimen- ' tum fmaragdino , & Pario lapide ftratum. Rabbi Dauid : Notum eft; inquit, quod fir pauimentum porphyreticum,& byffinum. Variabant pauimcn- tum lapidibus. Apud Plinium Jib. 57. cap. s. Tuba, ait, (maragdum, qui dicitur Cols , in Arabia «difi- ciis includi. Et apud eumdem Theophraftus ait; à Rege Babylonio miffum fmaragdum muneri Regi Agypti ,longum quatuor cubitos, latum in vna parte quatuor cubitos, in alia duos. t. Para- lipomen. 29. Dauid ait We preparaui impenfas domus Domini , aurem, lapides onychinos , & quafi ftibinos,& diuerforum colorum,omnémque pretiofum lapidem , & marmor Parium. Hebrza fic vertit Regius codex , lapides onychis , & im- pletionum , lapides fuci, & variegationis. Nihil magnificentius in opere mufiuo cerni poteft, quàm quod vifitur hodiéque Conftantinopoli in templo

yim ἰῷ 5 € C 37 templo Sophia; Roma in ade $. Pauli, Agnetis; S.Czciliz,& in zde S. Mariz m: ioris in facellis, . quz Sixtus V. & Paulus V. Pontifices exftruxe- runt.Sed nihil. admirabilius.quàm q uod hodie vi- fitur Florentie in cde S: Leatentijcin facello fab-- terranco gentis Medicez. Quod fuprà pofni ex Procopio-/is. «dific. Juflimani , ὃ pleniüs ad- Ícribam. Faftigium, inquit, pidtü is expolitum eft ex cenuibus lapillis. Imirantur cuim ali : mines. Qualis autem pictura , indicabo. Pugna eft, & bellum; diripiuntur multe vrbes ; hinc 1ta- liz , inde Libye. Vincit luftinianus. Accedit ad. Regem dux integrum habens exercitum , tradit. fpolia, ρος, δὲ regna.Stant in medio Rex &Re- gina, letis fimiles, & ob victoriam ferías agen- tibus. Vandalorum , & Gotthorum Reges aduc- niunt , victi , & captiui , circumftat Romanorum Senatus , omnes ferias agentes. Hoclapilli hilari — plané , & florida a oftentant. Vide eodem loci

cetetà, 7000- frg τὰ a ; mn ΝΟ 4 E od : xa iie

A

I&urarm, ῥαβκου οι αὐλὼν e iid ati- tiquitate repeti poffe: oftendi , quum Seruch Abrahami auus ftatuarius ὃς αὐδριαντοποιὸς fuerit, Horatius Parrhafij erc crm pictoris me- minit /ib.4. Ode 8. —— Diuite sue ῬΝ ΓΝ Quas aut. Parrbafius protulit , aut. Scopas, ! . Cc 2 Hi

*

^

,8. De Pichurt, eg Stituaria, Ὁ . Sollers nunc bominem ponere, nunc. Deum. . ldem per marmora intelligit ftatuas, — ANen ὑπο otis marmora publicis - -Per que. [piritus, &* vita vedit boni (Pet morte. Ducibus. - Memnon fuit antiquiffimus in ZEgypto pictor , ὃς ftatuarius. Vide Diodorum Siculum ἐν. 2. de Si- mandij Regis Zgypi fepulcro;cuius ambitus mil- liate vnum amplexus eft. Eius fepulcri porta fuit élapide Porphyretico tante magnitudinis, vt duo iugera longa effet , alta 40. cubitos. In eo ingre- dientibus occurrebat lapideum periftylum qua- dratum cuius fingula lateza 4. iugerum effent. . Pro columnis animalia erant fita, monolitha, 16. cubitorum. Erat & alter aditus, ὃς porta fuperiori fimilis fed fculptura vberiori. In ingreffu ftatux tres erant ingentes vnius lapidis Memnonis opus. .Harum vna fedens cuius pedis menfura 7. exce- dat cubitos , ceteras /Egypti ftatuas magnitudine

- fuperabat. In tanta mole neque fiffura;neque ma-

"cula fuit. Erat & aliud fignum matris vno lapide, cubitorum 20. habens fupra caput reginas tres. Poft hanc portam & aliud erat periftylon nobi- lius fuperiore fculpturis variis , in quibus bellum erat contra Bactrianos. Prima pars muri obfidio- qiem vtbis Ículpram continebat. Secundus paries fculptus erat captiuis abfque viro,id cft, excifis, ὃς fine manibus. Tertium latus fculptutis variis , pi- &urtiíque decoris Regis facrificia; triumphümque deui&is hoftibus continebat. In medio. periftylo ftatuz duz iacebant ingentes ex vhico lapide cu- bitorum 7. & zo. dehinc ambulatio domibus ple-

na,

m m ^

na, in quibus diuetfa | iSellpros deinde eminens cetei ribus;erant deinceps Egypti. Deor I ium iuiagines. Se- quebatar bibliotheca in qua infcriptum , 24mimi

medicamentum , poftquam domus non in qua 20. le&ifternia Iouis & Iunonis. Ibi pita animalia factis apta. Circumibat monum: 'ntum aureus cir- culus in quo defcripti erant | t per fingulos. cubitos dies, anni , aftrotum motus ;& occafus, I E culus à Cambyfe fablatus.Olyuipiade 1 18. quat mulus interiit , Candaules Rex: Lydie , Bularchi pictoris ftatuam in qua erat Magnetum proelium turo rependerit, At Balarcho long? antíquiotes fuere ij qui monochromara; pinxerunt , Hygiz- non , Diniás; Chatrnas , & qui. pu mus i in pictura marem ; feeminámque difcreuit Eumarus. Athe- nieníis ; figuras omnes imitati aufus , quique in- uenta eius excoluit Cimon Cleonzus. Hic cata- gui ha inuenit,hoc eft, obliquas imagines, & va- ié formare vultus; refpicientes, (ufpicientes , de- picientes, articulis quoque membra diftinxit, ve- nas as protulit, pretérque in vefte & rugas, & finus - inuenit. Panzus: quidem frater: Phidie etiam prz lium Athenien(ium aduersüs Perfas apud Mara- thona factum pinxit. Adeó iam colorum vfus pet- crebuerat, adeóque ars perfeta erar, vt in eo lio iconicos Duces pinxiffe tradatur. De Api le. Mentore, ὃς Myo Propertius Jj). 4. In Féneris tabula fummam [ibi port "Apelles, Parrhafius parta vindicat arte lecum. -"drgumenta magis [unt Mentorzs addita forma, y AMyos exguum. fletlit acantbws. iter, Pliiuom figno fe Tuppiter ornat eburno. Cc 4 Praxi

Lx 4o 4 uT4,€9 Sratuario, ᾿ τον φυθδι sindion: arte lapis, diei Life eff animo[a ea einge f figna,

Exatiw Calauts (e vni iatlat equis. Lyfippus Tarenti Colotfum fecit 4o. Rien. Siatius de απο...

c Quen tradere es aufus - Pelito Lyfippe duci. De Myrone Ouidius Iib. s. de Ponto,

Fi finilis verá vacca. AMyronts opus.

Calamidis ftatuarij ij quadriga bigeque laudantur, qui 24. equos (emper íine zmulo exprefüt. Par- rhafius primus fymmetriam pi&urz dedit, Mys claruit ar gento celando, cuius opera Rhodi Alae nus ; Cupido, Scyphi. Martialis,

Quis labor in phiala ὃ decli Myos, anne Myron. Tocinus ad Grzcos multos nobiles ftatuarios , & pié Gores commemorat qui Ícorta pinxerunt , aut cente feeminas, ωράξιλλάν E Average ἐχαλκόργησενο aorireesy λεαρχί d uduizerQ-. Lyüppus Praxillam ere Enxit,poétriam. Learchidem Meneftratus, Si- lanion Sapphonem , Naucides Erinnam Lesbiam, Boiícas Myrtidem , Cephifodotus Myronem By- zàntiain, .Gomphus Praxigoridem , Amphiftratus Clitonem, Eutycrates, & Cephifodotus Anytem, Niceratus Telefillam, Ariftodotus Myftidem, Eu- tycrates Mnefiarchidem Ephefiam ; Silanion Co- zinnam;Eutycrates Talarchidem Argiuam. Phry- nem meretricem Praxireles, & Herodotus ftatua-

rij fecetunt , Niceratus Athenienfíis Glaucipen, quz elephantum pepererat , Pantheuchidem gra-

uidam Eutycrates, Befantidem Pzonum reginam

quod infantem nigrum pepcrillec Dinomenes,

Europam rauro impofitam Pythagoras ftatuarius.

Buculam

i tri dotus O. assai Pafiphaém Lat Menalippen ; Polyftratus Phalarim , cui Perillus taurum zncum adorpauit, Pythagoras Polynicen; ὃς Etheoclem; Periclyme- nus mulierculam qua vno pattu 50. foetus edidc-

rat, Andron Harmoniam Cadmi vxorem , Arifto- deuius Zfopum , Calliftratus Euanthem , Callia- des Neeram;Turnus-Laidem;Philon Hephaftio- nem , Leochares Ganymedem , Praxiteles Spitu- menem feeminam contaminatam , quz omnia fi- mulacra Romz fe Tatianus vidiífe ait, Ouidius de Apelle, ὃς Cslamidt ἐφ... de Ponto, ἡ

Vi Venus arficis labor eft e gloria Coi, |

e/£quoreo madidas que premit imbre comas, —

Vendiiat vt Calamis laudem. quos ' fecit equorum. Plato: b. 3. Politic. annal Q- ὁ o7 ἀγλζιφίνρ: αὐδριαντοποιὸς, δωασαλ- 0 7 ueri Gv (Q- ἐποιὸς aeo die; Syidopg- ὁ etus Polygnotus Aglaophontis filins fla- tuarius,Dadalus AMetinis, Epens Panopeus, "Tiseodoriss Pes Clemens Alexandrinus ἢ in Protreptico, Qa-

ac ἀδὲ duxi Ἕ de P Operi e. E5pd ag raro pate

χαλόρ. Phidias in digito Jours olympici infcripfit , Pan- tarees pulcher. Exant. qui mores parum exprime- rent, alij qui optime, inter quos Polygnotus. Ari- ftoteles, eap. 6. lib. de Ῥοέξ, οἷον ἃ Ὁ γραφέων ζεῦξις aroje πολύγνωτον πέπονϑεν, ἡ A aia! G- &ja9or Moy, "ES ζώξιδθ- 2g id» ἔχε! $8 -. Pla- "né vt inter pittores Zieuxis ἃ Polygnoto differebat , Po- lygnotus emm mores bominum belle exprirmcbat ,contra Zeuxidis pitlura moribus omnino caret, Athenis Her- mz ad formam Alcibiadis erant exprefli , Praxi-

Cc $ teles

cles os Veneris Gnidiz ex. ho cai meretri- cis duxit. Phryne TI "Ípiaca omnium fui xui foe- minarum. fpeciofiffima vbique in Gracia pro Ve- nere ftetit; ait Arnobius, lib. 6 6. ἀφερδτέων unb 3 τοὶ αὐδρεαντοποιοὶ. 3,. οἱ ᾿ἀγαλματον: λύφοι χατασκόν δ Quot à ἐδὲ χιχωγίσκῳ xaxsal«st.. Nenetem nudam (tataa- tij, & Ículprores fine. amiculo, in. publico expo- nunt;ait Theodoret. Ante Eupompum Sicyonium duo genera pictutz fuere , Atticum , feu Elladi- cum; PERI art Wipro Eupompi tanta auctoritas fuit vt Sicyonium addiderit , quia Si- cyonius erat. Pamphili qui preceptor Apellis fuit auctoritate effe&tum eft in tota Grecia vt pueri ingenui ante omnia Diagráphicen,. hoc eft, pictu- Tam in buxo docerentur, reciperctárque caars in primum gradum liberalium, ait Plimius. Vetitum ne feruitia pi&turam docerentur.Primus Polygno- tus Thafius ante nonagefimam Olympiadem mi- lieres lucida vefte pinxit, capita earum mitris vcr- (icoloribus opetuit, os adaperire inftituit ; dentes oftendere, vultum ab antiquo rigore variare. Hic & Athenis porticum,qua Poicile vocatur, gratüi- “τὸ pinxit , cüm partem eius Mycon mercede pin- geret; quare Amphictyones , quod eft. publicum Grzciz concilium , hofpitia ei gratuita decreuere. N onagefimarertia Olympiade Apollodorus Athe- nieníis primus fpecies: exprimere inftituit , pri- müíque gloriam penicillo iure contulit. Neque ante eum tabula vllius oftenditur qua teneat ocu- los. Is opes tantas acquifiuit , vt in oftentatione earum olympisz aureis literis in palliorum teffe- ris intextum nomen (uum oftentaret. Fecit Pene- lopen in qua pinxiffe mores videtur. Picturas illas í vocant

Gurz dédit; ; primus a argutias vulc capilli,venuftatem "n " ise pala ὑπὸ με δὴν efc a c ait Zac sd

"De pii bonc ? vip, düstiner ool CAPYT pe

jan ΚΟΥ aree nt nixus s

ὙὟ bie borete cnim pie. fuere, in eos animaduerfum , qui turpia pingerent. Fabij- pi&toris filia: pudicitis ftudio virüm nunquam pinxit,cztera graphice expreffi t. Fuere alij picto- I€5 jy7heeoe&qor, inter quos Pyreicus;apud Plinium lib. 3$ cap. Yo. ὃς Arcellias. Rome « πορνογράφοϊ , de quibus conqueritur Clemens is Proreptico , mva- ador τισὶ χα ταγράφοις μετερεώτερεν. αἰακεινβύοις axepru- οικότες y ἀσελγείαις τὸς ϑαλά μος κικοσμήχοσι. Tubellis piis in fublimi pofitis Αὐτοταιὶ lafcimia thalamos ornant. Aliz vobis funt imagines νυ panifci Bue fatyri ebrij;& partes illae atrectae pictura nudata, aut (chemata , &fgure Philznidis. ἢ ἄλλαν, Dad εἰκόνες. eruioxot TW 29 uet κόρα dj σάτυρον μεϑύογέες, A μϑοίων ἐν τάσεις 9 pm Arroyo ual ua. iogagi- eon τὸ φιλαίνι g- οιἰκάτα, ἀσοῤῥί ψαντες καὶ πίω αἰδὼ, ὼ ἢ φέζον οἶκοι σὲς A διωμόγων ἐϊγράφον τὸς πάομ- σπασμὸς. “ῤίοξίο pudore , Qi metu domi demonum. libi- dini depingunt ci im letto iacentes inter ip[os amplexus

15

44 DePi

án Venerem nudam in ip ΤΩΣ tu vinam refficiumt, e in palis annnlorum auem amatoriam Ledam circum- stoluantem ex(culpunt. Parthafius pinxit minoribus

abulis libidines; eo genere petulantis ioci fe rc-

fidens. ..

De piffurit natiui, eg -veluti vius.

u

vega seq Hes ccena ludis Claudij Pulchri, magnam

admirationem picturz ,cüm ad tegularum fimilitudinem corui decepti imagine aduolarent. Cüm Zeuxis detuliffet vuas pi&as tanto fucceffu, vt in fcenam aues aduolarent , Parchafius detulit linteum pi&um tam fubtili opere , vt Zeuxis ali- tum indicio tumens, flagitaret tandem remoto linteo oftenderet. pi&uram , atque intellecto er- rore concederct palmam; quoniam ipfe aues fe- felliffet , Parrhafius fe artificem. Fertur & pofteà Zeuxis puerum vuas ferentem pinxiffe ; ad quas cüm aduolaífent aues ; iratus operi, dixit; Vuas bene pinxi, puerum malé, quem aues timere de- bueranr. Ajftlles imagines adeó fimilitudinis in- difcretz pinxit , vt quidam ex facie hominum ad- diuinans, quos Metofcopos vocant, ex iis dixerit aut futurz mortis annos , aut prateritz vita. Ita lege poftremum hoc verbum , quod deeft , apud Plinium ἐδ. 5 5. cap. 10. Omnia Apellis opera qua- tuor coloribus facta, 1s cüm in certamine pinxií- fet equum , ambitu zmulos praualere. fentiens, fingulorum picturas inductis equis — is

| tàm equo adhinniuere. I: i chupopit

atramento illinebat ita tenui, vt idipfum rcper- . cuffu claritates oculo: 1m excitaret, cuftodítétque à puluere;& (usitato demüm apparezet.Sed & cum vanne d colorum claritas oculorum aciem offenderet; veluti per a- pidem fpecularem intuentibus d as inquo , & eadem res nimis floridis eibi omn occultare daret. /Equalis eius fuit Ariftides The- banus. Is omnium imus ai animum pinxit, & fen- fus omnes. expre t, quos Grzci vocant Erbe. Oftendi fuprà, Socrati porro mores "T merentur, 33$. £8 »

"CAPYT. vxre*

T ngunt véftesi in ivo: pauca mirabili enere , candida vela poftquam attriuere illi- pl ied coloribus, fed colorem forbentibus

medicamentis. Hoc càm fecere , non apparet in.

velis ,fed in cortinam pigmenti feruentis merfa, poft momentum extrahuntur pi&a. Mirámque, ciim fit vnus in cortina: volgépdiitio alius. atque alius fit in vefte accipientis medicarentiquali- tate mutatus. Nec pofteà ablui poteft, ita cortina non dubié confufara colores; digerit eos ex vno, vel , vt alij legunt , ex vino, male meo animo; pingítque, , dum coquit. Ec aduftz vcftes firmiores: unt,qvàm fi non vreren-

tur. Tunícas pingi iam olim R.omz folitas often--

M dunt

'pi&os acciperet,

LZ ΦᾺΣ

kic hiis. ς & palm: capi s ÀTRufeis | Dionyfius Halycarnaffeus ΠΝ vult. ltem. belluata Babylonica. acu picta , & plumacia , de quibus diximus-ibro de vefte Pontificum.Cicero lib. 6. in. errem , Nulla pi&ura neque in tabula, neque. texili. Apud Nonium Varro , quid fit ene pictum à plumario , aut textore in puluina- gius pagis. Eahos 410408 dq

2

(De Peri, σ᾽ ceffv. »CAPYT ΧΙ

(e proprie veruculum ise cauatur ebur; Pollux pro-ftimulo;& ftylo ponit.Qui- dam caftrum veruculum ignitum effe volunt , à xaie » quafi χαῦφρον. Caterüumn veteres pinxere aut cera , aur penicillo , aut veruculo , feu caftro , in cborc.Penicillum Martialis vocat ἀξ μων 9. . JNomen "Acidalia mtyuit. quod arundiné pingi. l'linius lib, 3 s. (p.10. Abfterferat Protogenes fz- pius, mutauerátque penicillum. iratus arti fpon- giam impegit inuifo loco. tabula. Plutarchus de fortuna: 4 απογγὸν γεωμάτων &v&rxcov.Penicillus fit ex caudarum extremis , dititur à pene. Plinius: Arreptóque penicillo lineam. ex colore duxit fum- mz tenuitatis per tabulam. Quintilianus ἐδ. 2. CAp.2.1. Czlator cxlum ,pidtor peniculum.Tabulz proprié. funt pi&orum , fi gna. fculptorum . qui vtuntur Ícalpro, (Celnelloa cxlo, vulgó buriz. Ci- cero lib. 7. epift. Signa;tabule, πεαπεζοφόρ(». Sacer- dos Mincruz di&us Trapczophorus. Fuit fi ignum dictum

Lib-I--Cap:XIV.e$ XV. 47. di&um "Trapezophorum:Apollodorus Athenien- fis primus gloriam penicillo: iure contulit , aic Plinius. MN SO

—— τ τ τ

4€ WPWToXEV

Ergula eft proiecti;fea meniani genus in pu- Poss fpe&tans,vbi pictores opera fua expo- nebant. Apelles: opera. pezfe&a proponebat. in pergula;auctore Plinio ἠδ. 25. cap. τος Lucillius:

Pergula pictorum ,vweri nilnl ,omnia fita, Alia pergula ftraminea fuit;alia zdificiorum.Qui- dam muldatus eft , quód cum corona rofacea. ex pergula fua in:forum refpexiffet, ait Plinius.

De Pipacotbeca; eg tablizo. « OOXSAPVT XV,

p^" di&a, in qua tabulas pictas repo- nebant.' Plinius Aib. 5$. cap. 2. Pinacothecas veteribus tabulis confuunt,forté conftriint. 75;- dem : 'Tablina codicibus implebantur, ἃς monu- mentis rerum in magiftratu geftarum. Cicero 5b. 3. de natura. Deorum: Tabularium. | Apulcius zie. Florido : Perpulcra tablina. Feftus : Tablinum pro- xime atrium locus dicitur-ob tabulas rationum,

De

*De Machizis, Ocribante, Cingabo. CAPYT XVI

Ke:Carra Suidas effe ait. σχύμίω 1Jfae πείντων

SJ. λεγόντων " τὰ πλαξιχᾷ πήγματα ἐφ᾽ οἷς dia- τυπᾶσι τὰς εἰκόγας, Tabernaculum , [em γαίριμερα orato- yum omnium. lcem : Comida abulata , feu permata, piclorum , aut ficlorum , im. quibus imagines. effingurit. Pollux lib. 7. ἐφ᾽ & καὶ α πίνακες ἐρείδον) ὅταν 24017) ξύλον Ub τεισκελὲς X, λόγωται ὀκρίξας τὲ » dj καλί (ας, Ocribas, aut calybas dicitur lignum tripes, in quo tabulz fulciuntur , cüm piaguntur ; Latini voca- sunt A4acbinas.Vlinjus lib. g.cap. Yo.Amulius fem- per in machinis. Canabi l:;gna erant , circa quz primüm fi&ores ceram ponebant. zyeCo? τὰ ξύλα wi ἃ τὸ πεῦτον cl eA aeu ἃ χυρὸν πιϑέασι. Hefychius: χανάζι Θ- κυρὸς o 2&9?) οἱ aydyrarromotot, Canabia ceva, qua utuntur flatnari, Suidas : uvvaC(g- εἴδωλον eese δ οἱ "Augu ὦ ζωγχκάφοι βλέποντες dian S17) arx&mioyr ec i, γράφοντες. Cimozabue eft idolum , in quod. pitores , e$ fifloves imuentes. fe. diffonumt ad. opus. Heíychius: χιλλίζας σραπιζῶν Bái, καὶ ὑποϑέματα » κ "εισχελεῖς τεάπεζαι, Cillibas men[arum fulcrum, (δ᾽ tripedes saen[a. TELTX6A τίνα σχάσματα, ἐφ᾽ ὧν δῃρτιϑέασι τὰς aai d az, tripedes machine , εὐ" mena , in quibus ponunt clypeos. Tertullianus i» Z4pologet. Quod. imulacrum non priüs argilla dcformat cruci, & flipiti fuperftruéta. In patibulo primüm corpus Dei vcftri dedicatur. Patibulum vocat óxicarre , & machinam paffis brachiis , in qua Deorum fimulacra fingebantur. Plato iz Sophifía , duo genera μιροτιχῆς s imitantzá anu

artis ponit mas reddit , & aliam qu ita, Icafticen ὁπόταν x τὸς T8 οἱ 1 uR 9- συμμετοίας, (v ws) πε ὃν μηχᾳ, Li βάϑει, xai mem, x eir τότοις ὅτε λεώ- ματα addis τὰ πρυσήκοντα uetus πίω * papi aim TO» iiv ἀπερχίση). Cum aliquis ad proportio QV οἱ exemplarzs (SI o qui deci vd ; Leti 71 iP eset in εν

menti, Fántafti i. ca qm fecit quod eft,fed Edi qiodanimo conoci

dos P ἧκ ἔτι SE

P ^x "NOS ? MU à nay.

oem Nic iei ennt et t AUS Aio ἐδ yuten itr pend »καφικὸς. ait Pollux lib.7. | T4" Qa ποιεῖν, eft ats i imitans ani- papam. ^s ζώων um y ὁμεοιωτηνα, Piétura σκιωρχαφίαν Penicillus χαφὶς» ὑσογροφίς. tà- bula πίναχες » πινακία.» cera, médi á dy», flores, κηρὸν. iliis cam fundere , mifcere, σχιὰν ὕσυτυ Tout adumbi ᾿ὠποχεῶ colorare. Colores ὕρρεον , purpura oti i ds » Aqpekoeid s , croceum; czruleum,fufcum χυανουῦν cinnabari,ru- brum;flauum;fufc um; φλογϑλαύκον,, λώώκόραιον. T heo- phraftes. hb. de pes κυνάζαοι τὸ ὦ αὐτοφυὲς, τὸ ὃ). χατ᾽ Ἐργισι αν. an αδεὶ Ἰζηξίαν AM dra ὺ λεϑῶδες,, rubicun eft, ^t B

jo QDePidtura, eg Statuaria, ^0 De Imaginibus, 6 Simulaeri. —

dosduap ΡΨ X VTTE

fra

Magines à Grzcis dicuntur (dpiguarm, eupry pam, δείκηλα, ἀγίλματα, ἀνδριάντες y βρέτας ὠπὸ 7. ies τὰ» εἰκών. εἰδωλα; €W Adis Signa, figilla, figillaria, fimulacra, flatue, imagines, forma, [pecies. Theodoret. im ρον, — & Georgius Monachus , τὸ f? εἰδωλον &depuar ὑπό- | exc» ἔχει, Idolum nullum fappo[fitum babet, ντ chime- £z, τὸ δ᾽ διμοίωμε myóc Bw iydihus, κ᾿ ἀπείχᾳσμα, β»- litudo eius quod eft [imilundo εἴς. 1deo Deus dixit, | Non facies tibi idolum, aut fimlitudinem, Leuit. c.19..— Idola dicuntur Elilim , Auanim. cap.13. Elil,& | .auen, fignificat vanum, Schecher mendacium, vt Hieronymus cap. 7. Ofee.. Plato ἐπὶ Theateto 44v, — P7 εἴδωλα dei πλεῖον» «oy μβυοι ΞΞ ἀληθᾶς, τηεπάα- ὦ cia , & fimulacra pluris facientes , quàm verum. Germanus Patriarcha epiff, ad. Leenem J(auricum, | ex Zacharia cap.13. oftendit Chriftum omniaido- | -la aboleuiffe. Itaque habendz non funt pro idolis | San&orum imagines , que hodie apud nos ha- bentur , càm Tertullianus paftorem in calice fcri- | bat exículptum. Hieronym. ἐπ cap.1. Jona , In cu- curbiris vaículorum , quas Sancomarias vocant, folent imagines Apoftolorum adumbrari. Cle- mens Alexandr. lib. 1. Stromat. ait olim ftatuarios, cüm ftatuam finxiffent occidi folitos , vt ftatuz e celo delapíz putarentur. ξόανον diizerés βρέτας vo- cant , id eft ἃ Zoue euiffum fimnlaerum. Ydem lib.g. —

Cecropem primum Athenis ftatuas exhibuiffe 2it,vnde 4)gy»s dictus fit. Minutius Felix ἐπ Octauio, ipfum

c.r Cape XPIIL ἢ ipfam ftatuarum fatum eruit his verbis: Dum Re- ges fuos colunt religiosé , dum defun&os eos de- fiderant in imaginibus , dum geftiunt eorum me- morias, facra facta funt, quz fuerant affümpra fo- latía. Idem Sapiens docet, cap.4. Sapient. Lactan- tius ἐδ. 4.cap.2. Superttitiofos effe ait qui fuperfti- tem parentum memoriam colerent ; aut qui pa- rentibus fuperftitibus celebrarent eorum memo- rias. Vide S. Cyprian. epiff. $7. ὃς Eufebium Jib.t. prepar. Cedrenus prodit Ragau genuiffe Seruch, ὃς πρῶτ. τὸς τρόξαντες m ἀνδρεῖον ἀρετῆς 3, μνήροις ἄξιον ἀγδειάσι «ηλῶν ἐπί pue y qui primus eos qui ali- quid ex virtute ge[fiffem memoria dignum , flante; bo- morawit. Tara pater Abrahae ἣν ἀγαλματοποιὸς ἀπὸ ξύλων καὶ λίϑων ϑεὸς πλαφυργῶν erat flatuarius & ligno .€5 lapide Deos fingens. Abraham. Deos patris fui incendit, dva Ξ autor αὐτῷ ἔχασε. Cedrenus hoc vtrumque mutuatus eft ab Eufebio & Epiphanio. Eufebius i» Chronico , Serach ex tribu Iaphet εἰδω- λομαγίαν idolorum cultum induxit. Epiphanius ἐπ

Panarie pag. 9. lib. 1. "T hara primus füitluti opi- —

fcx , & fi&or , πηλυργὸς; X, πλατῆς. Ex figlina orta eft ftatuaria , àvZeimrAazis amo mepyar, Dio- dorus prodit Telchinas primos omnium ftatuas Deorum feciffe, alij Dzdalum. Apollodorus li. 5. Dzdalus càm Talo filium forotis occidiffet , vt eius lu&um folaretur, fecit eius fimulacrum quod primum omnium fuit in orbe. Tzetzes i Chiliad. veteres ftatuarios àyZexdymus ἄχείρας, &roJxs ἀομμά- que,» τοῖς qon συμζεξηκόταρ 9 flatuas feaiffe fine ma- nibus , [ine pedibus , [ine oculis , aut pedibus comiuntlss inter fé. Daedalus primus Zuuare. διεπέτασε ; 3, τὸς πόσας dlieyze, ocnlos aperuit , pedes di/fociauit , vnde &

| Dd z eius

- lum artifices ftatuas fingebant oculis conniuen-

"C" — - :

4: De'Pichura, eg Statuaria, — eius Ra auolare dixerunt, nifi vin&z effent, | Inde eft quod Prometheus homines luto finxiffe disishc loratius OZ.16.lib.1. -

Tesi Prometheus addere. Principi

€ coatius particulam undique ἐλ :

᾿ aDefétlam , c infani leis ὦ

Vir flomacho appo[uiffe noftro. Propertius eleg.5. lib.

ὋὉ prima infelix fingi terra. Promethao. Matual —

Fifa. Prometheo. diens eff luto. Diodorus Siculus ἐδ. 4: pag. 192. ef LI qe) τόσα 70964) κατεσκ ἀναζον τὸ ἀγάλματα τοῖς ὰ ὄμμασι με- μωκότα. τὰς καὶ χεῖρας ἔχοντα χαϑειμένας. “Απτς Dada-

tibus, ὃς claufis, manibus demiffis. Imó columne f initia pro ftatuis fuere , & fpi ,& lapides. | rudentius, ji ^s - Deafaiato fupplicave φὰς: Tibullus, . Iam veneror feu flipes babet. de(evtus $n agri, τ Sen vetus in triugs florea ferta lapis. Plutarchus ἐπ 7ulio : Caius Amatius Cafari in foro columnam pofuit, vbi thure & mero fuppli- carent. Cicero 1. Philippica, Lactantius Àib.1. Cle- mens Alexandrinus hib. 1. Stromat. Dearum olim fimulacra erant κίονες πυραμιοειδέϊς , xe “πυραμίδι E 6 GA G- , κίονε ὃ ἄρτεμις ἣ muqpoa Lo εἰχασμβμη. Corinthi. columne: pyramidis snTlar teretes , Melichius pyramidi , Diana columna. affimilata erat. Apollo eyudis; (i Vicanus erat columna in acutum defi- nens,íeu turbinata in veftibulis zdium , κιὼν εἰς ἀξδι λῆνν: Iunoni Argiug lignea columna pofita coronis,

rore bo greci M qp) ἐκόσμυσεν πδεὶ 1 A a πὰ Iunonis Argíuz, quam coronis; & ir RR ornauit circa columnam longam Regine. Eufe- Βίας lib. 5, de prepara. Penas primus ex arbo- ribus , qua erant circa Tirynthum ,. pyro exciía. ' opulentum fimulacrum Tunonis formauit dud LU Gi τίρυυϑ dvd) ay olo τεμὼν μὠκτέανον n np. ἄγαλμα ρων A54). Lapidem enim durum , pere ; & mortuum -exfcindere nolebant , au- rum,& argentum aiebant effe tetra fterilis fetum; Non tantüm autem Diis, verüm & hominibus columnz pro ftatuis attributz. Plinius 45.5 4.An- tiquior celebratio columnarum, ficut C. Menio, qui deuicerat prifcos Latinos. Iofephus lib. 11. origin; Simon Machabzus fratribus σήλας μογολίθυς Vila ἱσρύσατὸ , columnas folidi lapidis feptem po fuit. Vnde & s/ae fumuntur pto ftatuis, — la- m" Virgilius ἐπ he edt Jia qe - adnne coronato vis lapide hts τῶ FA ὌΝ Arnobius ἐδ. 6. idetis Arabas informem lide coluiffe lignum indolatüm 'Carios pro Diana, Peffinuntium filicem de czlo lapfum pro Deüm — Maximus Tyrius fers. 58. Arabum ἄγαλμά, Allg- τετράγων 9.» ὁ παφίας ἄγαλμά πυραμὶς Neh, fimulacrum lapis quadrangulue , P'eneris pyramis alba. Genef. 39. Yacob ait : Lapis ifte ὃν ἕσησα efAbu , ἔστω eur dinge 35, quem columnarn ftatwi, erit mibi domus Dei. Exod.25. ewe coute, s J 3er, cim Deorum columnas. €ontriuiffez. Colüerunt item pro ftatuis lapidum aceruos Mercurio facros , quos ἕρμακας | vocat Hefychius.- Clemens lib. x. Stromat. sAg- Dd ; σημαίγᾷ

j4 De Piclurase ewuni | τὸ soe , καὶ μώόνεμον 7. 966 , columna fignificat: firmitatem, e immutalilitaem Dei. Euripides : SUA(g- ϑηξαζοίσι dY3ovue(g- πολυγήϑης. Columna T bebanis Dionyfius latutia parens. apiy &xex- ξωϑίωαι τὰς df ἀγαλμάτων φάσεις κίογας ἔσεζον ὡς ἰφε- «δύματα T 3. Priu(quam exatlé babitus flatuarum fingerent columnas colebant vt Dei fimulacra.Emifleni colunt Solem nomine Halagabali, vel, vt ait He- rodianus , ἐλαμογαζάλε, in móntis cffigie , qui de cxlo. delapfas fit. Hinc. Alagabal , quafi mons Deus. Eius fimulacrum, λίϑος ὅδ᾽ μέγισος κύτωϑδεν αἱειφερὴς λόγων εἰς ὀξύτητοι. κωγοειϑὲς ὃ αὐτῷ οβ μίαν διο- qvis ἃ αὐτὸν διωολογῆσι , ait Herodianus » eff lapzs maximus ip imo rotundus , de[inens in actum ; forma eius inSEar coni , feu meta., qui de calo deciderit.. Philo de legat. ἀσσίσας ἀγχράφες , clypeos fine pi&tura. pro fimulacris pofitos ait. Dionyfius lib. de firm orb. ᾿ Simulacrum Ephefiz Diane commemorat, Erat truncus acutus vlmeus , πρέμνῳ t 7heiw , vnde vrbs Ptelea dicta. Callimachus, βρέτας φάγε à» .ayptpoo , fimulacrum in. fagi flipite. Iudei lapidem Betulum coluerunt. Itinerar. Burdegal. In loco templí non long? à duabus ftatuis Adriani , eft lapis pertufus ; ad quem Iudei quotannis ve- niunt , & vngunt , ὃς lamentant fe cum gemitu. Huiuímodi lapides vocant Betulos , à Betel , vbi lacob lapidem erexit. Bztulus lapis, qui, à Sa- turno voratus eft. Eos ἐμψύχες » καὶ avoit fuiffe aiunt , animatos , qui per fe mouerentur, vt Photius ait pag. 657. &diy 4 βαίτυλον dY àpg- κιγέρμδυον , vidi batylum , qui per aérem mouebatur. Poftea ex lapide, & merallis fimulacra fa&ta. Pli- nius /jj.5 .cap.z. Non folàm ex auro, argentóve, aut

lasimssitd ex αὐτὰ inii ut poa i in » Bibliodhecis Prudentius: .:. 2p OAM Lee Fumo(a auorum numiná, |. Ὁ Saxum, metallum ; flipitem,. Mixed" D Rafum, dolatum , (etiem... Clemens iz Protreptic. Scytha. acinacem » jd lapidem ,Per(e fluuium. colunt ; du βαλαιότερνε ξύλα ἱσρύοντο «EID, X, κίονας, deor E P & 4» à, ξόανα aepmuyops,ero, διὰ τὸ ὠποξέεῶς. Et φοιηδξίογος hgna flatncbant illaftria, ei columnas ex lapidibus, que. dila Xoana , quod raderemur. Haft Rome fuit fimulacrum Martis, Feftus : Delubrum ftipes deli- bratus, id eft, decorticatus , qui pro Deo colitur. Cicero pro. Plantio : Lapidem ἃ fepulcro v 'ene- rantur pro Deo. Silla ct “παρύδοις λίϑων. συ Ἢ paa ταῦτα͵ σέζιδε,, C dm peruizs. tranfitionibus | la- pidum aceruos. colitis, Vide — in verbe spaeig- Aso. demens]. epa λάκωσιν. ays dpeiteha, δειχελα, ξόανα, à ἀγαΐ vocant. Lacones denunusie Gc jeg aut e dos AT Romz primum (imulacrum ex δες fa&um eft Cereri, vt δ e cap. τ. lib. 34. prodit. Simulacra autem corum veftibus ornabantur, Lycophron, πασρῶᾳ ἀχύώλμωτα ἐγκατοικεῖν. DRY, πέπλοις, toe Γι pomis fimnlacra. Deorum domi. ponere , e veitibus ornare, Statuz pannos, & vincula patiebantur. Seneca ín. epiflol. Statuis peplos addimus , & indumenta pretiofa , qnibus vfus velaminis. nullus víus eft, Petronius : luuenes adhuc. laboris e expertes patie- mur pannos, pati & vincula, ftaruarum ritu. Cly- pei fuere pro imaginibus. Eufebius i» Chronico : Claudio pofitus clypeus in curia aureus. Sueto- nius im Domitiano : Clypesiqae iuffit, ὃς imagines Dd 4 eius

eius coràm detrahi, Tales erant clypei, qui gra-- datim vexillis,& fignis legionum erant affixi, qui cerros; , ὃς ora Cx(arum habebant. Trebcllius ἐπ Claudio : Illi clypeum aureum Senatus iudicio | in curia pofitum eft, expreffa thorace vultus eius imago. Adhelmus Ze laudibws virginitatis vocat ϑωρακίσας, R.ufhinus lib.1 1. cap. 29. Thoracas. Con-

antinus Porphyrogenneta anaglypha ure ex, meníulas argenteas infculptas ; qua in parietibus inftru&e erant. eyroun , vulgó Medallia , quafi metallica. Prudentius ἐπ fanélo. Laurentio , &nig- mata, Plinius lib. 33. cap. 3. Suorum clypeos in facro , vel publico priuatim dicare primus infti- tuit Appius Claudius. Scutis enim;qualibus apud Troiam pugnatum eft , continebantur imagines. Origo plena virtutis faciem reddi in fcuto cu- iufque;qui fuerit illo vfus. Poeni ex auto factita- uere & clypeos, & imagines, fecámque in caftris tulere. Simulacra autem variis rebus ornabantur, cüm vt ab iniuria cuta effent , tum vt religiofiüs haberentur. In primis, lanulis quibufdam argen- teis aut arcis eorum capita tcgebantur, ne aues infiderent.- Hefychius : αἰμίσχοι πὰ ἔπ $9 κειφαλῶς SJ ἀνδριάντων πιϑέρϑυα » ἵνα μὸ τὰ ὄρνεα καϑέζηϑ): Lune 4n. fLatnarmm capitibus. pofita , ne. aues fler- core ea contaminarett.. Coronis ornabantur. Iuue- nalis: . OMNES ς

OQ noftri, paruid, laves , qnos thure minuto,

Et farre , ac tenui foleo exorare corona. Quidam malé, exorsare corona. Apuleius AMilef. 3. Eponz Dez fimulacrum , quod accuraté corollis rofeis , & quidem recentibus fuerat coronatum. Hanc alij Hipponam vocant. Si caput fimulacri

non

Meo netos ad coronam de« ponebant. Propertius ἐῶ, 2.. Ft caput in magnis, vbi mer gue feni Ponitur bic mos ante co'ona ἢ Martialis lib. 1o. epigramm. 32... Hac mibi "- colitur si pim | 7 Tibull. » Ja Nam veneror , [an fipes in diria in dn ἀργῶν Sen verus in trus flo apes ho

Item inungebantur celigionisgp qid gb, & fümo, ac. us lib. 6. Vtnido-.

*

nidoribus nigrefceban:. Arn ribus, atque fumo (τα, ac delibuta nigrefcz Prudentius: | ^ US a asc ti REN ——d ficulni flipitzs onBlor, sd 2 al Vnguentog, lares bume[cere m M Mio ὁ in Hi da qt: au M Gyhélas fimulacram fumo , δὲ nidoribus atratum, Paufa- nias pac. 141. λέϑυς δελφοίς. € μέγας " σύτο, αὶ ὕλαμον ἐρνμαμαε μνχόνσάν ἢ xav epi ἑχασίω i ἔρια δβετιϑέασι. apis Delphis mon 1magnus , fuper quem ole cottidie i diri e " s - dm dmponunt.. ^ "The-.

templi, e$ tunicas [i imulaco componens s illüdque. ex, lieris ondique tergens. Ἀεὶ ianus /ib.1 ; ap. 19. i γ ἐγὼ Te riam RE ΗΝ αὐτο. ὦ ἐκμάοσω, (Nam (δ᾽ ego tabulam orno ζ6" lauo c extergo. Arnobius Jib. 1. Si quando: confpexeram lubri- catum lapidem , & ex oliui: vnguine fordidatum. Theophraftus de faperstit, masc. λίθες vocat pin- gues lapides, Apuleius ip Z4pologia: Lapidem vn« Dg; etum

45. De Pictura, eg Statuaria,

&um,aut ramum coronatum. Minutius Felix:La- pides effigiatos , vn&os, ἃς coronatos. Interdum ne prophanorum oculis exponerentur, velo te- gebantur. Arnobius folis Sacerdotibus adorare timulacra licitum fuiffe; & confpe&us ceterorum velo oppanío interdici ait. Fiebant autem fimu- lacra ex varia matetía;, ex lapide (peculari. Cle- mens in Protvept. ἀθίωῃσι 4f) σεωυῶν ϑεῶν τὰς [ dvo σκόπας ἐποίησε UL T καλνυῦμε. λυχνέως λίθε, L'eneran- darum Dearum | fiopas. fimulacra fecit & lapide [pecu- lari. Ex ligno Mercurius fuit , de quo Placó Co- micus: δομώλε φωνὴν ἔχων» ξύλιν 9. βαδίζων, αὐτο- | &os ἐλήλυϑε, ait ligneus Hermes. ZZabens Dedali vocem ligneus ambulans vltro veni. per me, Heíychius: χαλιαὶ dicuntur nidi ex lignis,in quibus fimulacra Deorum lignea , ὡκ ξύλων ξύλινά πνα ety TR ᾿ ἀγέλματα edioxov, Alia figna ex luto fuere.Martia- lis. 4b. 14. s de Sum fragilis, fed. ttt, moneo , ne. [perne figillum.

Qups Hefychius nidos vocauit , alij vocant zdi- culas. Petronius : In armarij edicula erant lares argentei. Tertullianus de sdolelatr.cap.8. Nec enim differt , an exítruas , an exornes , fi fram , fi tem- plum, fi ediculam eius in(truxeris. In templis di- cebantur cellz., in quibus fimulacra , in. priuatis zdibus zdiculz, (icut de tabulis pi&is tablina, ὃς mwaxiSia, Apud Gellium Jib. 7. cap. 7. cella Iouis. Valerius Maximus /ib. τ. cap. 1, Negante vnam cellam duobus Diis re&é dicari. Arnobius Jib. 6. Tuguriola his dare, conclauia, & cellas fabricari. Liuius //b. 3 8. Prohibuitfe ftatuas fibi in comitio; in roftris, in curia ,in Capitolio, in cella Iouis poni. Arnobius /ib. 6. Si apertum vobis cft in

ΝΜ fignorum

Lih Cap XVIIL. g9

fignorum vifceribus Deos viuere, cur cos fub va-.

lidiffimis clauibus , in tibüíque , fub claufizis,

fub repagulis, peflulis ᾿ς habetis inclufos ? Ac ne forté fur aliquis irrepat , edituis mille protegitis,

atque excubitoribus mille. Cur canes in Capito- liis paícitis? cur anferibus viétum;alimoniámque

| prabetis? Prudentius fcripta faxa. vocat, quibus | nomen Dei afcriptum effet , cui ea. faxa. dee | effent :

Ferris cruore ftvipta faxa eigo. Tibullus eleg. i. lib.1. deftitutum ftipitem pro δῶ

fuitle ait.Ipfi etiam Palladi lapi dicabant.Or- pheus ἐπ 4Argonaut,

σειτογμείη, Süxaw ἀείραγτες Bid AíSoy. In Hifpania paffim tres , aut quatuor lapilli Mar

ribus locis coaceruati erant, qui ab aduentan--

tibus patrio more voluebantur , & conuerteban- tur. Strabo lib. 3. Adler suyas eps P» Télapas A

onde. Tímur » ἧς ἀπὸ df ἀφικνομένων pipe, xm τὸ

παίσϑιον, 3) μεταορίφεςς. Propertius lib. τ. eleg. 4, INullas illa. (uis contemnet. fletibus. aras, τς Et quicumque facer. fne vbique lapis. ——— Ephefi i in ede Dianz fir um, & lacunaria € cedro , vt & in ceteris ucl bus fanis propter eternitatem fa&a funt, vt fcribit Vitruuius Jib. 2. aut é ftipite viris,qui diuiiffim? perennat, aüctore Plinio. Roma ftatuas quiuis ὃ plebe ex ere, & la- pide in publico ponebat, uod vetuit Claudius apud | Dionem ἐφ. $8. vredy τε ὁ πῦλις πολλῶν εἰκόγων ὑπληρῆτο; ἐξῆν o ἀναϊσδίω τοῖς βελομένοις ἂν "αφῇ» Z ἐν χαλκῷ λίθῳ τε Juuceidieids. Quia vrbs multzs ima- gimibus implebatur , licebat enm. palam volentibus in pitlura , dr «γε, c lapide publicari, Fiebant enim ὃς Deorum,

6o De Picfura;ed Statuari

Deorum,& hominum fimulacra ex dein dre, ἢ

ex argento, ex auro,& alia materia. Tertullianus lib. de idololat. An. plaftes effingat , an celator ex- Ículpat , an Phrygio detexat , an gypfo, an colo- tibus, an lapide, ; an are, an argento , an filo for- metur idolum.Item ex ebore. Arnobius lib. 1. Ve- nerabar elephantorum offa y picturas , veternofis in arboribus tenias. Sed & virgas Diis dicabant pro fimulacris. Eufebius hib. τὰ preparat. pag. t.

τὸς ἀφεργέταρ ὡς 9us αρϑσεκιμόιν:. φήλας T6; xj PuCdàr &isesuu ἐξ ὀγόμι] 9. αὐνδῶ' φοίνικες: Benemeritos pro Diss bonorabant , ei columnas , Q virgas confeerabant ex eorum nomine Pbomices. Item p^ (Wa? fcribit Vfoum ὦ ἀνμερῶσαι δύο snas πυρὶ τῇ νεύματι s καὶ Ep Xu, πότων κα τελώτησάγτων Ti ᾿ὡπολειφϑένταρ Qua ῥαζδὰς ἀφιερῶσαωι, vq) τὰς ςήλαις te] kuUely. confc-

era[Je duas columnas igmi.ci vento, ea, adoraffe. Cum atitem illi mortui effent, qui velicli erant,ait virgas con--

fecraffe . cb columnas. adoraffe. Mule ftatuzg illine- banturauro;velargento. Perf(ius: Ὁ "Auro (acras quod. onatosperduczs imi"

Aurum ouatum alij ab ouantibus , alij quód fit fuluum inftar oui. Martialis lib. 4. m 39: ' INec de(unt tibi vera Gentiana, —— Ἃ

- Nec. qua Callaico linuntur e fed

- Solus "Pilas toreumsa cali. Vera pocula Gentiana; quz in vicitets Gentianis fiebant Romz in feptima regione, vtPub.Victor. Vulgó malé Glasiama. Aufonius epigramm. 26.

Hos ille. férum veste contegi snbet ,

Hos celat argento gvaui. 7 De eburneis Diis Cornelius Nepos /.6. Datetis; Pyrrhus Priamo ait:

Cur

Martii. i. e with " ΤῊΝ argento puftulato, recenti ab i ei & à moneta : ἐνῶ y; Et nimium felix. pui . Fiebant item € ferro, Primus Th reperit rationem;qua fur nderetui fierent. ftatuz diae σίδηρον. » ἢ ᾿ἀχίλματα ἀπ᾽ κυῷ πλᾷσαι, Glaucus Chius folus omnium ho- minum inuenit conglutinationem , & ferrumi- nationem ferri. Herodotus Ab. 1. σιδύρε κόλλησιν ἐξεῦρε. Tundebatur & ferrum marculis. Lucillius: τ Etvelut in fabricam ferehe iin manila ferrim e TTands. ὁ "Auream ftatuam fibi üiiihe pofuit Gorgias, icvérewroy. Statuam auratam nec in vrbe, nec in Italia fuiffe, antequam ab Acilio Glabriorie eque- firis patri poneretur in zde Pietatis , anno 572. feribit Valerius Maximus lib. 2. cap. $. Sepe fer- eis clauis aurum ferruminatumeft , vt apud Pe- tronium., Sed de fi mulacris | Deorum nihil iucun- diusauditi poteft iis, que ab Arnobio lib, 6. Ícri- buntur: Ridetis temporibus pr εἰ ες Ρετίας flu- uium coluiffe, infiivitiid ii pidasg Acina- cem Scythie nationes,ramum Prognes Thefpios, alij legunt ramum pro Cinxia Thefpios;id eft, Iu- none. Bene lignum Icarios pro Diana indolatum, Peffinuntios filicem pro Deüm matre , pro Marte Romanos haftam , plutéum Samios pro Tunone, ' vt Aéthlius memorar.Pluteum vocat tabulam,vel lignum dedolatum. Apud Arnobium vulgó pu- ttum. legunt pro pluteo.Malé. lemené Alexan- drinus iz Protreptie. L LE σαμίας ἥρας ὡς quay ἀξθλιθ.- » πεήτερον [X Là σανὶς, ὅφξερεν dU Z1 προχλέες ἄῤχονἼος

| T "o 9 "Y ὅν SDe Piéhwraeg Stabuaria, ἢ

ἄρχον) 9" ἀνδριαντοιιδὲς ἔμετο. Eufebius lib. de pre- parat. Euang. was ὃ 3j σάμιοι. ξύλενον εἶχον εἶσιν, ᾿ς quar καλλέμαχοςς Pea DRE . &TU σκέλμωον ipoov εἰς ξόανον, ἀλλ᾽ Dor τεθωὸν δὴ γεύγλυφον ὦ ᾿γαξ ϑεᾶς δα σανίς. Hos veríusita lege: — | Ww σέμριον poov ug ξοάγε 03» TiO MOV ἀλλὰ νεύγλυφιΘ. ἤϑω ϑεῶς σανὶς εἶσος ἀνάοσυε. vro y) καϑυδρύοντο ϑεός Tort, ait Eufebius, Nondum venerandum eras opus in lege fimulacri, fed plu- teus eras recens exículptus , imago Dez Regina. Tertullianus i» A4pologet. Quanto diftinguitur à crucis ftipite Pallas Attica , vel Ceres farrea , que fine effigie,rudi palo & informi proftat. Lucanus 45. 0M fimulacrag, mota Deorum rte carent , cefrfa, extant informia truncis. Apud Athenzum ἐδ. 14. Deli imago Latonz fta- tua lignea, & informis. Clemens de ligno pro Diana,» ἰχάρῳ ? ἀρτέμιδος τὸ ἄγαλμα ξύλον Lo ἐκ εἰργασυϑμον y in c Diane fimulacrum , gnum evat informe. Arnobius Lb, 6. Item : Simulacra iíta, quz vos terrent, offa,lapides,zra funt,argentum, aurum;tefta;lignum fumptum cx arbore,aut com- mixtum glutinum gypfo. Camcelinis ex offibus, aut ex Indici animalis dente,ex cacabulis;ollulis, ex candelabris , ex lucernis , fornacibus incocta figulinis,ex incudibus,& malleis nata;grosfis rafa, defcobinata limis,ferris,forcipibus, aculeis, afciis fecta , dolata , effoífa , terebrarum excauata verti- gine,runcinarum lzuigata deplanis.Si quis ponat in medio zs rude,atque in opera nulla conie&tum, argenti maffas indomiti,infe&um aurum,lignum,

lapides,

p

^

A. CAT ^. alin j* - Lil.1. Cap XV 11. 6j | ipid ,atque offa , ré(que alias caeteras, quibus figna confueta funt, δε: numinum fimulacra con- - ftare. Quiargentum, zs, aurum,gypfam,ebur,ar- gillam Dieosáni in qumerum referat. Videretis Deos , quos exterior leuitas lenocinio fulgoris auguftar,laminarum flatilium effe crates, particu- larum coagmenta deformium;à tuinarum cafibus, & diffolutionis metu; fubícudibus;& catenis; vn- cis, atque anfülis retentari, intérque omnes finus, commiffurarámque jun&turas plumbum i ire fuf- fufum. Suidas in vocibus , 84s pué , τὸ 8 ἄγαλμα. λίϑυς δι μέλος τετράγωνος ATUTUTO y. ud ποδῶν di, tes δύο, ἀγάκειδ 5 Zn. βάσεως χευσηλάσο. Arabes Martem colunt. Simulacrum cius eft lapis niger quadratus, fine figura, altus quatuor pedes , latus duos,fitus in bafi aurea, Clemens Alexandrinus iz Protrepiic. lunonis Citheroniz in Thefpia fimu- lacrüm effe feribit. ap£proy. ξμκκεκοβιμέγον, fhipitem ex- eifum. In Icaro Dianz fimulacrum , ξύλον ἐκ εἰργασ- adver, Samiz wii aepo dr nen affer.De glu- tine , quo tabulz ftatuarum νῆες, ρον κει Prudentius Aib. 1. i2 Symmachum : μας Mullis fi brafen gypfum. ᾿ exerit infido vare[oit glutine fenfim. Maximus T yrius ferm τ. ἀράξιο; σέξεσι᾽ ἃ. ὅν τινα ὃ &x οἵδ" τὸ καὶ ἄγαλμα ἡ ὃ εἶδον, χίϑος ὑἢ γεφάγωνος. Dio Chryfoft. fern .12. ὥςε πολλοὶ Ὁ) βυρξάρων » πενίᾳ 7e Ü ἀπορίᾳ τέχνης , ὅρη ϑεὸς moro (uer, X à, δένδρα àpys, dy ἀσήμες λίθες. Arabes colunt nefcio quem Deum, cuius fimulacrum eft lapis quadratus. Multi bar- barorum inopia,& artis infcitia montes Deos no- minant , & arbores inutiles , & lapides informes. Apud Solittüm Scythe pro fimulacris enfes co- lunt.

; T: ον κ᾿ ὩΣ ως, Ὗς δὰ De Pittura εὐ διδεμινίά,, lunt. Clemens Alexand. i 4 χιϑεωρωνίας ὕρας ta. Dtasia, aytjuey ouxetop por, Citheroniz lunonis in ἢ "Thefpia truncus excifus. ἐν ῥώμῃ ὃ τὸ παλσιὸν dep. φησὶ γεγρνίγαι T ἄρεως τὸ ξόανον ξάῤρων ὁ cv] oeag dos. Varro ait Roma Martis fimulacrum fuifle ha- ftam. Arnobius ἐφ. 6. Cum Petafo gnatus Maize tanquam vias aggredi praeparet. Liber membris cum mollibus,& liquoris foeininei diffoluriffimus laxitate. Cum pileo Vulcanus ὃς malleo. Arrian. | lib.4. differt. Epiél. Si autem. ita. furdus & coecus: eft, vt Vulcanum tron agnofcas bellulum fabrum, - &J An τὸ πιλίον idwe αδεὶ Tn. xeqaAbu aei μᾶνον, nift pileum videas in eius capite. Vulcani ftatuz prz- terea ce (ous dat Arrianus,cincticulum. Arnob.& fabrili expeditione fuccin&tus. Simulacra autem | gypío & glutino compingebantur. Prudent. lib.i. in Symmach. — OEC TTA | . Sacratümque domi lapidern confisere paruus Spetiarat, matrémque illic pallere precantem, Mox bumeris pofitus nutricis, tritt. (i ipfe Ampreffis filiem labris. Deos fuos prophani ftantes, fedentes,veftitos, nu- dos formabant. Porphyrius , ἀνετύποιω ομ μασι du- | φύροις, Xy Ῥλικίαις χαϑέδραις πεν X «εἴσεσι 3, ἀμφιάσεσι. Arnobius ἢϑ, 6. in fedentibus fignis Deum federe dicendum eft. De Scobinis Tertullian.z Zpologet. At in Deos veftrosper omnia membra validiüs in- cumbunt aíciz, & runcinz,& obinz. Minurius: Ecce funditur;fabricatur;fcalpitar nondum Deus, ecce plumbatur, conftruitur, erigitur. Nec adhuc Deus eft. Ecce ornatur, confecratur, oratur. Tum poftremó Deus cft. Verba enim habuere peculia- tia quibus in Diis fuis fingendis vterentur , rade- bant,

Lib.L. Cap. XF HE... ἃς

$08 czlabant ; fculpebant ;. excludebant, Íca bant, Td dea uehin? » infandcbanr. Sta- tius lib.2. Syluarum, — :

Si quid adbuc vacua Tamen admirabile uli:

Phidiace vafere mana. Proprié radebant ebur.. Idem ih. 4. Syluar.

"rtificum veteres agno[iere vultus. .

Vinant que marmora celo, 4

Praxitelis, quod ebur. Pi[eo pollice vofum. ΤΣ

Quod Ῥοἰγοίοια:ς vifum eft (pirare camipis, 7 De cxlando, Silius /ib.11.. -

—— Affera men(a. .. δ, oos, s

Pondera celati fulgent antiquitus auri. Apuleius Florido primo : Alexandrum Pyrgoteles ἄτα duceret , Apelles coloribus delinearet , Poly- cletus celamine excluderet. ?^linius ἐφ. 7. CA. 57. Lyfppum pro Polycleto po(uit , his verbis ::N quis ipfum alius , quàm Apelles ; pingeret, quàm. Pyrgeteles (culperet ; quàm Lyfippus cx «re du- ceret. γλύφειν Graci dicunt. Lib. 4. «Ἵπιδοίορ. pag. ᾿ς O. εἰμὴ μέϑυ τὸ yv. d. σοφῆς. epit Ἐν δι᾽ ἀμεϑύφῳ γίγλυμμαι. Sum vidil calatum ape mann im amc- tbyfo. Deinterpolando. Plautus ὁ s. poem. ο΄ Ille bomo me. imterpolabit, ἜΝΙ, o5 j get. Pct Denuó de fcalpendo matmore € Caffiodorus. ik». epiff.1 s. Inftruétor parietum;fcalptor mari iófum eris fufor,camerüm T mufiua- rius. De fculpendo Horatius Ab. 2. fatyr. 5...

- Quid. (ilptum snfabre; quid. fufum duri. De .excudendo,& ducendo Virgilius 6. e/Entidos :

. Exeudent alij [pirantia mollius ea,

Credo. equidem viuos ducent, de marmore vultus. Horatius :

-— Ee - Edilo

V

66 DePictura,$ Statuaria,

Editio vetüit, nt quis fe, prater A4pellem,

- Pingeret , aut. alins Loyfippo duceret. are. Apuleius Floride primo : Polycletus ere duceret, | De infundendo,& inurendo Tertullianus iz 24po- loget. Quod luto fitum, vel zre infufum, vel la- jide incifum, vel cera inuftum, vel pigmento il- xs Perfius fatyr. 2,de cadendo: ———

.. Si nbi crateras. argenti, intu(ad, pingni

Auro dona feram. Ὁ Virgilius lib. 1. Georgic. lapídémque veuertens. Incuum.

De petcutiendo Lucanus: Yat

Primus Theffalicz vector. telluris Iolehos,

1n formam calida. percu[fit. pondera τράβα,

De Ículpendo Prudentius /ib. 1. ἐπ Symmachum : — mop ficut. (culptor ab rss. Rudere. Aecotlam. con[ue[cit. fingere ma[fam.

δὲ fundendo idem: . .

δὲ forte vultum triftiorts Herculis

Liquore crifbo ma[fa finxit. fufilu.

Lucretius EM A fn i

Conlabefatius. vigor auri foluitur astu,

Tum glaciés erts flamma. deucia liquet. Ὁ Idem Abi pis. iustos Yd ge ^ Flammeus. ardor vbi terram percoxerat. igni,

AManabat. venis | feruentibus in. loca tevre.

Concatia , conuenteps argenti Yiuta , C auri. | Sratuas igitur & Diis , & viris przftantibus po- | fuere. Tertullianus ἐς ;4pologer. Philofophi ftatuis, | & falariis remunerantaür. Hlis ftatuas diffunditis, imagines infcribitis , titulos inciditis in eterni- | tatem,quantum de monumentis poteítis. De ani- mando fpirantes imagines dixit Martianus un

pella

bl Cap. XFIIL $5

ella Jib. 1. Mercutius celebrat mirabile prafti- gium,elegantiámque pingendi, cüm viuos etiam vultus aris , aut marmoris fignifex animacor in- fpirat. Thufci primi ftatuas fpirantes inuenerunt, apud Plinium ἐδ. 34. tap. 7. 8. ὃς Caíhodorum lib. 7. epiff. 15. Confpiciet expteffasin ere venas, nifi quofdam mufculos tumentes , nernos quafi | gradu tenfos.Mirabitur formis equinis figna étiam ineffe feruoris. Crifpatis enim naribus ,'ac rotun- | dis, con(trictis membris , auribus tremulis credet forfitan curfus appetere , cm fe metalla nouctit non mouere. Statius : iR pa Qued Polycletazs vifum eft fpivare. caminis. | In ftatuis adhibita lima, plumbum, mallei , glu- | tinum. Tertullianus i 24pologet. Ante glombum, & glitinum, & gomphos, fine capite funt Dij veítri. Pradentius /ib. 1. ip Sypmmacbum: ^ | δὲ formam [fatua eae $9 abenis | Lima terens, Ve Kenmore ARN

—— magníaue miumpbi Nunca fuffufo L- veftigia pini.

E lib. 7. epift. de tribus plafticze generibus: . Apellem ER Phidiam celo , Polycletum malleo fuperat. Arnobius ib. 1. Venerabar nuper . fimulacra modó ex fornacibus ptompta,in incu- dibus Deos , & ex malleis fabricatos , elephan- torum offa pi&turas, vetethofis in atboribus t£- nias. Qui ab fignis inettibus ; atque ex vili(fimo formatis luto. Lib.5. Simulaetra viliffimi effe for- mas luti. Minutius: Déus ereus,vel argenteus de — immundo vafculo,vt fzypiüs factum eft Zgyptio- rum Regi ; conflatur , tunditut. malleis ; in incu« Βὲ 2 dibus

68 De Pittura, eo Státuaria, dibus figuratur. Adludit ad Amafim Herodoti,qui ex-matula. argentea Deum fecit, aut Dei fimu- lacrum, Romz fuerc in priuatorum zdibus an- tefixa. Vitruuius /ib. 3. lpfarum dium fpecies funt vari , ornántque fignis fidilibus, aut aureis inauratis corum faíligia Thufcanico more.Feftus: Antefixa dicuntur , que. ex opere figulino tectis affiguntur fub ftillicidio. Liuius. 4b. 54. Antefixa fidilia Deorum Romanorum.Zib.2 4.1n ede Con- cordiz vi&oria,quz in culmine erat fulmine ida, decuíláque ad. victorias , qu& inantefixe erant. Equeftres ftatuz dicuntur turmales, Ciceroni ἐδ. 2. de Orator. Turmam ftatuarum equeftrium dixit

Velleius Paterculus. Diogenes Laértius Pythago- |

ram. Rheginum ftatuarium fcribit primum pro-

portiones obferuaffe, àsdexawrezroiy axesvroy doxcuz Ta. |

ῥυθ μὰ καὶ συμμετείᾳς ico. Nero ftatuam Dez Sy- riz afpergi vrina. iuffit.Iuuenalis:.

Cuis ad effigiem non tantum eire. fas eff. Arnobius ἐφ. 6. negat fimulactum effe,quod non pariles lineas à principaliore traducat.

τῷ

GRAL má ra

Ue»

"^it A A * "ἃ beu. fpe Status ,e5 Statuaris. ὦ AC AGB TDoOTeMoer o

ἀν

Á Vrea ftatua prima omnium nulla inanitate,

M. & antequam ex zre aliqua illo modo fieret,

quam vocant Holefphyraton , in templo. Anai- | tidis pofita dicitur. Direpta eft Antonij Parthicis | rebus. Hominum primus & auream ftatuam , & | folidam Gorgias Leontinus Delphis in templo

| fibi

bi |

/fibi pofuit ; fepuuagefima circiter Olympiade ; ait Pliniis. Acgetii fatio caas- primüm ad ho- morer Augufti cranfiffe falsà exi; imarnt. Trium- pho enim Pom peij Magni cranflata eft Pharnacis, qui primus regnauit" 1n Ponto ,'atgenteá ftacüa, item Mithridatis Eupatoris;& currus aurei;argeri- teíque. Valerius Maximus dib;8. cap.vlr: aic Gorgias ftatnam auream ab vniuerfa Gracia pofitam. Ci- :céro- Iib: 3. de Oratore , inauratam-fuilfe ait ; non auream; In auro czlando inclaruit nemo; inate 'gento plerique; precipué Mentot: Proxími'ab'eo in admiratione Acragas;Boéthtts;Mys,Calamis;8& Antipater;qui fatyrum in phiála grauatürh forang collocaffe veriüs;quàmr ezlaffe dictus eft; ὃς circa Magni Pómpcij etatem Praxiteles;Pytlieas; cuius Vlytfes,& Diomedes erant it !phialie:emblemate; Palladium furtipientes; "Hane acrem fübitó exo- leuiffe fcribit Plinius; Rome fimulacrum ex ere fa&um "Cereri 'primüm ex: peculio Spurij Caffij. Tranfiit à-Diis ad hominum (ftatuas. Antiqui tin- gebant eas bitumine jmos auro integebant. Sta- tuariz autem quinque genera faere. Tomice;quz lignum , ebürque fecat 5 plaftice qua argillam ; paradigmarice,quz gypfum 5 colaptice,qua már- mor, & lapides ; glyphice; cuius duo funt'genera: chymice , quz merallum: fandit ;agogice ; que fcalpendo format , ídque vel 'per 'anaglyphicen, cüm imagines (unr reca; velencolapticen, eüm czlatz.Plafticen Dibutades Sicyonius figulus pri-

mus inuenit,Corinthi filiz opera,quaz capta áto-

re iuuenis; illo abeunte peregre vmbrám ex fa- cie eius ad lacernam lineis eitcumfcripür, quibus pater eius impreffa argilla typum fecit . & cum

RB; cateris

70 JDePiiura,g Statuavia, cateris fi&ilibus induratum igni propofuit. Sunt. qui ín Samo primos omnium plafticen inueniffe Rhocum , ὃς "Theodorum tradant , multo. ante Battiadas Corintho pulíos. Dibutadis inuentum eft rubricam addere , aut ex rubrica cretam fin- gere;primüfque períonas tegularum extremis im- bricibus impofuit ; quz inter initia prorypa vo-. cauit , pofteà idem etypa fecit. ZElianus lib. 14. varie bistor.cap. 37. φιλῶ ὃ μηδὲ τὰ ἀγώλματα ὅσα MY ἢ πλασινὰ diui » Md πὰς εἰκόγας ἀργῶς epav. Ὁ Statuas; C imagines, quas plastice fingit, mon ofcitanter | fpettare foleo.Hominis imaginem gypfo ὁ facie ipfa primus omnium expreffit ; ceráque in eam for- mar gypfi infufa emendare inftituit Lyfiftratus.— Sicyonius, frater Lyfippi, hic & fimilitudinem reddere. inftituit. Idem & de fignis effigiem ex-. ὦ primere inuenit, Creuítque res in tantum , vt. - nulla figna;ftatuzve fine argilla fierent. Quo ap- paret. antiquiorem fuiffe hanc fcientiam , quàm | fundendi xris. Plafte laudatiffimi fuere Damo- | philus, & Gorgaíus » ijdémque pictores. Marcus | Varro tradit , fibi cognitum Romae Pofim no- mine , à quo factas Rome vuas,item piíces, ita vt non fit aípe&u diícernere à veris. Laudat ὃς Pafi- telen , qui plafticem matrem ftatuariz , ícalptu- rzque ; ὃς celature efle dixit: & cüm effet in omnibus his fummus , nihil vnquam fecit , an- tequam finxit. Omnino ita ftatuo , ZEgyptios, Gracos , Italos , ceteráfque gentes in artibus .procudendis prz Iudeis infantes fuiffe. Negat Plinius bello Troiano pingendi artem extitiífe, oftendo ante bellum Troianum in Iudaeis multis annis & fculpturam; ὃς celaturam,& picturam,& plafticem,

γε D 7d " 2 dol plafticem, ceteráfque artes fuiffe. Iofephus Jib. 5. cap. 10. In omni picture ,ac celatura attificio Bezelelum,& Eliabum principatum tenuiffe cem- pore Moy(is oftendit. Sed. di(errius Moyfes ipfe cap. 5 1. Exodi, idà. ἀγακέκληχῳ ἐξ ὀγόματ(- δ' βεσελεὴλ, καὶ ἀνέπλησα ἀντὸν avisa, ϑεῖον σοφίας, s Xi συνέσεως, χρὶ ὄππση μας. Ecce vocaus ex momine. Βε[οίξεί, (θ᾽ im- | pleui eum (piritu Dei , fapientia , (θ᾽ fcientia. ἐπὶ omni epere ad excogitandum. quidquid. fabrefieri. potefl ex euro, Cj avgentó, axe e? marmore, gerumts Cj diuer- frtate. lignorum 5 dedique: εἰ [ocium Ooliab, chin corde omnis eruditi poui (apientiam.. Cap. 32. Aaron cüm accepiffet inaures aureas vxorum, ὃς filiarum po- puli I(rael, formaauit opere fuforio, & fecit ex iis vitulum conflatilem. Vide quot fzculisante Tro- iana fzecula. ars fuíoria «ris , & auri fuerit , qua pars eft ftatuariz. Immó ὃς apud ZEgyptios fuit. Effigies hominum non folebant exprimi nifi ali- qua illuftri. caufa , ob perpetuitatem merentium; primo íacrorum certaminum victoria , maxi» méque Olympiz, vbi omnium, qui viciffent, fta- tuas dicari mos erat. Eorum veró ; qui ter ibi fu- perauiffent;ex membris ipforum fimilitudine ex- preffas , quas iconicas vocanr.. Athenienfes haud Ício an primi omnium Harmodio , & Ariftogi- toni tyrannicidis publice pofuerint ftatuas.. Hoc actum eft codem anno,quo-& Reges Roma pulfi. Certé Romz iam olim viris deRepublica bene meritis ftatuz fenatufcon(ulto decrete. Praeter cereas in atrio imagines alig foris erant, circa li- mina animorum ingentium affixis hoftium fpo- liis; quas nec emptori refringere liceret , ait Pli- nius lib. 5 5. cap. 1. Seneca epiff. 65. ftatuam com-

*

16.4 memo

Va

Scipioni Africano in cella Iouis optimi Maxim.

72 De Picluraseg Statuaria,,

memorat d»pugéesy , δ)ηα δέμϑυον. Vlpianus ad De-.

j

εἰκόγαι, dthenis snorts. erat, vt benemeriti de Republica

4 * * , 3.5 r mofthenem in Leptinem : ἔϑος ἣν drop ἀϑίωαιοις τὲς ἀἀεργέτεις ἡ πόλεως λαμίῥάγειν διαφόρως moule d χαλχῆν᾽

acciperent varios bonorés, aut aream. flatuam. Τα εἶπας

2. zfpologet. 6. σίμωγι ϑεῷ didyiàg μεταξὺ SA dv» yc | eupür 7 mCtexg-. Simoni Deo flatua pofita inter duos —

pontes Tiberis. Symmachus epift. 2.5. lib. 10. Senatus impatiens difpendij fui folatium petit de honore virtutis , veftrümque nume n. precatur ; vt virum noftra etate mirabilem ftatuarum diuturnitas tra- dat oculis pofíterorum,quia ornamentis bonoru m incitatur zmulatio; & virtus zemula alitur exem-. plo honoris alieni. Hinc fa&turn. eft, vt. ru(ticis adhuc feculis optimi quique ciuium manu, & arte formati in longam memoriam mitterentur. Apuleius lib.s. Milf. At illa imaginem defunái, quam ad habitum Dei Liberi formaucrat,diuinis

percolens honoribus, ipfo fe folatio cruciabat, |

Statius is Epicedio Lucani :

"At. folatia vana. [ubmimstrat

. Fultus qui fimili notatus auro

Stratis pramitet , incubátque [ymno. Eunapius ia Proere[io, cui αὐδριάντοι χα τοσκ οἰ ασο dot χαλχκᾶν ἰσομέσρητον , fNatuam. facientes aveam «qualem. Artemidorus lib.1. cap. $ 2. aeter εἰκόγες ΔΨ ἐλώ- ϑέρων αὐατίϑεν) , erce imagines ingenuorum. ponuntur.

ftatua pofita eft , in curia fuperiori Catoni. Vide Valer. Maximum lib. 8. cap.15. βονίάο 3. Apuleius, libello miffo per quem poftulabat locum cele- brem ftatuz mez, qui in illa fan&iffima curia ade- rant;tá libenter decreuerunt omnes locum ftatuz,

Vet.

des DE

ἂν ἃ

τ d

db 2 ei Eo Cap XIX.

Veri i τ Vite: i ex EC ik: | dine, ftatua fouens memoriam pietatis honorauir, | datí(que fportulis dedicauit. 1.14. ff. de condition. cj demonftrat, l. 2.. ff. de locópubl. Locus ftatuz impe- | trarur à municipibus. Soliti eranc olim ftatuas amicorum fuorum alicui Deo confecrare , vt reli- | gionem haberent. Dior Laértius i7 Ansior. |xeh τίω 4 μῆφος εἰκόγα τῇ δημητεὶ «ὐαϑεῖνα!» εἰς γεμέαν. | Matris [ua imaginem Cereri dicare ad Nemeam. ldem (in Theophrafto qui mandauit imaginer. Atifto- | telis γεθύσαε εἰς τὸ ἱερὸν, pomi in templo. Nide Proco- | pium Aib. 1. Gottb. de ftatua Theodorici Neapoli ex | teftulis & eniblematis ; lapillífque. Liuius /j.2 5. . Sub Hannibale Magius ad ftatuam Prolemzi Re- gis confagit , ὃς abíolutus εἴ. Diomedis ftatus à , Dauno in mare proiecte ad: Wes Mau πη μὴ

— C £,:5 ξήλαις eim ὃν μάσει᾽ pie " ^e. E UE . μὴ ΓΗ,

ἃς ἔπε αὐδρῶν I Bras xai) ἡ nd δ open uero χλίσεις ὀλίγον i9 5 ἀηηερως 0008 i» auc. πειλιμποροῦτον o) βάν! C675 aj due ἀπέζοις 1, DI dri pAvoa bison — immotis premet folum ; quas nemo glo- itur per vim rane doute loco. Certé 3 enim ille fine alis redibunt in fuaim bafim | ittora veftigiis pede carentibuscaleantes; ^ ^ M" goveesu Ga μων 4 ἐν vai wm ^ sules , ἐρείσει KA, oap udo ims t ny POP 78 Toryomi deze doy dato lbs dietro * d ἑρμαπί τίω γηὸς c« CR ADV: mv dá Statua fada ex iis lapidibus quos pro (abutrá Diomedes in naues ἃ muris Troianis impofuerat. Polybius pag.19 1. Mortui Épiphanis ponunt ima- Ee 4 ginem

74 DePitfuraed Statuaria,

ginem in loco domus maximé illuftri, ξύλινα ναΐδια —

atean9eymee, fana lignea circumponentes. Imago autem

eft vultus ei fimilis figmento , & fubícriprione, |

ἡ 5 εἰκὼν G3 πυδόσωπον χα Tiu πλάσιν, ἢ ΧΙ, πίω ὑσο- »καφήν. Columna roftrata Duillio po(ita eft bello

primo Punico in cuius bafi res eius geftz. Vifi- |

tur hodiéque in Capitolio. S. Bafilius pag. 408.

cWAn Ἰδιῶν qued μάτων au jCoAoy σάσεως, αἰαϑέσεως, ἔπ - ὁ

γράμμα Θ-. Colmmna trium verum argumento efl , fLa- 1:5, confecrationzs, infcriptionzs, Yam omnium muni- cipiorum foris ftatue ornamentum effe ccepere, prorogarique memoria hominum, ὃς honores le- gendi auo bafibus infcribi , ne in fepulcris tan- tüm legerentur. Mox forum , & in domibus pri- uatis factum, atque in atriis, Togatz effigies an- tiquitus ita dicabantur. Placuere & nudz tenen- tes haftam quas Achilleas vocant. Grzca res eft nihil velare , Romana ac militaris thoracas adde- re. Erant & lupercorum habitu fa&z , fed noui- tiz , aliz penulatz. Lucius Adtius pocta in Ca- moenarum zde maxima forma ftatuam fbi po- fuit, càm breuis admodum fuiffet. Pollio ἐς 77:6 ryranmo , ftatuam acrolitham. auratam in templo "Venetis fuiffe ait. Ita lego cum Salmaíto non 24- golicam. Acrolitha eftlapidea.ita Laberius colum- nas Monolithas dixit. Vetus Epigramma, μὴ ᾿κδύσης ἄγϑρωπε To χλανίον, ἀλλὰ ϑεώρᾳ ὕτως ἀκρολίθε x'aue ὕφπον ξοᾶνε. AVe me exuas tunicula, 0 bomo, fed me (petia vt fimnla- erum lapideum. In vet. infcript. leges ftatuas auro iluftres auro fuperfufas. Statuam fub auro con- ftitui;locaríque iufferunt. Statuz interdum dicun- tur cippi fepulcrales, columnz, eyae. Gloffz, fta- uua,

bellius i» Clasdio : lli totius oibis iudicio in rO- ftris pofita eft columna , palmata ftatua fuperfixa

librarum argenti mille quingentarum. Interdum magicis deuotionibus, & facris in fcrobem faáis, ftatuz quadam confecrabantur ν & in eo loco de- fodicbátur quem barbaros nolent tranfire.Olym- piodorus ἐν ταῖς ἡμέραις κωγςαντίν τῷ βασιλέως ἂν τῇ ϑράκη anser ἄρχον. μέωυσις γέγονεν ὡς ϑεσαωρὸς dUpe3eln, Ji diebus Confianti] Imper. Valerio Prafide, aut vetlore vumor fuit tbe(aurum vepertum-effe. Vale- 'rius cum eà veniffet difcit ab indigenis, ὃς accolis

ἂν αὐτῷ ἀφιερῷῶς. Ex antiqua con[ecratione fLatuas ibi defoffas. Deinde refert ea de re ad Imperat. à quo literas accepit ; quibus iubebatur ea quz indicata | erant accipere. &yepvx35y/ G- τοίνων 7 τὸπε dietexoy?) πρεῖς ἀνδριάντες. Cum locus apertus. effet veperta funt res flatus. Photius fcribit eas ftatuas fuiffe argen- teas. Palladium ftatuam ligneam breuem fuiffe volunt χετελεσμλυίω. , confecratam δά cuftodiam Troiz.Memnonis ftatuam confecratam fuiffe vulc Iuuenalis fcholiaftes. Addo in faftigiis domorum Auguftarum ftatuas collocari folitas vt in templo- rum faftigiis. Vopifcus in Floriano , imago Apol- linis que ab his colebatur , ex fummo faítigio in

le&ulo

[

locum facrum effe, & ἐξ ἀρχαίας τελετὴς ἀνδριάντας.

76 De Pictiura;g SMatuaria, Ὁ le&ulo pofita , fine cuiufpiam manu deprehenfa, eft. Spartianus is Pefcemnno nigro , Yn qua. eius in ttichoro fimulacrum conftituit. Trichoram vocat | fattigium domus triangulare. Quod autem dixi- |

mus e lapillis & 3 uei on fimulacrafacta effe often-. |!

dit Pocta /ib.4; Grac. vbi Satyrus de fe dicit, - —— JUS cA, Aie ἄλλοϑεν east -evugepzoe δἠνόμάἬω ἐξαπίνης ew Top (ga. Vide quomodo ex varijs lapilzs [latim Satyrus coagmen- tatis fum. Apud Procopium i» Gotthico leges Theo- dorici Regis figilli quod ex gemmis fictum erat in exceffu eius caput diffluxifle ; ventrem , pectus

& brachia in obitu Amala(unthz filie eius , fe- mora & pedes dilapíos obeunte Athanarico. Au- |

guftus i» Larario figillum habuit. Marcelli ex la-

pillis pretiofis quod fepe exófculabatur. Apud |

Plinium Jib. 14. veteres vfi ligno vitis ad fimula- cra ; quia diutiffimé perennat. Vires iure apud

prifcos magnitudine quoque inter arbores nume- rantur. Iouis fimulacram in vrbe Populonia ex

vna confpicimus , tot euis incorruptum , irem Mafliliz pateram. Nec eft vlli ligno eternior tia- tura, Equeftres ftatue Romz frequentes, & Cue rules iis qui triumphauiffent. Iuuenalis, -.- o Stat currus abeneus , albi oe — Quadrijuges in vektibulis, atque ipfe feroci — Bellatore (edens curuatum bastile minatur Egninis , cj flatua meditatur prüelia In(ca. Item, D. Et flantes ia curribus eAEmilianos. Augufto feiuges,& clephanti pofiti. Bigz his,qui pracura functi per circum curfu vc&i effent. Co- lumnz pofita C. Menio, C. Duillio , & Pub. Mi-

τ nutio

I

᾿

vá

TICs am

ll: a,cüm pr : riüs à Senatu is honor effet. Statue Lie qi P At Pc in roftris. Tripe-- nez ftatua i | foro ante edem Caftorum.Quin- ti Marcij Tre equeftris togata. Pedeftres Ro- mz fuere in auGoritatelongo tempore. Cloliz

matri ftatua fedens pofita , foleis fine amento in- fignis, Coloffcz imagines apud Lampridium in Alexandro Seuero. Hercules ab Euandro facratus in foro boario, qui. per triumphos veftitur habitu triumphali. Vfque ad deui&am Afiam lignea, aut fi&tilia Deorum fimulacta in delubris dicara.In M, Scauri zdilirate tria millia (ignorum in (cena fue-

cerat Chares Lyndius, feptuaginta cubitorum al- titudinis fuit.Roma atate Plinij. centum coloffi. fuere;pretérque hos quinque Deorum;quos fecit: Bryaxis. Zenodotus Neroni fecit coloffum cen- tum:& decem pedum longitudine. Conqueritur : Plinius fuo tempore interi(fe eris fundendi (cien-- tiam. Veteres fignis Corinthiis adeó capiebantur,

vt ea fecumferrent, Sphingem Hortenfius, Nero

Amazonem, Apuleius figillum Mercurij in Apo-:

δὲ auro fuit. Phidias primus. artem toreuticem aperuit, Polycletus erudiit;Myron auxit, fyimme- triam diligentior Lyfippus perfecit." Polycletus fecit Diadumenum molliter iuuenem , & Dory-: phorum viriliter puerum.Polygnotus argenti cz- lator, & pictor fuit. Vide Athenzumi lib. 1 3. de iis, qui (imulacra adamarunt vfque δά cuwectao TY, Tertullianua 4e ioiolatr.. An plaftes cffingat, an

calator

,

UK M

nciaria fpe à populo.

ftatua equeítris togata. Cornelie Gracchorum

retemporario theatro. Coloffus Rhodi, quem ἔθ:

logia prima. Phidiz lupiter Olympius ex ebore,

Sade. - » ,

czlator exfculpat, anPhrygio detexat; an g an sie ela RT re,an ai an formetur idolum. Palladium ex : | fuiffe fcribit Clemens Alexandri . nosde imaginibus Imperatorum fcrip: de Imperatoris. 05000007

i " "

- "De cultu €9. ornatu fémulacrorum. CAPVT XX WS a

Ens quoties fimulacra Deür dicarent,cer- 4tos ritus obíeruabant , de quibus Suidas is Verbis , χύτραις ἐδρυτέον , ὁπότε μέλλοιεν βωμὸς ἐγκαϑι- — δρύειν, καὶ ἀγάλματα Sen, toywe ὅαπεια ἀπήρχοντο σότων — τοῖς ἀφιδρυμένοις “χιριςήξιᾳ ἀπονέμοντες “ὁ αῤφότης διαῖ- ὦ me. ci) ὅτε X, “πφολυτελεξέρῳ ἱερείΐῳ ἀφιδρύοντο. Quio- ties vellent avas ponere , aut fimulacra Dei elixantes ἰ8-- gumina primitias dabant con(ecratis gratias agentes. quód priorem vitium legumina dediffent.. Interdum fumptuofiori vittima im con[ecrando vtebantur. Simu- — lacra autem non modó coronis,vnguento, & flo- ribus ornabant, de quibus fuprà egimus, fed vnio- | nibus, fafciolis, (facrificiis. Vniones & inauresfo- lere appendi fimulacris oftendit Macrobius ib. 5. Saturn. cap. 17. de Cleopatrz vnione agens. Ipfe autem vnio cuius magnitudinis fuerit, inde colli- gi poterit, quód qui fuperfuit poftea vi&a regina, | & capta JEgypto , Romam delatus , diffe&üíque eft, & fa&z ex vna margarita duz , impofitzque fimulacro Veneris, vt monfttuofz magnitudinis | in templo quod Pantheum dicitur. Càm quidam |

legatus |

Gap. X X. 79

A indi Seuerum ponderis , & inu(itatz

s eos dicauir, ait Lam- agiftratum ineuntes nihil i't Deorum fimulacra orna- rent coloribus renouatis »4 ia citó euanefcit mi- nium, quo veteres fiches pingebant. ἔξανϑεῖ τὸ μιλϑιγὸν ᾧ τὰ παλαιὰ PU ἀγιλβάτων. Ἐχξωζον, ait Plu- tarchus ἐπ Romaicis. Simulacra autem pateris & veftibus aureis, argenteí(que ornari folita docet Ariftoteles hb. 2. Politic. ὅ ὅσα ἢ ὦ ἀγαλμάτων φιάλίω εἶχε φεγτετακότα » εἰπὼν , 0n δέομαι » ἐξαίρειν ομέλαί ἐγ» τάτε ἱμάτια χευσᾷ ἢ τὰς ξεφάνες πδοιήρᾳ ΠΝ ἀγχαλμά- χων. Dionyfius Tyrannus fimulacris quz porrige- rent phialas , dicebar : Accipio , & iubebat aufer- re, & veftes aureas, & coronas tollebat. Phiala in manu fimulacri diuinitatis argumento fuit. Bar- bam auream cüin velleret AEfculapio dixit, patre imberbi filium barbam promittere fecendüja non effe. Càm Ioui veftem argenteam eriperet, dixit, frigidam hyeme,calidiorem zítate oneri effe.Pto- lemzus cim artifices éoé) iffet vt fimulacrum Dianz facerent, poft opus fcr fodit , vt fimulacrum | e celo Ἰαρίαπι putaretur, euaigeyar τὸς τεχνίτας pr * $ àpriud Q- ἀνδειάντα σποιῆστα T τὸ ἔργον βόϑρον μέγαν ὀρύξας κατέχωσε. τῷ το Lo πὸ διοπετὲς βρέτας. Non omnes gentes ftatuis νίᾳ. Arheniénfes lucum pofüere in media vrbe clementiz fiue fimulacro. Statius Bib. 12. Thbebaid.

INulla autern effigies , mulli commiffa vnetallo Ὁ Forma Dee, mentes babitave, ac peltora gaudet.

. Varro apud Auguftinum Js. 4. Cipit. cep. 34. Ro-

mani centum feptuaginta primis annis ritu Per- fice

L templis , deis Deae Bécaie ruerunr. Montes pro ftacuis de dedicaffe Diis: often. dimus. Strabo Lib. 7. eoa) τοῖς emus ὃ ἱεραὺς dye-

μάζετο Sis, Xj τὸ eg Vawup i p ὃν 5 i Qéi0u22- ρώνσιν i TUS. "Apud Getas. Sacerdás. diélus Deus , e emons facer exiftimatur,ct itawocant.Scd & Dacorum mons facer. Statius Iib. 1. Syluar.

—— 18 tardum in federa montem

Longo Marte domat. Agget lapidum , aut tumulus terra aggeíte pro fimulacro fuit. Valerius Flaccus lib. 5. "rgonaut.

-—— an AMartia templa

Intemeranda minus ,tacitus sibi lucus, e agger

Quod vudzs e [ola colimur figentibua vmbra. ládis cffigies breuis. Claudianus ; 1n 4. id Ho- "ori, :

—— fic numina Meraphse LE

nc vulgus proferre (olet., penetralibus. exit... »d

.. Effigies, breuzs illa quidem. , fed plurimus infà

Liniger. hs Feftus delubrum A ait fuftem delibratum, hoc et , decorticatum , quem venerabantur. pro Deo; Gloff. Delubrum καϑίδευμα, ξόανον, ἀνάϑημα. Romae fratres aheni , id eft, Caftorum ftatuz znez ; vel, vt alij volunt, Danaidum, & Egypti liorum. Perfius :

— — nam fratres snter abenos

Somitia , pituita qui purgatilfr Imma mittunt.

Iani ftatua biceps , JYaesswrG-, brfrons.. Septimius apud Terentianum Iib.de metris.

Jane pater, lane tuens, Diue biceps, biformzs. Ianus Geminus à Numa Rege dicatus , digitis i ita figuratis ,'vt trecentorum quinquaginta quinque

dierum

de

Cybele cultus. Claudianus lb.de. vaptu Proferpina: Hic fedes augusta Dee , templíque. colendi Religiofa ilex , quam den[is pimus. obumbrat |. Frondibus. ere We

lupiter Ammon erat corniger.Silius Italicus lib. 9. "t patrius flexis per. tempora cornibus 24rnmon.

| Erat arietis fpecie. Mercurius varia forma fuit, Scholiaftes Períij ad faryr. 5. Mercurius lucri Deus — cum facello pingitur. Canino capite fingitur apud

I(idor.lib.8.orig.cap.vit.Dantur ei ralaria;caduceus,

ferpenübus ad ofculum cocuntibus , cum petafo.

Virgilius : vcr Τὰ

πα 26 primum pedibus salaria πος Ὁ

|o «urea. tum virgam capit.

| Galero tegitur , quód omne negotium fit femper abíconíum , ait Fulgentius Ab. 1. 44ytbolog. Met- curios alij quadratos pene fecere furre&to. Plu- tarchus jm. precept. polit. 2l ἐραδ φὰς ὡρεσβυτέρες ἄχειρας, x, evmod'az ἐντεταμένοις μορίοις » fine manibus;

fine, pedibus. Macrobius lib. 1. Saturnal. cap. 19.

Simulacra Mercurij ftatu quadrato, folo capite

| infignita, virilibus ere&is. Iuuenalis (atr. 8. ius truncóque. fimillimus Erme..—— Erant & arbores,lapidé(que terminales pro fimu- lacris , leg. 1. 6$ 3. ff. de termino moto, Ouidius bb. 2. Faster. |. dd Τὰ n Termine, fiuc lapis, fiue es defertus im agris Stipes , ab antiquas ἐπ quoque numen babes, — Ante fimulacra ἀγα pofitz. Prudentius im $ym- | machum:Omnibus ante pedes pofita eft (ua cuique | vetufta arula. Manus fimulacrorum vulgó attin- Ff gebant;

T

gebant;cüm falurarent. L ucretius Jib.t. D do —— tum portas propter abemas — *L AME Signa manus dextras offendunt. attenuari € ᾿ Sape alutantum tatlu , pratérque meantum. ——— Fafciolis cingebant. Prudentius: | . "v —— δ᾽ lapts illic MON | Si fletit antiquus, quem cingere fueuevat. evrov : . "Fa(aolis , vel galline pulmone rogare: " Frangiur, ef nullis violatur terminus. extzs. i Ad íimulacra enim victimas: cedebant , vrnas. oículabantur, in quibus cineres, Prudentius: | Deafciato (upplicare- fhipiti , 1 Verris cruore firipta faxa [pavgere, Vvnas veorum merticinas lambere. Ponebantur & Deorum imagines cum phecafiis. | Iuuenalis:Phecafiatorum vetera ornamenta Deo- rum. Paufanias pag. 2 41.16 &arri96 ui, lanas fimus acris émponunt. Manus fimalacrorum fupinz por-, | tigebantur. Ideó Ariftophanes i» Concionantibus ait,(umulacra exrendere' manus , non vt donent, fed vt accipiant. ἕφηκε twrsfyorra, vh. χεῖραν erra ὄχ Oron dec ἀλλ᾽ ὅπως m xe). Stant exten[is | manibus | (apinzs, Scholiaftes : τὰ &js^«wra 30v | Vernar τὰς χεῖρὰς ἔχεσι. Lectuli prope fimulacrum Y. AEículapij affiti Paufanias pag. 3 o. χλίνν ἐν Ju |

Gabaa 7 ἀγίχ ας. «xmas Dmmó in puluinari.

fimulacra collocabantur. Apud. Liuium : Suppli- catio ad omnia puluinaria, Arnobius ἐδ. 1. Qui- rinum effe Martium dicitis , & Sacerdotibus , & puluinaribus honoratis. Catullus : ,Puluinarvero Diu geniale locatur eZEdibus in medi. ὃ. E /Egyptij, Perfz, Romani diu fimulacra repudia-

Eunt, |

cobi Ca. X X. HJ b.

runt. Lucianus de Dea ) εἴα:τὸ παλαιὸν πὰρ ΝΣ Ἰἀξύανοι , γηοὶ ἔσει » olim apud. eAEgyptios templa erant,

imulacris. Zonatas tem. 2ipag. .10; αὐϑρωποειδ Àj ᾿ζούμοροον εἰκόνα, T. d ἀγ σῶν ᾿ῥωμαίοις ἀπείρηκαν. ὅϑὲν adt Ld ἀωτοῖς P μαπβὸν, vro πλασὸν εἶδ. Ses ὧν " ἑοδδμήκοντω AL yay αὐτοῖς aytyeseo udo ἀϑὲν

ἔμμορφον ἐποίουν ἀφίδρυμα, P'etuerunt. Romanis bu-

que apud eos neque. pitlum ,neque. fictum: es aliquod Dei fuit. per centum (eptuaginta anos , ej ciim templa | baberent , ulla. fuit. formata. effigies. Vaxto apud | S. Auguftinum /ib. 4. cap. 5 t. de init. (cribit , Ro- , manos annis pluíquam centum feptuaginta: fine | fimulacro Deos cóluiffe. Monui fuprà, moris |! fuilfe,vt qui ftatuam alicui ponerent , eam certis . Diis confecrarent. Ita Mithridates ftatuam, quam | erigebat Platoni,Mufis dedicauit;apud Laértium. | Gorgias Leontinus ftatuam fibi pofiturus , eam . Apollini Delphico confecrauit,apud Athenzum. . Theocritus : eievo ἀμφύτεροι χανακείμζθα τῇ aopes-

dYrw. 2duvei utrique, C Veneri dedicabimur, vx ftatua

confecrata manerent intacte. Cicero :» Perrem: Apud omnes Graecos hic mos eft, vt honorem

. hominibus habitum in monumentis huiufniodi nonnulla. religione. Deorum. confecrati arbi- trentur, Viris fortibus ftatuas pofitas fupià often- dimus. Imago in cella Iouis Opt. Max. Africano pofita, apud Valerium lif, 8. cap. 14. Cicero Pbi- lippica 13. Statua Lepido in roftris cum infcri- ptione pofita, & quidem. loco; vt Plinius ait; ocu- latiffimo. Philippica-6. Statuam | inauratam Luc. Antonio,in qua infcriptum : Quinque & triginta

| tribus patrono populi Romani, ij. 1. Digeff. tir. 2. 2 Sulpi

mana,aut animalis forma imaginem. Dei. formare. It4-

94 De'Pichura,eg Statuaria, Ὁ

Sulpitio, cüm in legatione mortuus effet, ftatuam populus Romanus pro roftris pofuit. Cicero pro

Detotaro : Ad ftatuam nullus eft locus roftris cla- τ

rior. De aurigarum , & quadrigatiorum ftatuis | vide lib, s. Z4ntbolog. De fignis afperis, & extan-

tibus ib. ς. Metamorpbof. Ouidius : —— Altis extantia figna crateris. ' Suetonius cap. 44. Neto exegit nummum afpe- rum,argentum puftulatum;aurum obrifum,id eft, Lydio lapide probatum,argentum recens ab igne purgatiffimum. Virgilius 5. εὐ“ ΞΕ ποῖά. (0o atque affera fignis Pocula, pum Perfius faty». 3. | o0 —— quid affer File nummus babet. Martialis /ib. 7. epigramm. 83. - — nulla vent a me frgenti tibi libra pubiulati. Lib.8. epigr. $0. Ὁ Et nimium felix puftula vincit: ebur. De metallis hoc addo, Hifpanos,;Beffos,ZEthiopas olim auto diuites habitos. Vitruuius /ib.4. In qui- bus auri;argentíque venas Befforum induftria rc- perit. Caffiodorus lib. 5. Iolchos es, Midas plum- bum inuenere. ZEacus aurum , vel, vt alij volunt, Indus Rex Scythiz.Cafar Iib. 5. bells Galici:Multie locis in Gallia zraria fe&urz funt. Strabo Bib. 5. τὰ μεταλλείας ἔχοντα χωρία! VP τραχέα» X) CO DAAUEEA, loca metallis. opulenta (urt. affeva , (δ᾽ horrida, vt Ac- tica. Silius Iib. x. ASÍur auaruad ἡ "ifceribus lacera telluris mergitur imis,

Et |

Et redit infdlix effiffa concolor Auro. 0 Seneca epiff. 25. Leuium merallorum fructus in fummo eít. Illa opulentiffima , quorum in alto latet vena affidué pleniüs refponfura fodienti. Lucretius Jib. $j. Aurum cognitum , quod incenía {γιὰ fluxerit. Y Nl M CR: eg Flammens ardor obi terram. percoxerat igni , &c. AManabat. venis feruentibus in. loca {6774 Concana , conueniens argenti rium ,e$* auri. Lib. 6. Eu | |— Quidve mali fit, vt exhalent. aurata metalla. — Claudianus : ü 55 —— effoffis nec pallidus Aslur oberrat Montibus. : | |

"De Statim, 3 | CÁPVT XXL

T 15; qui de Republica benemeriti effent ; ftatuz Apofitz, & tabule erez , vnde & origo nobi- litatis.Cicero 4.in P'errem:/Enea tabula. fixa Ther- mis ,( quod oppidum Siciliz fuit) in curia , yt. merita eius in Rempublicam proderentur. Hac inre peccatum eft à Rhodiis , qui ftatuas prifcis dicatas , priori nomine erafo;aliis dicabant. Dio Chryfoftomus iz Rbediaco: Rhodi càm viro de Republica benemerito decreta effet ftatua , ei Prator vnam, quam voluiffet , ex antiquis ftatuis oftendit. ςρατηγὸς ὃς αὖ αυτι φανῇ T afaxcuApov Te mur αὐδειάγτων ὠποδείχρυσι , &c. ἔγϑα d [5 «προτέρης ὅσης δπηχραφὴς ἀνομρεϑείσης, ἑτέρᾳ ἢ ὀγό μα. ἐγχαραχθέν] Ὁ». Ibi prima infcriptione fublata, alio nomine in- Ff 5 cifo,

86 DePicfura,8 Statuavia, Ὁ cifo , quod videtur abfurdum : ornatus enim , &- h infcriptio,& ftare reum videtur aliquid magnum animis generofis. ἡ 99 ξολὴ » ἃ m ὄπηρραμμαι » T 1 χαλκῆν ἐσᾶγαι μέγοι δοκεῖ mole “λυναίοις , &c. Demüm | fubijcit : eesdo f à; τυράννων πὰς τιμὰς ἀναιρεϊδ» X e. δηνγραφῆς τινί «εότερον ὦσι τετυχηκότές. 7) εἰκὼν G2- i ΨΥ f

γρραπ, ij & μόνον o ὄνομα» ἀλλὰ ἢ δ χαράκτῆρα σώζᾳ 7 χαξόν7 Ὁ. ὥςε ᾿ῴϑυς 12) πεῦσελϑοντα εἰδέναι τινός ὄξι. Proditorum , & tyrannorum honores, tolluntur, | licét prius infcriptionem aliquam fortiti fint. Sta- tua autem infcribitur,& nomen, chara&erémque eius, cui pofita: eft, accipit, vt ftatim qui accedit W agnofcat. Rhodi ftatuz fuere ad feptuaginta tria ο millia. L. Mummius Corintho capta Romam | fignis arís Corinthij repleuit. Hortenfius orator — Verri Sphingen operis Corinthiaci abftulit. Cir- cumtulit Nero Princeps Amazonem. Alexandri Magni tabernaculum ftatua fuftinebanr. Cicero | ip Paradox. Auctionis tabula te ftupidum detinet, aut fignum aliquod Polycleti. Telchines Rhodij | primi ftatuas honori Deorum confecrarunt. Sunt | qui Hetrufcis hoc tribuant. Plotinus fictiles fta-.— tuas loquutas effe prodit lib. 1. de dubiis anime. Fuere ftatuz magicis artibus deuotz, que imbres cierent , ait Plotinus. Primus apud Grecos Cad- | mus ftatuas in templis confecrauit. Ariftoteles | primas ait Athenis pofitas in foro Ariftoni ὃς Harmodio , quas à Xerxe afportatas Alexander Athenienfibus reftituit , narrante Arriano. Am- | mianus Romz (tatuasauro imbracteari conque- ritur,quod Acilio Glabrioni primum delatum eft, Antiocho fuperato. Semiramis apud Bagiftanum | Medizmontem in petra ftadiorum — 1 uam

Ain ^ 1 SUR 1 "ww. 1) | A i etr cuam b im ^ (llle , ^ ΤΥ m. y VAY D 3

colerent. Apud Diodorum Siculum lib.2.Statuarij

AEgyptij tantüm prec elnre arte, & ingenio, vt variis lapidibus vnum fimulacri corpus confi- cerent, conuentu patrium adeó congruo, & apto; vt vno loco ab codem artifice opus perfe&cium effe videretur,licét ipfi diuerfis locis pofiti. effent; cuiufimodi fuit fimulacrum Pythij Apollinis apud Samios, à ftatua dictus Statunculus, Hieronymus Staticulum. neutro gencre dixit , de vxore Loth. | agens,quam vocat Staticulum falis. Ars autem fta-: | tuaria quinque generibus continetur. Tomice;ac | defectrix ligna, & cbur elaborar. Plaftice argillam.

| Paradigmauce gypíum,quoniam à typis non abf-

o

| cedit;ait Coelius R hodiginus. Colapaüce;feu fcal- | ptura lapides fcalpit;artifices λεϑυξόκς vocant. Gly- | phice, vel fculptura meralla fculpir ; que, fi adhi-

betur cera , dicitur agogice , à deducerido; fi me-

tallum funditur, chemice vocatur. Anaglyphicen

| dicunt,quum imagines exículptze promincnr;dia- | glyphice s: quum imprimuntur tantüm. Enco-

laptice laminas czlar. Toreutice vaía, fibulas;can- delabra. Proplaftice, fi futuri operis formas ex creta ρίας, vel argilla fingunt. 51 cera fculpun-. tur,dicitur protypus; (i ex ligno, rhodulus. S.Au- guftinus /ib.8.de Ciuit. Dei fcribit ftatuas quaídam cx certis rebus coagmentatas à demone ftatim aniari ; mcliiüs dicerentur infpirari. Nihil enim eft vnde efficaciüs probetur Angelos, ὃς da mo- nes effe , quàm ex eo, quód ftatuz brutz, & cxa- nimes loquuntur. Statuarum auteni tria genera funt : Iconicz , parcs ftatu €i , cui ponuntur. Au- guftz maiores ; Coloffcz maxima. In veteribus PIA infcri

88 De Picfura,eg Statuaria, infcriptionibus columna roftrata Duillio pofita eft bello primo Punico, in cuius bafi res eius

geftz incifz funt,vifitur in Capitolio Romz. Sic. autem habet Segeftanos , focios , & cognatos po- ὦ puli Romani,obfidione exemit. Cicero 9. Philip- —

pica: Hunc honorem ftatue nemini tribuendum cenfuit,nifi qui ferro effetin legatione interem- ptus. Pro Sextio: Viris fortibus pro roftris po- nuntur imagines. Pro Deiotare : Ad ftatuam nullus eft lócus roftris clarior. Statuz tyrannicidis funt pofita. Plinius //b.5 4. cap.4. Harmodio,& Arifto- gitoni, quo anno Romz Reges eic&ti funt,ftatuz polite, Philofophis item ftatuz decretz. Tertul- lianus 24pologet. Philofophi ftatuis , & falariis re- munerantur, Illis ftatuas diffunditis, imagines in- (cribitis;titulos inciditisin eternitatem,quantum

de monimentis poteílis. EÓ pertinet illud Iuue-

nalis fatyr. τ... !

Et iubet. avchetypos pluteum [érnare. Cleantbas. Item Principi ftatuz decreta. Plinius Jib. 10. epiff. Inconfulto Principe nefas fuit imaginem eius eri- gere, /. f quando. C. de operibus publicis. Demofthe- nes oratione aei συωτάξεως , conqueritur fua atate omnibus decerni ftatuas aieas » que Miltiadi , δὲ Themiftocli negata fint. & χαλκᾶς Ieuour pmyn&dloi à, 9wusoxosa , victis Perfis. Decreto populi opus fuit Rhodi, & Athenis. Dio in Rhodiaco : τὰ ψη-

φίσματε yeya7tl) durs ϑέντα τὰ 44. nf, à, duit.

(Xo 9 ἄταντα χρόνον. Ibidem arguit Rhodios,quód ad Romanos Principes , etiam fub Nerone , mit- terent plebifcitum, vt ftatuam , quo loco vellent, apud fe ponerent. Jigzzua. ἃ εἰκόνι)» ἵνα ἐὰν βέ- λων «ἤσωσι up iauTM. Fol. 139. Quxdam gone

uere

,

fuere in fugge(tu. Dio pag.1 26.Pompeij,& Sylla εἰκόνας n Y βήματι ἑσώσας ἀγεῖλον. Horatio Cocliti ftatua in Volcanali pofita ; quia pontem defen- derat. Olympiz varia ftatuz fuere. Plato i» Ph«- dro : Ad. donarium Cypfelidarum in Olympia malleo du&us , folidüfque ftato. eg τὸ κυψολίσων ἀνάϑημα,, σφυρήλαΐ 9. ἐν ὀλυμπίᾳ sor. Plinius lib. 34. CAp.4.Olympiz omnium;qui viciffent, ftatuas poni mos fuit ; qui ter. ibi viciffenr, iconicas ha- bebant , é membris eorum expreffas imagines. Quadrigariis , & agitatoribus armate decreta fant. Lib. ς. Zdntbolog. de Porplyrio : Debebas arma |! ferre , non iítas veítes vt agitator , & belli dux. ὥφελες ὅπλα φέρειν» & φάρεα ταῦτα Kopu(ew, . ὡς ἐλωτὴρ τελέϑων, X, πολέμων πσεόμαχ G-- Dabantur à fa&ionibus hzftatuz. Ὁ queue d, ξεῖνον πρεσββηϊον εὔραδ μᾶν(Θ» εἰκόνα, χαλκείζω δήμῳ ὧν ἀμφοτέρω. Quare nouum bonorem inuenifti (olus imaginem eream ἦγ vtroque populo. Cura ftatuarum omnium penes | Comitem Romanum erar. lis , qui iniuria cai, | ftatuz datz. Plinius ἐδ. 34. cap. 5. Tertullianus "Apologet. Imaginem Socratis auream in templo ' Athenienfes collocatunt. Probus i2 7Miltiade : Cui ' vi&is Períis datus honor, vt in porticu πορχίλῃ cum pugna Marathonia depingeretur , vt in decem Pracorum numero prima eius poneretur imago, iíque hortaretur milites , praliámque commit- teret. Idem populus Demetrio Phalereo trecentas ftatuas poluit. Athenienfes vi&oria parta Hermas in foro ftatuebant./— /Efchynes in Crefipbonte : τινὲς ὅδε φρυ εὖγε ποταμῷ ὠνίκων μαχόμϑυοι pd ue, ἔτοι «δεῦρ ἀφικόμδμοι d die ἡ τησειν δωρεὰν, καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς ὃ

EDO; Jhn«g-

dig aid unidad Hie ii j pe λίθον ipsi UR

qu ὧν τῇ Cog ΤᾺ χω pus ἐφ᾽ ᾧ τε uh ὀπχάφεν td "

ὀνόματα τὰ aud) y ἵνα μὴ δ ge BV. ἀνὰ 7 7 Jupes

dixe ἘΠ πὸ ὄβίγραμα. Eryx) ὃ ὑσὸ τὸ mesie |

7 ἐρμδύ,υν ἄρα κεκεῖνοι ταλαχώρϑνοι, Evma erant lapides quadrati Mercurio [acri folo vilim,in[criptio erat in bar; qua data benemeritzs ,vt it, qui ad Strymonem fimium

vicerant. Medos. Atbenien[es dederunt. tres ermas in

porticu ermarum ea lege,ne nomen fuum in[criberent, [ed populi infcriptum primo. Herma , erant ih fores. De- mofthenes iz Leptinem "Aibenis : πιγὸς πολλ᾽ ἀγαδὰ εἰργασμδυοι. ἄγωπηπως δμγράμμα 9» ἐν τοῖς ἑρμοὶς i5) [χάνον, cum ἀτέλειαν, aut cegaroy non accepiílent. Vbi Scholiaftes: ξύλα ἢ λίϑυ; τεσράγωνοι ἔχοντες ὑψιν ipu ἐπάγω y κάτω 3 o» τὼ mv τὼ ὀπηρράμματα. In loco illuftri ponebantur. Lampridius in Ale- xandro , Statuas íummorum virorum in foro Tra- iani collocauit vndique tranflatas, Pag.989. Sta- tuas coloffeas, vel equeftres nudas, vel pedeftres. D. Imperatoribus in foro Neruz , quod rraníito- rium dicitur , cum titulis, & columnis zreis, qua geftorum ordinem indicarent. Trebcllius:Illi po- pulus Romanüs fumptu fuo , quod nulli anteà, in Capitolio ftatuam auream decem pedum collo- cauic.Liuius ///.8; Camillo & Menio Confulibus equeftres ftatuz : rara illa erate τὸς, Eutropius lib.z. Anno vrbis 9 80. Confulibus ftaruz , victis Latinis, pofitz funr. Plutarchus »r T1» Flaminio ait,eiusad circum imaginem cum inferiptione Greca,eixóya χρό μασιν ἑλλίωοικοῖς Krebs. Le- gatur Eutropius ἐδ. 7. Varia autem fuere ftatua- rum genera: Equeftres , que turmales dicuntur. lib. 2. de Oratore. Paterculus , rurmam ftatuarum

eque

E.

Lee

ον M

AR

-— Pen

Ir] rau ur δ SEEN M. "C P. Mann "δ ἣν Ἢ τὰ AN : N j E " Ns ) m um T. i a n ras et NEMPE TM" ΡΩΝ equeftrium. Plinius lib.54.cap.4.Equeftres ftatuz à

Gracis ort , fed illi Celetas tantüm dicabant in facris certaminibus victores.Romsz currus iis po- fiti; qui triumphaffent, Auguftus feiuges, & ele- | phantos confequutus eft.Qui praetura functi cur- ru vecti effent per circum,illis bigze pofitz. Cap. 6. ibi. Equeftres foeminis date;vt Cleclig.Cicero 3 .Philippica : Pedeftrem ftatuam eream;non inau- ratam equeftrem Sulpicio decernendam. In foro omnium municipiorum olim'togatz effigies. Pli- | nius legendus lib. 34. cap. 4. 7-5. Romuli, & Ca- | milli ftatuz fine tunica vifuntur : veteres enim | minimé tunicati.Olim Roma tripedanez fuerunt pedeftres. Protome imago regia, ad vmbilicum víque corporis forma fuit. «eezcus εἰκὼν aeri ἕως ὀμφάλε τὸ σώμα. cid (G- , ait Hefychius. Macrinus duas ftatuas equeftres , pedeftres duas habitu militari;fedentes ciuili habitu,duas Cara- callz pofuit, ait Capitolinus. Domitianus nullam fbi nifi auream,& argenteam ftatuam in Capito- lio poni paífus eft. Eutropius 4j. 7. Quadrige;& curules ftatuz, Senecz epiff. ὅς. δορυφόρ(.» ftatua; Jud é,Aug-. Erant & pacifice ftatuz.Quintilianus lib. x.cap. 5 Inshit.Sit & ille habitus;qui effe in fta- tuis pacificator folet , qur inclinato in humerum dextrum capite;brachio ab aure protenfojmanum infefto pollice extendit. Lif.2.cap.15. In ftatuis;& picturis recti corporis vel minima gratia eft; nempe enim.aduería fit facies,& demilffa brachia; & iuncti-pedes » & à fummis ad ima rigens opus, |— flexus ille,& motus dat actum quemdam, curfum habet quemdam , & impetum. Status muliebres ftolatz Cariatides. Vitruuius //b. 1. €Ap.1. Statue omnes

9? 1 JT 4f omnes: erant cum m titulo.Polybius, par. 159. JoSei- paro ἀνδριάγτας abu ὅσοι ϑεῶν δηργραφὰς, ἢ τύπες εἶχον. Euertit. flatuas, nifi 1 que Deorum formas, in[criptio-

nem baberent. N ecus. Gloff. Titulus , o». Dio pag. . I

147. ὀπχραμιμα ἃ cixovg». Cicero 13.Pbilippica:Sta-

tua in. roftris Lepido cum infcriptione przclara. ]

Lampridius ἡ in zlexandro pag.989.In foro Neruz ftatuas Imperator pofuit cum titulis, & columnis ateis; quz geftorum ordinem aperirent. Mifi-

theum Senatus quadrigis , & titulo honeftauit..

Mifitheo parenti Principum populi Romani , tu- toriReipublice, S. P. Q. R. De (i mulacris Deo- rum , & hominum imaginibus alio loco plura diximus, Vide quz fcripfimus libro 2. de Impe- ratoribus Romanis, de imaginibus Imperatorum.

*De Titulis. n sQaACBO VT c XXIL

Tues dicitur infcriptio » yeah » ὀβηγραμμα εἰκόγ 9.» $2, vt iam oftendimus.Elogium.Ci- cero ἐπ Pifon. Elogium incifum in Reipubl. bufto. vet.Gloff. Elogium dier ua. Hieronymus 707.3. p4g 245.246. Adhuc viuus titulum, & memoriam nomini fuo erexit. Hefychius mTXG-, πηνχίον, 28:- 20x, ἔχον. Incidebantur in bafi ftatuarum. Iuuc- nalis 8.

Quid po[fum titulis incidere preter ibsares Index Tibullo Jib. ad Adeffalam, dicitur :

Nec queras quid quaque index [ub imagine dicat,

ft tua non titulus capiet [ub imagine fatla.

Iuuena

aibi Cap. Iauenali 10, τ ὍΝ δ -— — tituli Lei. -

He[uri [axis cinerum custodibus. Si manum, haftam, phialam abftuleris, manet, ait ;Dioin Rhodiaco honor. Siautem titulum, tolli- τας teftimonium , & honor. Occiditis eum qui ex imagine vnicum verbum eraferit ; qui tollit titu- ! lum , totum decretum tollit, quo ille-honorem conícquutus eft. aetpis Ü adl pie 1 Jal e, ὃ 5 | φιάλης» ἢ, meo da. $3 δβιγαφῆς ἀναιρεμδύτε à ἄγηρυτω δ πεϑεν ἡ μμαρτυεία 1 d τὸ "δοκεῖν ἄξιον ἢ emuye geras | 4- ἄγϑρῶπον. ἐάν τις ἕν. μμόγον ἐμ χαράξη i ἑῦμα ἀπὸ. ud Te , κτενέ τε" αὗτον. τίω nygatl ἀναιρῶν s ὅλον E [A aeq τὸ ψιφισμα καδ᾽ ὃ πίω mula cd ἔλα k Ariftid. i5 "Apolog. Le E e εἰκόγων ἀυτοῖς ἕπογτα Fiogdupera ἐξεκολατῆεν , À ue Tem βλάσρημμα. ζωκχά- φΘ- àyn ἰἀφημιῶν » Si ριξίον titulos i imagium qua de- creta funt viris fortibus delevet , aut pro faulis. accla- | smationibus infauslas appingeret mulilarerar, pag-4o8. | Infcriptiones vocant , lemmata , titulos. Plinius | Panegyr. nunc ingentes arcus, exceffuró(que tem- | plerum faftigia titulos. Ouidius «4 Liuiam. — Stabis & in voftrzs tituli fpeciofus bonore. ΔῊΝ | Cicero pro Cluentio , ad Iututnz ftatuas inaurata: | pofuit. quibus fubferipfi Reges. à fei in gratiam

reductos. Tertullian. hb. 1.:2 7,14} b D |! quem titulum incidemus. Vocatut & lemma;q ua- fi comprehenfionem dicas. Aufonius Idyllio: jo

hi przter lemma nihil placet. in «hoc eee Martialis Iib. 14. eleg.2. :

Lemmata (i queras cur fint "ἣν doctlo, - ,

Ft [i maluerrs lemmata fola legas.

Iuuenalis 6.

titule

titulo Wer! itd finos s] Demofthenes in "ándrotion. χαλὰ καὶ ζηλωτὼ ὄψη “άμματο P$ πύλεως ἀνελὼν ὡς anti καὶ X) δειγὰ &yTEzI- zi

voteqe - * 1 , d ἡ

E

De $ imulacris. |

CAPVT XXIIL.

Tibet proprié in zternitatis commendatio- | Sica. ac diuinitatis reperta funt. Seneca /ib.;. Ὁ de Ira. Mario vicarim populus ftatuas pofuerat, eique ture, & vino fupplicabar. Tacitus /ib.4. Coli per theatra, & fora effigies Seiani, intérque prin- cipia legionum finerer. Suetonius lulio wap.85. | Solidam columnam lapidis Numidici in foro fta- . tuit Iulio , apud quam factificare , vota fuícipere, | controuerfias quafdam interpofito per Cafarem jureiurando dittrahere. Iuftinus "Apolog; à. Simo- nem Samaritam ὃ pago quodam qui fub Claudio. | Imper. Magicas virtutes fecerat , Romazque Deus | vocatus erat , & ftatua vt Deusà vobis honoratus erat , qua pofita eft inter duos pontes T iberis, | cun hoc titulo Latino , Simoni Deo f(aniio. σίμιωγα

T mupafta 8. ἀπὸ κώμης Nene 5 &c. ὃς δι e xéioapG- δυνάμεις arid ag βμαγνρὶε. cy τῇ mU | Jud Gummi d pops Sue ὠγομωίϑη. ὃ ayd'ekym ep VR ex Sex Teu); ó ἀνδεΐας ἀνεγήγερ) ἐν τῷ nC ποτοιμῷ μεταξὺ 7 Ὁ δύο γεφυρῶν ἔχων δαιχραφίωὐ ῥωρμοὶικίυ mu/siu, σί μων: ϑεῷ σαΐκτῳ. ϑτάτια Imperatorum vt. | Deorum fimulacra culte, cautümque nein gen- |

|

tilitiis funcribus efferrentur , quod à morte liberi effent.

éffcut.-Dio pat. asy μίαν εἰκόνα τῶσωρθ- ὡς ϑιὰ we i ῳ αὶ δ΄ δ ndr ἀ aure w ἐμφοραῖς πέμπεῶς, {περ ἐν 7 πάγυ ipd TT: $T £i rm. Dio pag. 410. de Augufto , καὶ d, ὅπως μύτε εἰκῶν ἀστῷ ἂν ὡὀκφορᾷ πνθ' «gr» , ne imago eius in pompa funeris ferretur. Status igitur viris bene meritis dari ío- lite. Caffiodorus /j/.8. epifl.2. Amore Principum conftat inuentum vt fimulacris encis fides ferua- retur imaginis quatenus venturz. progenies au- "€&torem videret , qui fibi Rempubl. multis benefi- ciis obliga(Tet.. Symmachus ἐδ. 1. epifl. 2,5. Quia ornamentis honorum incitatur imitatio, & virtus | aemula alitur exemplo honoris alienis.. Hinc fa- | &um eft vt rufticis adhuc fzculis optimi ciuium | manu & arte formati in longam memoriam mit- | terentur. Sidonius /ib.. epifl. ς. Statuas literz de- | derant,fi trabez non dediffenc. Tertull./ib.de “4π|- | má; CAp. 35. Ob merita vite imagines;ftatue, & ti- tuli rependuncur. Plinius 4ib.1. epif]. 17. Ab Impe- ratore noftro impetrauit vt fibi liceret in foro L. Syllani (tatuam ponere.Senatus petebat ab inge

| Claudian, de bello Getico Praefat. ^

Annuit. bis. Princeps tulum pofcente Setatu.

Apule. 3 . florido , omnes qui in illa fan&iffima cu- | ria aderant tam libenter decreuerunt locum ft "tug. Tacitus 2/mali 4. illuftris ftatuz ho: & quicquid pro triumpho datur,multo verborum honore cumularo decerni iubet.Olim teftator iu- bebat heredem ftatuas ponere lib. 14. ff. de condit. οὖ» demonttr. Titius ἢ ftatuas in municipio pofuerit wes efto. Sed oportuit locum dari à municipi- bus, V infcriptio, Cl. Claudiani V.C. Cl.Claudia- | no V. C. Tribuno ὃς Notario inter ceteras ingen- 'tes

96 .De Piturag atatuaria, Ὁ

tes artes przgloriofiffimo Poéctarum licét ad me-- moriam fempiternam carmina ab eodem fcript fufficiant , ad eum teftimonij gratia ob iudicij τ᾿ fidem D.D.N.N.Arcadius & Honorius felicilfimi | ac dodtiffimi Imper. Senatu petente. ftatuam in foro D.Traiani erigi;collocarique iufferunt.Erant. & ftatuz à priuatis erede amicis in AND το Sidon. carm. 8. c di Fipia quod vutilat porticus ere. mo. L In Bibliothecis, Arnobius Jib. 1. libliorbetarum, R e-. ponitis in arcanis, quadrigis, ὃς ftatuis munerami- ni exfules & fugitiuos, Sidonius carm. 9. Et carus popularitate princeps Traiano ffatmam fore locauit. —. . Claudian. iz Praefat. belli Getici, | Et magzs intento fludium cen[ore. labovat.: | Quod legimur medio, confpicimurg, fare. | In pedeítribus ftatuis manus exerte vt imperium | fignificetur , quia vna manus clypeum prztende- | bat , altera imperantis fpecie extendebatur. Co- | tippus 4.2. | Circumfu[a. chlamys, rutilo que ornata metallo | Principis exerta vincebat lumina dextra. | Tacitus 445al.3. Quum Marcelli effigiem D.Au- gufto Iulia dicaret. Quia ftatuz bominibus fub | Deorü nomine dicatz. Manus exerta fuit filétium | indicentis,aut pacem facientis.Statius ἐδ. 1.5)].1. |

Dextra vetat pugnas. | Ὶ Spartianus in Iuliano, manu eos femper placare cuperet. Sueton. Jib. 2. cap. $3. Vultu , manüque indecoras adulationes repreffit. In ftatuis eque- ftribus Romanis ad latera inferti enfes cingulis geftabantur. Statius Jib.t. Syl.1. ;

£É |

mmianus Marcelli. 'eas ftatuas armatas vo- car. Diximus fuprà ftatuas quibufdam pofitas ex auro & argento. Sueton. lij. 2.62p.52. Auguftus ar- genteas ftatuas fibi olim pofitas conflauit. Atte- n idor. lib. δ ap. 44. ἀγίλματα. Xue Aremoinuya y ὃ ἄργύρε, ἢ χαλκᾶ » ἐλέφαν7.» ἃ λίβε. » d ἢ iCtye. Statius Jib. 5. Syl. 1. ed

Da Capitolinis &teynum fedibus iiit "

— Quo neant facri centeno pondere vultu,

Caefaris, c propria fienet. culivicis AMOYUB. 0 Domitianus ftatuas fibi in Capitolio nón nifi au- (eas & argenteas poni permifit, ac ponderis certi, | Paulus Diaconus ἠδ. 10. Pi&or fi&orque ex ere & marmore, proxime Polycletus & Euphranor: Pli- nius ib.4.epiff 7. Illum coloribus,illum cera,illum zre; illum argento; illum auro , ebore , marmore effingit. Era ftatuarum non erant folida , fed ca-- ua. Seneca lib.4.Nat.qua[.c.29.Quod es vniusfta- - tuz nec folidum quidem , fed concauum ac tenue | diruptum eft. Statu interdum are collato à po- | palo ponebantur. Sueton. lib.i. ^ nd Statua An-

tonio Mufz re collato pofita. V infcript. S.niz Cn. &liz Babillz ficeidód Diuz Fauftinz decu-- riones ere collato ob merita eius pofüerunr. ' In- terdum ftatuz ob fcelera damnatis detra&ta Ly. C. Theidif. de pans. de: Eutropio; b omnes ftatuas, omnia fimulacra tam ex zre, quàm ex marmore; fcu ex fucis,quàm ex quacunque matería qua apta eft effingendis, ab omnibus. ciuitatibus, Sonde. locis priuatis ac publicis precipimus aboleri. Vide Sueton.iz Donsitiano.Honor autem ftatuarum non

^ — Gg temere D ind

UY

ΤΉ, 69 9f temere decretus. ] Paterculus pac. 70, v Augofiünill uenem Senatus honorauit equeftri ftatua, quz hodiéque in roftris pofita, etatem eius mue | indicat. Qui honor non alij per 300. annos qum | Syllz, Pompeio, & Cafari contigerat. Ante Im- | ΐ peratorum ftatuas nudari. nefas fuit. Zonaras inc. Domitiano ex Dione , yu ?7« ἐναντίον eixovg- d i ἀπεδὺ σοιτο. ἐφονᾷ 9." Tüuenalis, L ] Chius ad. effigiem non tantum meiere fe gi... Nefarium vifum , ὃς facrilegum quód Nero fta- | tuam Dez Syrie wet 'afpergi iuffic. Philoftratus * lib.v. 4pollenij. Condemnatus quidam eft, quód | feruum fuum verberaffet ' qui drachmam argens | team Tiberij imagine fignatam gereret. Comples | bantur templa peffimis feruitiorum j,obaratis δά- uersüs creditores, fufpe&ó(que capitalium crimi- num ob imagines Principum , ait Tacitus //b. 2, Liuius. hb. 3. Magius ad ftatuam Ptolemzi Regis: confugit fab Hannibale. Periculo exemptus cft. Tacitus ἐφ. 5. Dabatur deterrimo cuique licentia impune probra & inuidiam in bonos excitandi, arrepta imagine Czaris. Apud Capitolinum An- toninus Pius conceffit , yt vxoris imago mortuz cunctis Circenfibus poneretur. Xiphilinus; in Mar- co. "Antonino, καὶ 3 εἰς τὸ Sra χρυσίῳ εἰκόνα $ φαυςίνης | ém dope ἀεὶ εἰσφέρει. χαὶ cp τῇ exdía ἐξ ἢ ἧς ζῶσα | ἐϑιάτο πίϑεῶχ: ΡΑΡ.22 5. pag,295. x aque eixeya, mo mex ἐφ᾽ ἅρμα. ἢ Ἐλεφάντων εἰς 7 ἱπποόρορμον εἰσεί-: γὰς «καὶ ἐς τὰ λοιποὶ cuf dum& ϑέασξοα,, ϑρόνες Τε σρεῖς χα τα Cures αὐτὼ εἰσχιομί ὡς. Seuerus Á. auream ima- ginem Pertinacis in curra. Elephantwn in. circum je theatra inferri inf; t e ei tres [ellas auvatas. deferri. Dio coronatas ait ftatuas pag.15 9. imagines cum coronis

98. De Pietin

m

^ n ᾿ X. n Von ᾿ἱδοῦσαντο " Don ΤῊΝ ieftacis quida poftul: B quod e em Princi- pis promiícuum ad vfum vert Tet. Ta Tacitus 4ib. 14. Imagines Odtaüiz humeris c eftan ; fpargunt flo- ribus , foróque ac templis. ituuht. Appianus in Moos. d γω rt τίω ᾿δκόνα did ὦ qumiong- $9 TUS πομποῖς pm ροσφίρεσι τὴς "ἀπιτῶλίε » 3 d) ἄλλὼν ἀξ apis φέρον. our ΕΗ 'τὸ χα did did | M^ Xj Tie ϑύρας ἐπέχλειεν. ὥσπερ τι. ἶ | Sdvoy. Et adbuc in pompis amapin εὐ Sia fili | ferum ex Capitolio, alierum ἐ foro. quia [ape [olus inibat dn Capitolium , cr fores claudebat , quaft aliquid à. Iont . doceretur; Valer. lib.5. np 7. Chlamydata, & ccrepi- - ! data ftatua Scipionis in Capitolio. Plinius δὲ ) | viris illufiribus. Imago Catonis maioris funeti: ᾿ gratia € curia produci folet. "Seneca de breuit.- Ni per Scipionem mora fit-cum Ioue reponetur. Valerius 1b. 4.«ap.r4. Imagines Arifto, iud 1 Haimodij Rhódum ap ulfas Rho jjcüm ^. "n hofpitium publicéinuitaffent,in ——

v. E

facris etiam. "ers i liec T s UOMIUMNMA T" du aA E CTS raid Mas UAE ἡ

TA B oo oes seem το 9 18

(d δὴν Vi khe US 6i 8

T P Ps Ss

á ONE 9) δι M 3 eU pt AT Qu assa b) «8 2 KXgit CBS κα

| .ET STATVARIA, (| LIBER 'SECVNDYS. — "De origine Plaflices, to» Pifture.

τος | (CAPVT qe is

Li

^» LasrricEN antiquiffimam effe ζῶ cx co apparet , quód Eufebius zz Chronice, & S.Epiphanius , Seru- ^ chum filium Ragau e tribu Ia-

qm m hl

X fRatuis ornaífe volunt.Ipfum Tara patrem Abrahz ᾿ἀγιλιατοποιὸν, ὃς ftatuarium fuiffe aiunt, & ἀνεοιαν- τοπλασίαν amo πηλύργέάς, ftatuariam à figlina ortam afferunt. Sed omnino tenendum plafticen,ftatua- illico iei alacorams pi&uram à Deo tra- . ditas plené hominibus,cüm arca feederis exftrue- retur,cap.3 1.Exodi:Primi plaftz,& ftatuarij,Befe- leel,& Ooliab. In Italia vetus ars fuit,quum Her- cules ab Euandro in foro facratus fit, apud Pli- fiium; Philoftratus ἐγ Helladia. (eu prozmio Iconum: qiu ζωγραφίαν ϑεῶν εὕρημα εἶναί φησι » τὼ o γῇ εἰδὴ 870 cu T6 λειμῶγας αἱ ὧραι ἡράφυσι. Quicumque pictu- ram , inquit, non amplectitur , non modó verita- tem , fed & cam , quz ad Poctas pertinet , iniuria

fapien

phet; primum omnium viros fortes ,

hore prata pingunt, tum v in cxlo apparent. Ícruta ortum imitatio vtique eft tüm, Natureque cogna tes viri repererunt ,' ῬΙΘ ΜΑΣ » ὅτ, licen ΜΕ - lantes. Et plaftices idiot z [unt fpecies. Nam ὃς fingere,ex luto, o,vel ere fit Moi ἃς Lyg ains afiümve atque ebur polire , & "fiaipticz plaftice ef | dinem vocat BÜbancálá. At iétura colo | quidem conftat,fed non hoc folum. cfficir. P l

! cen Philoflrarus his verbis diuiditin q io | néra , vt in primo ex lüto , in altero: | imagines fiantjin tertio abb flint, ma | expoliantur. Denique áacfilhunur fculi | pictura. Zn lib.2.de vita -Ζ4ροϊϊοπὴ, cap. 104. 2t t | λξώματα συ Ϊκεράγνυσι ὁ ὁπόσαι dia. τὰ κυανᾷ, τοῖς βᾳ ᾿χείοις. ῬΙέξατα ats colores mifcet intet, {Ὲ omnes,

h mE QeAs enftiffimum inuen-

lido;fdque imitatíonis caufa,vt per- €os canis; : : τ equi; aut hominis i imaginem. exprimahr, áut quiduis eorum;quz fub. Sole fünt. Quineriam. lis ipfius aliquando fi milicüdinem referunr. Didu-

| ra igitur quedam imitatio eft , nihil aliud. Nifi enim hoc efficiat, ridicula quzdam tes videbitur, colores temere difponens. | Idem poftea. oftendit parri eA φύσεως τοῖς ἀνϑρ δοῖς. ἥκειν, Thu peat 9j t τέχνης. Dnitandi facultatem bominibus à natura | aduemre , pingendi peritiam ab arte proficifa, Pi&ura | non ex coloribus dumtaxat quia vnüs tantüm Gg 3 color

autem: fap ien- ,

; ! eeruleum viridi ; album. nigro » rubicandum ἢ pal :

color veteribus illis fuit d. paulatim pluribus | vfi, quinetiam. lineamentis a ibutdan abfque || vllo:colore fzpe pingunt;quam pi&uram ex vm- n bra dumtaxat , laminibáfque conftare dicendum | |! eft. ὃ δὴ σκιᾶς τε See) καὶ ἃ φωτός, Τῇ ipía enim rei | |: fimilitudo cernitur, etiam forma; men$;pudor, ὃς 3 ᾿ audacia, αμην. coloribus tales affe&us careant. | | Neque veró fanguinem,neque comarum,outpu- - befcentis lanuginis florem non exprimit. ἀλλὰ μο- γοδο πως ξωυτιϑερῆνα τῷ Té ξανθῷ ἀγϑρώπωῳ" $0125 i, τῷ ἢ λάκῷ. Std quamuis f impliciter y? vno modo Mer ta fini .bominzs., aut albi fumilitudinem. vepre[entant. | Quinimó fi Indum ex his quenidam albis linea-- i mentis defignauerimus,t tamen quafi nigrum afpi- ὁ cientibus fe offert , quia nares fima , erecti capil- . lorum cirri » genarum eminentia, labra turnentia, | ἡ eRuih "juve , ὃς ftuporis. imago quedam oculis E nigro füfcat ea, quz ab oculis alba | tur, atque illum, qui piduseft, Indum | e δόλος Quare non iniuria dixcrim cos,qui bos m aliquam afpiciunt , μιμητικῆς facultate imitandi , quam à Natura accepimus , indigere. . Nemo enim re&é laudabit equum pi&um , nifi qui animal mente intucatur , cuius fimilitudinem piura expreffit. Neque veró Timomachi Aiacem — | furentem re&é contemplari quifíquam poteft, nií illum mente confpiciat , interfectis apud Troiam armentis,moeftum fcdere;ac de propria morte co- itare, Plaftice proprié dearte; qua figuli ex ar- gilla,& luto figilla fingunt,exaudienda eft.Gallice dicitur Zmagerie;Icones,7ableaux de platte peinture; Statuz znez, flatues de fonte,de quibus Plinius lib. 34.de ftatuis figlinis Jib. 5 ;. de (imulacris marmo- reis

5

E AR w

rium dé immu ! | Regibus harum artium iJ ἤραντο * Peas » E ἐς αὐτί t ἐχξήσενσο ἀοιςοδήμ m

Plinium lib. 36. cap. 5. Mert. 1 voldrinsacbilium: haec: to orl

| ciades D ναι φωνὰν ρὸν ue ἼΟΙ | quemdam;qui de pi&uris antiquisf ripf | tamen anc

pe Tii vas qua. in pus €A4 PV το τῇ E

nu : fine coloribus adumbrare. creta wirec carbone , terra (anguinea , vel. ga poN6Juuya , quam Plinius lib. 54- eap. 1 plumbi,& argenti communem effe ait; a loribus adhibitis pingere. Delineatio illa f

loribus fit-in charta;tela;aut ligno: non colorato. !

Gallice dicitur , Pourtraire , griffommer. Pictoris fty- lus , feu: cretacea graphis , eft. fruftum oblongum rubticz:, aut térrz fanguinez ,aut catbo oblon- gus , aut plumbea graphis, feu defienatrix galena pictoris, vulgó dicitur » crayon , charbon , crayon de wine de plomb de mer , marquamt. de gris. Opus gra- phide adumbratum , calice. aut plumbo de-

Gg 4 fignata

"i " 1" Mn , V y. 9. - ; figna a pi tura Rudis, ἐξ. pognis defignat o: ἢ totius o T ie LAN τὰ vel rubrica impo- -

lite. defignatum opus » premiere iic BM del'ou- ἢ Mrage t total, (ans figure. dt membres.Primus enimtan- | tüm animi conce tus delineatur, oculi,digiti, alia |. membra graphicé ,.& diferté non exprimuntur. - Mox eriam carbone oculidigiti;nares adumbran- — tur; quia quod carbone expreffum eftfacilé dele- ὦ tur,autreformatur. Quz dicitur totius, ac par- | tium expreffior fada. carbone , aut rubkica figu- 4 ratio ; Ἢ eu expolita. graphide operis de(ignatio, quum | principibus,ac palmariis ductibus informis | figurationis carbo fuerit inductus, ὃς obliteratus. . Tandem expreffz figurationi membrorum Tubri- — ca vmbras adijciunt , & graphidem expolitione

abfolu nt. Gallicé rem ita interpretor: Aerirer,

on pour ier , eff faire feulement. le maistre traiti de

la chofe pourtraitte' ce qui fe fait auec. le crayon , e

πὸ (e perd quand on efface les autres traitls, alors on

P'appelle de[Jein, c ordonnanct. Eft igitur prima de-

fignatio future picturz,qua in breue colligi po-

cef 3f acu, aut veruculo pungatur, vt fupra telam

impreffam, aut fundum applicetur. Tunc autem

dicitur ; puncta, vulgà Poncis.. Pingimus autem, cüm colores adhibemus , poftquam rudi Minerua carbone,rubrica,vel galena,fine, coloribus adum- brauerimus. Quidam penna delineant . & de- fignant. Quod non víquequaque facile cft , quia laterculum;aut rhombum,id eft,re&um, aut obli- quum quadrangulum tenuiffimis lineis cancel- latim fecari oportet, quz fe interfecent,vt vmbra fiat figuris, quz dclincantur. In rudi illa defigna- tione, quz carbone fit;aut creta , vtimur cretacea

graphide,

IOS

tice carbone,plumbo, plum egula , amufli , vulgó. quierre , compas. Circino rotun figuras ad amuffim exigimus. In pi&ura , que fic

'oloribus , vtimur penicillo , qui fit ex fetis porci; [rel ex pilis afini. Proprie peniculus, & penicillus audam fignificat;aliàs fit ex cauda fuis;aut gruis, iut ex goffipio, feu xylo. Interdum penicillus an- suftior eft,& longior.fed incidit,& dicitur vulgó 'rancbet , ronnunquam latior eft ad leniendas , ὃς molliendas vmbras , vulgó dicitur bronfes , fit. ex uris Armenij pilis , aut ex fetis porci..Item le- gula legendis coloribus ; qui probé triti funt, & . culullus Samius, feu guttus teftaceus vt colores triti vel in aqua , vel in oleo nucum protropo collocentur. Colores ex oleo collocantur in pu- gillati axiculo pictotio,cürd manus intereà,vt fir- metur , bacillo innitatur. Legula vulgó dicitur. l'amaffeite , cululli: Samij , feu teftacei. vocantur premens axiculus pi&torius, /a palette. Co- . loresautem à pictoribus varié mifcentur , cerun-- türque in abaco - (eu forma faxea ex lapide por- phyretico fitmiffimo ; vnde terendo nihil dete- - ratur. Habent item coticulam pigmentarij tritus, quz vulgó dicitur sonlette. Mifcentur autem. co- lores cum oleo nucum prodromo limpidiffimo ad diuturnitatem, vt ab iniuria pulueris,aéris,& hu- motis farti fint. Interdum pro oleo aliquid aque 'admifcetur , vt meliàs colores in abaco pigmen- | tariz triturz terantur , ὃς in vnum quafi corpus vranfeanc. Vulgó dicitur peindre en defframpe. Sepe colores teruntur cum glutino; quod fa&um eft

Gg ᾿ς ex

δον pora: squo- aliquid. luminis colo accedat. Mifcentur fimul tres,aut quatuor colore é quibus vnus aliquis fuauiffimus cfllorefcit. D luta fandataca, vulgó vernix;fit € liquida iunipe i lactyma , Íeu gummi;dat nitorem , & gratiam ta- | bulis pictis ex oleo. Aquarij fubactus picture nihil | fublinitur; os peint en -defframpe [ans coucher aucun premieve couleur. Ad olearij fuba&tus pi&uram lin- | teum ptriüs temperatur,& expolitur glutino;icón- que diagraphicis lineis exaratur linteum ad. olea-| | riam picturam albo priüs macetatur bis , térve,: deterfümque olearij pigmenti fecundo; ait tertio | ilitu imbuitur , ; quam vocant imprefJi onem. : ui parietem recens: gypío. inda&um , feu albarium opus pingunt, dicuntur peindre a 4 frais. Habent in .chatta diagraphica operis lineamenta;quz recenti eypfo admouent , & acu , vel veruculo gypfum compungunt,vocatur porcif, tum eidem gypío co- lores inducunt , qui alte imbibuntnr; vt nonnifi. gypfo collabente exuri poffint, Interdum paries recens gypfatus penicillo coloratur,tum vernculo compungitur in varias imagines , vt colores i intus (abeant. Colores autem;qui adhibentur,non funt vulgares , & artificioft ,fed ὁ terra vatij coloris. Album fit ἃ calce;nigrum e carbone trito,tubrüm | ὃ terra fanguinea.Itáque colores non euanefcunr, nifi cementum deftruatur. Penicilli,quibus vtun- tur,funt oblongi, vt abundé colores contineant,& crebró fiunt é pilis aíini. Coloribus oleum , glu- tinum , gummi non adhibentur , fed aqua ditm taxat. Interdum. vitrea fpecularia pinguntur , & diagraphici operis compundcta charta ex arche-

typo

qqaus le mortier , ci ayant. ipit ce qu on veut tar de plaftre auec la pointle du fer. Nt. recens. al- Jarium compungatur,czmentum, autgypías cac- i pone perfunditur , & paries vbi gypfo recenti in- uctus e(t,ferro varié delineatur;ac. compungitur. t pingas ex oleo, telá, aut tabula priüs belle ím- fprimatur,& praparetur, deinde colores cum oleo* nucis protropo triti tabellz , vel tela, rubrica, »lumbo,;carbone delineatz. Nri gerant ifüant eminentiora, alia reductiora, quzdam attol- lantur,aduümbrentur,rotundentur;molliantuz.Mi- [nium ,chryfocolla fublinatur ; quia quo crebris xabellam fubleueris , fplendidiorem , diuturnio- rémque feceris. Pi&turam igitur vmbra : opacant, ἡ [mox pi&urz vmbris aduerfum lumen obtendanr, tum idoneam concurtentium colorem armogen | pi&urz adhibent,& apto nexu extrema variorum 'colorum inter fe committunt.Gallicé, ils placezt: des rebauts, € ombrages en leur lieu. Rebaut e[H-le lien. ou | on donne le iour e qui eff. le plus clair. Ombrage eft la coulesr. plus obfcure, AArrondiffemert. eff cet ombrage qu'on fait aux- colemnes. Lumen fit ex: coloribus | claris,& floridis,admiffo die. Vmbra ex obícüris, quz in columnis rotundatio vocatur. Tunc opus dicitur inchoatum , ebauché Gallicé, quod finunt fenfim ex(iccati , vt deinde iterüm nouos co- | lores floridiores, vegetioréfque jtidücant , quibus | veltium natiua elegantia exprimatur , vulgà. vo- cant draperies,ee linge eft bien drapé.les plas bien esten- dus,ces draperies font bien faitles, Yn &quario fübactu gluüuno

De id 9 αἱ T tsi τ γι yer ; glatino vcantur, quod fit ex corio,aut membrana - pergamena;vt colores imbuantur.Pi&tura aquari? A : vno illicu: perficitur , nec vt pi&ura ex oleo in- choatur , vt- poft perficiatur. In. aquario (δαΐδας colores'funt rudiores;denfiores,minus triti,quà inoleario.Lumen datür,cüm in membrana pictu- ra in breue colligitur, & colores adhibentur pud. riffimi,clariffimi ; fimpliciffimi ; belle triti. Emi- ! nentia , qui vocantur exaltationes , rebants, fiunt o ex auto, & atgento molito, feu trito. Colores im^ | buuntur gummi. Per opricam quz longé abfíce- dunt;propé accedere videntur, vt pafcant oculos, ^ & in breue colliguntur.Qua vulgó dicuntur gro- - tefques, Arabe[aues funt pictoris cogitationibus íuis ! indulgentis exerrationes, qui penicillo ad flores, coronas, ferta, fatyros, aues, animantia , infantes aduinbrandos , vt eum animi fert impetus , abu- titur ; ludit in vagis fuis; & errantibus allucina- tionibus, & in iis manus requiefcit. Noftra etate pictores floruere;qui Apelli,& Protogeni palmam - przriperent : Michael Angelus Bonarora in deli- neatione , quz fit rubrica fine coloribus. Raphael V.tbinus in coloribus fuauiter admmouendis. Par- mefanus inuentione orines fuperabat. Tabula illa numeris omnibus abfoluta eft ;in qua figararum inuentio felix eft. Adumbrario fine coloribus, & ῦ delineatio rübrica , vel galena füauiter arrider; proportio, &'optica,omnéfque afpe&tus belle fer- uantur. Coloribus nihil deeft, omnia leta, & dul- cia occurrunt , veftes natiua fpecie éxpretfe , non per vmbram,& receffum;fed in clariffimo lumine pofitz.In'aquario illitu picturam primüm exfic- cati oportet , cui deinde penicillus é — co- Ores

Beihus ewidpns pingunt, calamo effin- unt , penicillo , & coloribus exprimunt, adum- rant, delineant, defignatam creta Ípeciem colo- ant. Primüm quidem rudibus lineamentis pi&u- z vinbram quamdám informant, mox confu(am onis fpeciem diagraphicis. lineis diftinguunt, i hut iconico opere vultum exprimunt,& viul, fpi- antí(que hominis fpeciem effingunt, Equuleus ictorius , cantherius pigimentarius vocatur quo. ela pingendaduftentarur. Fundum,& tabellas im- xreffas. vulgó vocant. Vt poffis i inaurare,aurum in uluino feca,& difcinde acie cultri;tum coloribus. | Mipce lie We manh ΑΕ vii moist: vla

NOV YE

| ; a t:i2a adf Br o τ AS cy , de Coloribus. - iiim ἊΣ Men tret COOAPYT. M pepe ! TE note. τῆς. 1 LP. DEQMe-

va "δ δουν γαρόνοναι zui Jiafiriphuss his& noftri. ἴων coloresadiiciamus. Pictores hodie de- | cem habent palmarios colores. Primuseft, album plumbeum quod in fodinis plumbi reperitur. Se-

'cundus , caeruleum 4Egyptium , azur fin outre ma- vin. Caxuleum Neftorianum, azur le ple fin. Οα- ruleum Puteolanum. Tertius ; purpureus cocci- neus, Venetus, /ague de P'em[é, Quartus , minium Hifpanicum vermeillon d Effagne. Minium mine- rale, diluitur ad colores; liquatur ad. | pigmentum; | Aliud minium eft fa&itium quod e fandice , & purpuriflo conflatum. eft. Qnintus, cinereus ci- neraceus. Sextus, niger ὁ carbone. Septimus, fla- us,

fpanicurm , viride terteftre ; fanguis draconis , In--

T M M JM

uus;aureus;(yncerus, ἐσ mafficot, fin iaune, O&tauus,

menius vulgaris, rubrica, feu creta. rübra, parzto- |' nium, milinum, mafficot; omnibus aliis auterius. eft, ceruía víta, arfenicum rubrum, minium, terra || ad vmbraás , vitriolum : floridi veró minium Hi- |

f ope quet

: r : 2 : ἐν dicum, rofaceum. Ceruffa fit ex aceto & plumbo.

Ex ebore vftofit nigrum qno víus Apelles. Ebur vítum aceto maceratum fi arferit in radio folis ! non deletur. Ex terra vmbrz pi&tores vmbras.in- | ducunt. Ochra alia flaua eft; alia dilutior, & fub- nigra. Cerutfa optima Afiatica dicitur purpurea, | Sandaracha ; & ochra in topafo rübri maris na- | fcuntur, apud Plin. 4b.55 . cap.6. Diofcorides lib.g. | c. 122. Color eius ad Cinnabarim accedit. eu4«&- | ado xa τακορὴ, πυῤῥὰν εὔϑρανξον, ὠὑλέαντον τε X, xa ara; | i, κιννεβαρίζασειν Tl) χρόαν. Scyricum fit € finopide; & fandice miftis. Armenium , lapis chryfocollz | modo infe&us cft ; optimum eft quod maximé vi- - ret,communicato colore cum czruleo.Viride Ap- pianum chryfocollam luteam imitatur. Anulare candidum eft , quo muliebres pi&urz illuminan- tur. Diofícoridi uA (ge enum: xpeiey » πυκνὴ xot βαρεῖᾳ. Rubrica fciopica optima » denfa , grauis, optima ὃς ZEgyptia, ὃς Carthaginenfis. ἄλιθ9» £u- zeCis lapide caret, friabilis. Praeter vmbram eft aliud quiddam ex vtroque conflatum , qui dicitur tonus colores feparans. Armoge eft commiffura colorum. Tela quz coloribus exprimi debet, in tabulato

| un Grzcis ir Air ἡ Deribas fpecie crucis in. quo ex ai ΜΠ fimulacra , IDeorum,aut hominum ad exemplum e n afi pud Pollucem lib.7.cap.a. Hi funt colores, ἀνε λον, purpurifum 3 Os £oy, purpureis color : edawyor, vi- π΄ ΡΣ χρρκοειδὲς » CI'OCEHÁ 5 XURMGy. 5 ceinlené y κιννάζαει, ἢ ilinnabari ; £evev , fiuluss i $ φαιὸν » fufcus. d Jubflammeus s sdonóeauir ; fubfufcus y λάνκὸν, albus ;. ue l uy » niger τι μελαμξαφὲς á dangratia ; ὃ Lud φαιόδχωϑα:,, l minare, Colores γεύματα. φάρμακα, vn. Partes artis Vavzv. meni, effici ; 3 ὐσνλραφὴ; depiciso ; Ν᾽ μὰ Ὁ Vmn- ^ ha; σκμαγραφὴ » Adumbrario, Penigioas oeaeis » San- ngagis " κηρὸν E274 macerarc 5 qu ai ^ mfiere ; χρώ- B ee xepáuuu colores temperare.N ide. Optimi penicilli pi&orij hodie fiunt ὁ pilis tenuiflimis erinacei, vel muris Anneníj: ad colores ex olco ritos adhi- bendos , fed ad aquarij (uba&tus. picturam peni- cilli optimi. fiunt, é nefrendis feu | porculi. fetistc- [nerrimis quibus cauda veftita eft. Caragraplia in [picturis dicuntur obliqua imagines ex vno tan- j| tum latere.fe oftendentes.. Plinius ἐδ. 5 ς. cap. 8. | Catullus epigr. 22. Catagraphos Thynos comme- morat. Calice Allafontes verficolores vitrei fue- | re. Vopifcus Aureliano... Calices tibi allafontes verficolores tranfmifi , quia vitrum vario colore: pingebatur ; necenim alia materia fequacior, aut picurz accommodatior, Strabo lib.€. fcribit fe audiuiffc à vitri opificibus effe in Zgypto quan- dam terram ad vitra opportunam, fine qua vitrei calices non pinguntur. & Roma multa reperiun- | tur ad colores & facilitatem. pingendi vitri »χαϑό- «pé JY χρυσαλλοφανῶγ.

dx

TADSUE INVE, οὐ OD SU dab DS. γιά, δ᾽ Statuavia, |

-.--.---.--.-

"o 9De Piffura ἘΣ

T rl 1o

Ue oc I V.

lih. v. cap. 26. quum nauis nitro feférta; δὲ »- diis maris in atena expofita rcpentino incen-: dio arenas in vitrum mutaífet, Vitra autem iam: olim pingi folita effedocet Martialis lib. 14. 3 Non. (umus atidatis plebeia toreumata vitri, | - ANostra nec ardenti. gemma fextur. aqua. Sed Plinium audiamus ἐδ. 56. eap. 26.Fama eft. appulía: naue mercatorum nitri quum Íparfi pet littus epulas pararent j'nec effet cortinis attollen- dis lapidum occaíio;glebas nitri é naue fubdidiffe, quibus accenfis permifta arena littoris , tralucen- tes nobilis liquoris fluxiffe. riuos. Ex vitro liqua- ro maffz fiunt , ex maffis rurfus funditur in offi- cinis,tingitárque. Et aliud flatu figuratur ; aliud torno teritur;aliud argenti modo celatur. Fit & tin&ure genere obfidianium (ex obfidio niger- rimo lapide) ad eícaria vafa,& totum rubens vi- trum, atque non tranflucens, Gzmatinon appel- latum. Fit. album; ὃς murrhinum, aut hyacinthos, fapphirófque i; imitatum , & omnibus aliis colo- ribus. Nec eft alia nunc materia fequacior , aut etiam pictura accommodatior. Maximus tamen honos in candido tráflucente,quam. proxima. ery- ftalli fimilitudine. Obfidiani lapidis fit mentio in Pande&is Florentinis;& apud Arrianü. Martialis: Nullum foliicitant bac,Flacct, toreumata furem, ZVec numinum calidis bac vitiantur. aquis.

Lib.

| | | |

DUM Li. JH. Cs REG E ibn. Κ épigtaramm. E Tolle , puer , calices, tepidid, toreumata Nil Lib. 14. «44 τὺ ingenium Nili , quibus iui pla. Dum cupit , ab quoties perdidit auclor opis. Veteres igitur vitrum pinxere, & hodie vitru vulgó pingunt, ὃς (anguine dtaconis, aut aliis ce loribus penicillo delineant,tum in fornacem per quindecim, aut viginti dies vitrum ita pictum

Ízpe cum iactura opificum » nunquam f ine pé- xiculo ia&urz , quia opus nimio igne perit , mo-- dico non imbibit colores. Confule fuper ca re

hyali colorem, Jib. 4.Georgic.

Hyali fetnro fucata colore. Alexander Aphtodifzus » ὥσσερ dY' ὑΐλε ἐμφαίνᾳ τὸ ἐυανϑὲς χρώμαϊ Q-,vt per vitrum fleridos colores offendit.

"De malto ; | fe 7 encauito..

w DM 4 Tr d

N^ ux E^. ^ s. EL | ^ c € AY Wt vv zd ! "^T PT EA 3h. ἘΠ T Naftafius Bibliothecarius Smaltum vocat, quod veteres encauftum di dixerunt, pigmen-

tum metallicum , encauftum icum , vulgó Email ,liquati , coloratíque metalli pigmentum. De (malto Latinis verbis ea tibi reddam quae Gallicis Viginerus vir doctus ad Philoftrati Ico- nes expofuit. Encauftz vocantur Emailleurs , qui liquatis metallis colores inurunt. Qui encauftum auro agglutinant,& metallicum pigmentum auro

inurunt,

'conijciunt, donec colores penitüs imbibantur,

vitri opifices. Virgilius vitreum ipe Y |

i UE NONIUS ὁ πομπῶν, 5 4 'DePictiuraeg Statuaria,

jnurunt;aut liquenti;coloratóque metallo aurum - ' inducunt , dicuntur parfondie ,ou. parfonder l'email, . ^de faire fondre, οὔ" attacher (ur l'or dans le fournean.

- Encaufto czlatum opus , encauftico emblemate

|. ^ defctiptum opus , encauftici operis cruftam vo-

.". » camus lefongne emaillée,emaillure.Encaufticum igi-

/"tur opus fite vitro , & metallis , que inter fe Na- ^. . turz Íponre mirifice confentiunt. Vitrum , quod. * φά encaufticum opus adhibetur, non € filice ; aut. -fago aut tribulo paludum , vulgó dicitur Salicor, | fieri debet , fed & petra , feu lapide, vt vitrum il« | luftre , fplendidum, ὃς cryftallinum fiat, vnde en- caeítum efficiatur imerallis inurendum ; cineres ἃς filice;aut tribulo,é quibus fit vitrum ,( vulgó vo-- catur Ja. fonde ) diffoluunt in aqua calida, & feg-- mentis panni candidi adhibitis, aquam puram, &

claram in vas fnppofitum tranfmictunt,vulgó di- cunt filtrer, Quidquid fordium eft in cineribus; fubdit in priori vafe, nec per pannum tranímir- | titur. Sed aquatantüm puriffima,& limpidi(fima, | quz modico igne in íalem candidum concrefcit, | quum humidum aqueum exhalarit, vulgó vocant | fel -Alcali , qui arenz , aut lapidi, feu faxo purgato | admixtus, & minio perfufus in fornacem vitri | mittitur. Mininm illud aut minerale eft , feu me- | tallicum , ant fa&titium € plumbo vfto, vulgó vo- cant 2» plomb calané. Calx illa rubra plumbi fit igne vehementi, & claufo,ne in acre exhalet, up ἀντιτυπίας, aut ignis reuerberatus,& in claufo vagus,ac errans vocati poteft. Vitri artifices vas | quoddam ὁ terra candida pingui ; cum offibus arietum tritis, & aliis medicamer-is capaciífi- | mum ,& ampliffimum fingunt , quod nullo igni | quamlibet |

y: 4

,

i"

"6 dx τ: "a — MA — .11. αν... my c quanilibet violento corrumpi, aut diffolui poffit. á Vas illud in fornacem mittunt; & in media col- locant,;cineribus vitro faciendo aptis plenum,qui -

vi ignis liquefiunt , mox ferreas virgas in vas

illud ardens immittunt , quibus materia illa pin-

'guis, & liquida adharefcit,é qua vitra fiunt. Sal 0 igitur ille Alcali minio perfufus in capedine ter- ο rea fex totos dies flammis ardenti. perfeuerar;prí- | mo, & altero die materia illa miniara flauefcitj — ^ tertio, & quarto virefcic ; duobus aliis albefcit; & acris colorem induit, ac cryftallina efficitur, € qua fiunt adulterinz gemma; ὃς encauftum; feu fmal- tum. Cryftallina illa materia , vt cogatur , ὃς con- crefcat , calcem metallicam.& plumbo , ὃς ftanno Cornubieníi puriffimo. in fornace reuerberante conflatam adhiberi neceffe eft, vc ftannum en- cauíto , feu (malto afferat foliditatem , & corpus,

ne fit pellacidum.Sine plumbo nullumumetallum

in vitrum tranfire poteft. Quum igitur materiam illam cryftallinam , & calcem plumbi , ac ftanni, vtramque tenuiifimo pulueri fimilem inter fe miícueris, & quafi patulura panem, aut fubactam maffam ex iis effeceris,foramen in medio fodies,

vt exhalet inutilis humor, & per fe fenfim exfic-

cati patieris,tum maffam illam exficcatam in for- nacem vitreariam mittes, eoufque dum liquari incipiat , mox é fornace extrahes , & reftrigcícere materiam fines ; tandem in vafe terreo,quod igni

non foluatur , liquefcere fubie&o igne fines , fpu- mam pinguem fupernarantem cochlearibus fer-

reis extrahes,donec vigintiquaruor horis materia 'feruens purgatiffima,& limpidiffima fiat.Hoc tibi

erit fmaltum album ; quod quocumque colore Hh.» imbui

"m tus

Ma. ΣΝ ca a 16 DePidura,es Statuaria, imbui poterit. Si ímaltum illud cum cryftallo in | puluerem contriueris , & in fornace vitrearia li- Ὁ quefeceris,& mgtallicam cautem,fcu petram fub- terraneam metallicam, vulgó dicitur fapbre, adie-7 ceris, exiftet nigrum fplendidum.Si addideris ar-- gentum vftur cum fulphure , ceruleum Turqui- » num effeceris; fi zs in laminas tenues fecueris,& per quinque dies vfferis,& in fmaltum illud inie- | ceris,efficies virens. ZEs ter vítum tingitur íÍma- tagdino pellucido. Czfium, glaucum, violaceum, cinereum , fiunt € fmalto illo , cui metallicam petram vario modo temperatam admifícueris. Si nitrum , feu falem petra indideris , colorem margaritarum exprefferis. Smaltum rubrum cla- rüm principatum inter alia obtinet. Flauum bra- &colatum argento addito effeceris , vulgó iaune polle, luteum. paleatum, item luteum aureum, lu- - teum mali Punici. Sed luteum citrinum fit ὁ fer- — tugine anchorarum, quas vis maris arrofit, aut ex croco ferri,quem cx aceto ftillaueris.Smaltum eo firmius, lztius, ὃς integrius eft,quo diutiüs ignes patitur. Rubrum effeceris , fi &s in calcem re- da&um vi ignis, vitro ,feu fmalto candido inie- ecris vnà cum ramentis fetri , & auripigmento. Plus vitri inieceris, rofeum fplendidiorem effece- ris, vulgó dicitur igcarzat , eft murex dilutus , vel oftrum dilurius.Plus plumbi indideris ( caue ftan- num admiíceas ) minus erit fplendoris. Rubrum clarum efficics , fi plumbum, & argentum viuum auro infuderis, item fpiritum zris,& fulphur zris incombuftibile. Zris illius tin&ura víque adcó fatura eft , & eminens , vt colorem auri natiuum augeat , & exaggeret ; fed color ille exaggeratus igne

Bd PALLA e een

*

ita tinctum quafi folium pyropis fubijcitursaurum enim;,quod fuluo tingitur,corpore aris adhibito, femper nigricans, liuidum, & marcidum eft , quia fubítantia zris,quz per fe nigricat;nigris maculis liberari non poteft,fiue radas , (iue coquas ; fiue gummi, & fandaracha aues. At-aurum, quod tin- gitur fpiritu eris, eft vereram orichalcum, ὃς ele- étrutm, vnde pocula fiunt, quz venenum, fi quod iniectum fuerit ; indicant , & produnt. Hoc item aurum fpiritu eris exaggerarum,vi folius plumbi, non alterius metalli, in vitrum conuertitur,vnde fit ímaltum,feu encauftum rubrum clatum.Immó aurum vi plumbi fit volatile ; aut in oleum mu- tatur, quod vitrum aureum vocatur, quo S. Ioan- nes in Apocalypfi pauimentum czlcíftis Hiern- | falem , quafi tefferis vitreis ftratum effe teftatur. Hebrzi vocant Hamzal, vnde vox Gallica email & Italica fmalto.S. Hieronymus aurum illud vitrum vult effe ele&ttum Ezechielis. Non ita pridem ar- gentumafperum , ὃς fyncerum cum are, & plum- bo excoquebant , & concorporabanr , vt rubrum clarum exifteret, quam ZVelluram vulgó vocarunt, quum in grana argentum liquefa&um ; & in aquam iniectum concideret. Smaltuin auro , ar-

E^; gento,

^

18 De Pictura ,E9 Statuaria, - gento,ari,non aliis metallis inducitur,& inuritur. Item vitro;& teftis fictilibus.Immó nuper reperta

ars inurendi fmalto marmora, & duriffimos la- |

pides, ita vt ignenon violentur. Vt metalla, & ex

metallis colores inuras,fmaltum in minutiffimum .

- puluerem in mortario ferreo duriffirno tere piftil- lo ferreo,cum modica aqua:meliàs enim in mor-

tario res fuccedet,quàm fi in porphyretico lapide |

tereres. Colores , qui ex metallis inuruntur , hi

funt, niger , violaceus , viridis , ferrugineus , feu |

cafítaneus,vulgó tazé,cinereus,caruleus,feu glau- cus , rüber clarus, luteus ex auro ; qui omncs co- lores pellucidi funt ἃς fplendidi , cüm albus , δὲ ceíius Turquinus (int opaci. Cüm triueris hos metallicos colores in mortario cum modica aqua, effunde quidquid eft aquz;& puluerem illum te- nuiffimum in patella vitrea reponito, cui tantum 2ffunde aquz fortis,quam € nitro, & vitriolo fub- iecto ighe ftillatitiam cfficiunt , vt pulueribus in- natet , cófque tegat. Et toties pulucres illos aqua forti imbatos, aqua fontis limpida lauato, donec ea nihil fordium trahat, fed nitida,claráque exear. Aqua fortis pingue metallicum purgat;aqua fon- tis limpida,fi quid terre admixtum erat, abluit, & tollit.Simaltum tritum in aqua limpida facilé inte- grum feruatur , extra aquam fordes concipit. Pul- ueres ifti legula zrea colliguntur , vulgó vocant palette de cuyure,& operi humilioris forma ( vulgó onurage de baffe taille) magna cura, & diligenti opera inducuntur, vt alij ab aliis fegregentur , ne Éorté puluerum , ac colorum confufio, & pertur-

bario fiat. Cüm probe collocati fuerint, chartam | vulgarem aqua madcfacito,& inter manus aquam |

expri

1 NM 4

[o .. 1 z* QE

MT o^ etr | exprimito , vt charta fit loco fpongia que hu- ἢ mido exufto fialtum exficcet , quod ficcam |! ]tius, & hilarius eft,quàm madidum. Illa pulue- | ram collocatio dicitur vulgà prima pellis. Cette |! couche (e nomme la. premiere peau. Dcinde fmaltam laminz fcrrez impoficum paulatim in fornacem intruditur, vbi exardefcit , donec liquefcere , & moucri incipiat: cum enim e fornace deber edu- il. ci, vt refrigefcat , mox adduntur fecunda & tertia | puluerum collocatio; & opus fornaci ; & igni

Y

'vchementi permittitur,donec (maltam plane co-.

loribus inu(tum fit. Tum ὁ fornace opus edu&tum expolitur lapide idoneo , ὃς abíoluitur Samio la- pide,quem vulgó Tripoly vocant.Id cemporis opus inter manus expolire dicunt , polir .4 la main. Vt encauíto eminentia cuiufuis figure, vel opus tu- mens ,ac in vmbonem plus minus elatum inu- ratur , acinos pyri aqua limpida madidos fumes, illi(que fmaltum irrigabis,quod vi(cofum fa&ut; & quafi glutine illitum facilé operi adhzrebit , aliter non: adhztefceret vmboni , ἃς ex(tantibus fignis , aut prominenti figure ; cüm tamcn nullo negotio fmaltum fundo vaforum , ὃς operum hu- milioris forms adhzrefc&, vulgó dicitar ouurape en bo[fe, eu demy-bo[fe, ou plein velicf. Alind eft,quod vulgó dicitur ./e creux de la ba[e taille, Rubrum clarum non adhzrefcit nifi auro.Rabrum opacum in argento, & «re probé collocari poteft. Catera encau(ta,feu (malta auro,argento,& ari inhzrere poffunt. Tunc dicuntur auro adglutinari , metal- licum pigmentum auro inuti , liquenri , colo- ratóque metallo aurum pingi, defcribi, diftingw:, encauítum auro illiniyobduci. αἱσὸ dicitur glace

Hh 4 l4

,

1.0 JDe Pidura,S Statuaria, Ὁ

bg un

la befongne , quia fmaltum eft quafi glacies cans. j dida;aut colorata. Vbi encaufto metallum inuftum

/

eít, opus eft abíolutum. In pluribus encauftis, feu. fmaltis admiícetur vitriolum, minium,vel humus ἢ plumbez venz , vulgó mime de plomb , fel AMlcali, ὦ de quo fuprà egimus. Crocus Martis , feu ferri, | nitrum, natiua , vel fa&itia erugo rafilis , verd de gris. Magnefia, vel manganefia, feu pierigot , 8c rupes metallica, quz fub agris arentibus, & maci- lentis nafci folet, vulgó fapbre. Hzc nos 6 Vigi- | nero viro docto mutuati fumus, & quz ille Gal- lico fermone explicuit, Latine confuetudini red- didimus,& infrà plzraque alia reddemus.

*De Encanto , [cu Smalto. ΡΥ UE CMS

Vidam negant fmaltum illud quo vulgo ytimur,veteribus norum fuiffe.Fugit eos ra- . tio. Philoftratus enim /ib. 1. Zconmm. ἂν ew Snpuse, ita loquitur. «fei xe) É τῷ μειρακίῳ ψεαψίος χαλοὶ; X χαλὰ éAmmddiorre , QC. qipscr ὃ αὐτὰς ἵπποι ὥδα- aM ἄδεις de ἄλλῳφ λκος me, X, Earsosy X, μὲ- λας X, φοῖνιξ, ἀργυφοχάλενοι ἢ ψικτοὶ, X, χρυσοῖ τὰ φά- λαρά. ταῦτα φασὶ τὰ χρώματα τὲς ἐν ὠχεαγνῷ βαρζάρες &Deiv τῷ χαλκῷ διαπύρῳ, τὰ ) συωϊουιῶς, καὶ λιβεῶς » X; σῶζον ἃ ἐγράφᾳ. Adolefcentis latera cingunt iuue- nes pulcri , honefti ftudiofi , quos equi ferunt in- ter E omnino diffimiles , alius albus , niger alius, aut flauus,& phoeniceus, frenis argenteis, aureis; ' ac vario colore diftin&is habenis. Aiunt enim bar- baros in Oceano habitantes iftos colores zri in- fundere

picta funt feruent, Non abludit à Philoftrato Pli- nius 4.34. c.17. Plumbum , inquit , album inco- quitur zris operibus Galliarum inuento , ita vt vix difcerni queat ab argento ; eáque inco&ilia vocant. Deinde & soe d ibconucre fimili mo- - do coepere, equorum maxime ornamentis,iumen- torümque iugis. Omnis ratio encaufti, feu fmalti | pendét à metallis, & vitro quz inter fe mirifice conueniunt , quia Solis efficientia conquiefcit in auro , artis vis in vitro. Sol vnit homogenea; fe- | gregat eterogenea ; & caduca , ex qua vi aurum coníurgit; quo nullum corpus fub czlo perfectius ignis nofter femper fepazat scerbge dbi nec vi- trum efficiat, Lignum,pannum,flores;herbas,car- nes,quiduis denique vrito, & in cineres redigito, cineres deinde in catillum obruíz (en la coupelle) cum plumbo iniicito, argentum rcpereris, ex quo extrahes aurum in aqua nitri , & vitrioli , qua di- citur , eau de depart , cau forte. Itaque aurum iure dixeris foetum Sols; itrum ignis ὀφηβυνημα:υοά vtrumque ignis vim patitur inuiolatum. Materia vitri eft cribulus littoralis , vulgo (alicor , foude , cui ne vi ignis euolet tantillum arenz admifcetur, aliquid enim in vitro eft volatile; aliquid fixum, vt & in àuro, Vide Plinium /ib. 5. c.19. lib.36.6.26.- Suprà de fmalto pluribus egi , de auro vitreo Joannes Cap. 21. ἢ πῦύλις χρυσίον χαθαρὸν , ὁμοία ἑαλῷ καθαρῷ " ὦ ὃ πλατεῖα ὁ πολεῶς χρυσίον χαθαρὸν, ὡς Va AQ- διαφανής. Iob 28. Non adzquabitur ei δατατή, vel vitrum. Nellura qua vulgó dicitur hoc. mo- do fit, fume tibi vnciam vnam argenti , duas zris purgatiffimi , tres plumbi. Liquato argentum , & gH h* ; «s

FS “

Wt Ma tM. uou. s NOT MI ni» DePidura Statuaria, «sin eodem va(e vt contundantur,tum plumbum addito , & carbone moueto , vt plumbum fpuma | liberetur , & tria illa metalla in vnum corpus | tranfeant.- Vas terreum pugni magnitudine ful- phure.viuo femiplenum quod in puluerem triue- — ris habeto, & in id metalla illa mixta , fufáque in- iicito, & os valisobturato argilla, & linteolo , & omnia commoueto , manibus víus donec refri- — geícat , vt omnia in vnam maffam tranfeant. Vaíe fra&o mallam illàm funde , & liqua in calice au- zatiz fufure inie&o borace , & fufionem iterato, | donec maffa fracta tibi placeat; Hac cft nellura qui auro & argento tantum adhibetur , quam ὁ verbis Gallicis Vigineti Latinam tibi dedi.

"

"i. - ,ἃ

EL

*De Plaffice, Sculptura eo Statuaria. | U(DAPWYTCGVILCO

T. quz in ftatuis aut fculpturis verfatur, in duo membra tribuitur. Aliud enim eft quod | eminet in opere zreo , lapideo ligneo , quódque ; exftat fupra planam fuperficiem , vulgo vocatur bfc, eminentia, anaglyphi exftantes partes. Ana- glyphum, anaglyptum, owaurage en boffe , aliud dici- tur cauum quod opponitureminenti , & anagly- pho. Vulgo ouurage en boffe, on relief, l'autre, onurage creux, Anáglyphi, feu eminenis duo funt genera, aliud plenum anaglyphum , le plein relief, quoties imago vel fimulacrum numeris omnibus abíolu- tum cft, vndequaque rorundatum , ex fe aprum, non aliunde, cuiuímodi ftatuz omnes , aut capita

vcterum

ΤΥ ΚΡ ἢ, 3 Mos f wb

i» ! vh ἢ ͵ " 2 P "wii: Lap Pa UD.

UN inar "n veterum quz Romz intus; item vafa Corin- thiaca. Romz Adonis, & Meleager Franciíci Nor- chz., Apollo Tufculanus à Belueder, Laocoon Va- ticanus , cum duobus filiis ex folido marmore , ὃς monolitho, Cleopatra ; Hercules Echionis Ache- nienfis in atrio palatij Farnefiani, Hercules Capi- το] πὰς ex ere , Marcus Aurclius | equo infidens, d Venetiis quadrigz in propylzo Diui Marci. Alte- rum genus anaglyphi vulgo dicitur , demi- boffe , ou [ bafe r ille , femiplenum anaglyphum prout magis, minüfve fculpcura eminet fupra fuperficiem pla- nam cui infidet ;, cuiufmodi funt duz columnz Romz Traiani & Antonini Pij anaglyphici ope- tis , vatiis figuris exfculpte ; & anaglypha trium- phalium arcuum, & monumentorum varij operis anaglyptici t marmora,nummi aurei,ar gentei;zrei. Quod ad canum feu profundum fculpturz atti- nct, lecrenx,on le: graucures, alize alius aliis exícul- puntür, & inciduntur, cuiufmodi Onychas , Aga- thas, Calcedonios , /Emathyftas ; lafpidas multos exfculptos , & incifos videas. Onyches, Sar dony- ches, vulgo cornalines, quia firmiores , & zquiores funt aliis , & zquius inciduntur fine vllo fragmi- ne , aut tumore ἃ fculptoribus libentius vfurpan- tur. Nudiuftertius Roma vifus eft adamas ftem- mate Lufitaniz infculptus , cuius indicarura fuit fex millium coronatorum. alius infignibus Hifpa- nig Ículptus , qui triginra millibus aurcorum aftimaretur. Adargas autem non inciditur nifi ἃ. fcipfo. Materia vero plaítices,& fculpturz, pofita eft in auro, argento, ere, ebeno,ebore,ligno,mar- more,lapide;argilla,luto figulino;cera mixta pice, calce, gypfo, cerufa. Statue prima teftacez fuere é terra

| WANN c ATE EM I to

14 JDefPiduragg Statuaria,

é terra figlina. Primus plaíftes apud Plinium fuit Dibautades [ib.5 $.cap.12. Statug primum Diis po- fite , deinde viris fortibus re bene gefta , Olym- pionicis Harmodio, ὃς Ariftogitoni zrez. Quare Antiplion orator rogatus,quod zs ad ftatuas effec optimum à Dionyfio tyranno , refpondit zs illud ὃ quo ftatuz Harmodio , & Ariftogitoni pofitz

e(lent, optimum fuiffe. ideo Antiphon iuffü Dio- - nyfij eft intezemptus. Deinde quiíque arbitratu Ὁ

fuo (ibi imaginem pofuit , qui honor víque adcó euiluit, vt Agefilaus,.& Cato ftatuz honorem rc- pudiarint. Morem autem ponendz imaginis an- tiquiffimum effe difcesex Eufebij lib. 3. de prepa- vat. Euang. N bi Moyfem vetuiffe ait , ne imagines adorádz proponerentur.Vnde fequiturante Moy- fem imagines fuiffe quz adorarentut. Plinius ipfe lib. 5 4. cap.7. prodit Euandti atate longé ante Ro- mam códitam in foro Boario fimulacrum Hercu- lis pofitum in cultu fuiffe. Numa Iani fignum in eodem foro pofuit, quod tamen Plutarchus in vi- ta Numa mendacij arguit , qui negat 160. annis poít Numam vllam Roma ftatuam;aut imaginem graphicé pictam extitiffe. Epicadus apud Macrob. Eb. .Saturnal.cap. y 1. narrat Herculem interempto Geryone ín Hifpania cüm rediiffet in Italiá focio- rum fuorü quos in ea expeditione amifitfet fimu- lacra; vel figillaria propofuiffe ; ornatu folito ve- ftita, quz poftca in fluuium profluentem deiecc- rint , vt mari quifque in fuam patriam veheretur. Eos Ennius vocat Argzos tutulatos. Dionyfius Halicarnaffeus fa&um mollit ,aitque, cüm Itali viuos homines Diti mactarent, & capita , Hercu- lem inftituiffe ; vt pro viuo homine quem Graci

φῶτα

a

φῶτα vocant , lumina » ὃς ofcilla in profluentem fluuium proiicerent, & capita allibrum. i, κεφαλὰς idv, 3, τῷ πατεὶ πέμπετε φῶτα.

Ea vocaruntofcilla. Diodorus Siculus Athiopes

f primó imagines reperiffe vult, à quibus ZEgyprij

B rem didicerint. Lactantius //b.2. cap. 11 .evzer. Pro-

B metheo fimulacrorum originem attribuit , qui

| Pandoram ex argilla fecerit, & igne rapto ὁ Solis rotis animarit. Hoc igitur in hac re tenendum, . homines primüm carbone , & cretacea graphide, l| auc le crayon , rudi Minerua lincas duxitfe , vulgó vocant griffomner , deinde excuditle , fculpfitfe, ra-

| fiffe ebur , natiuis coloribus animaffe. In pictura vulgari pauca funt, quz notes , pr&ter manum pi&oris,& colores. In plaftice;ftatuaria, fculptura plura miramur. Ante omnia defignatio fit operis graphide cretacea;carbone,vcl calamo,;feu penna, cuius víus difficillimus eft ; quia figure, quz funt. intra αἰειφέρειαν, Gallice je ponrfil, tenuiffimis,& cre- berrimis lineis incidendz funt cancellatim obli- quis quadrangulis, & rhombis, a lozanges, on petits carreaux, vt vmbra fiant, & aliquid albi , ac vacui relinquendum, vt lumen inducatur.Hzc defigna- - tio, quz fit calamo, vtilis eft in zreis cabulis, vt poftcà fcalpro. incidantur , aut .ftylo ferreo fcul- pantur , & rypis excudantur pictura fuauiüs , ὃς teneriüs incilz , que dicuntur de taille douce. Pin- guntur autem calamo znez laminz nigro quo- dam,quod fit. € fumo nucum, ὃ nucleis mali Per- fici,vcl pomi Perfici duracini;admifcetur aliquid gummi draguntini ;in quo genere primas tenuit noftro (cculo Albertus Darer Germanus. Rem fa- ciliüs expediueris graphide ex terra fanguinea , vt vmbras

E

n6 DePiduragg Statuaria, vinbras efücias in vacuo , & ceruffam aqua mace- | Ὶ ratam cum gummi Arabico adhibeas ad lumen, 4 nift forté defignatio illa rudis fiat in charta alba, " vel pelle pergamena: Hzc ratio familiaris cft iis, . qu natiuas ,feu iconicas imagines pingunt, & defignationem operis mica panis albi, vt volunt, emendantr, quz deinde pro exemplari, feu arche- typo- futura elt , maxime in fculpturis eminen- | tibus, in quibus nifi pi&or abunde verfatus fue- ric, humi |o ,nec in planis illis pictaris excel- let ,en platte peiniure 5 quia. Ículptura docet con- ^ trahere , cogere, coarctare longitudines, eáfque in-breue colligere 5 in cauum ; & profundum re- trahere ,aut attollere quz funt in plano, vt emi- neant , /es raccourci[ferens , les venfondremens , les vele- uemens en on plain. & efficere,vt quod eft in plana faperficie, emineat,& ex(tet, quafíque foras extu- beret, Plinius /b.5 s .cap.10.A pelles pinxit Alexan- drum Magnum fulmen tenétem in templo Ephe- fiz Dianz,viginc talentis auri, id eft, centur vi- ginti millibus aureorum noftratium ; digiti emi- nere videntur; & fulmen extra tabulam effe. In hoc genere noftro zuo excelluit Michaél Angelus Bonarota, vnde agnoícas eminens illud , quod foras fe proijcit;pituram peperiffe,vel inftituiffe. Nihil in hac arte difficilius, quàm hominem per- fe&i(fimum animal ad viumn coloribus expri- mere , fiue in. plana fuperficie, fiue in exftanti: quare priüs vultum creta defignant , mox arche- typum faciunt ; & quum omnia fecerint, vix affe- | quuntur quod volunt. Michael Angelus fculpen- | di, & pingendi arte nobilis, fatebatur fculpturam pi&ura longé difhiciliorem , itaque longe plura natiuis

ΡΠ. τ

" E. nm μὰ zo "jT s τ j t tinis coloribus pi im fculpfit.Admirabe- ris Iudicium extre ) €o pictum in facello

Sixti in palatio S. Petri, fed Prophet ab eodem in fornicibus graphice picti longe admirabiliores funt, quum iuítam magnitudinem excedant. Sta- tuariam difficiliorem faciunt diuerfi afpectus fta- tuz pleni anaglyphi,l« iuerfité des veués qui fort ea ne flatue de plein velef, qui a: fa rotondité accomplie. Plana pictura non exigit tot afpe&us: Deinde Ículptura legem dicit proportionibus , ὃς Íymme- | triis, feu menfuris architecturg, que fumuntur ὁ | corpore humano. Qui tamen fcienter homine, aut quoduis animal expingere poteft, longe fzci-

gulz , & citcino parent , quàm animalium linea- menta.Nihilominus quia tota edificij delineatio, Ícu ceconomia pender à conceptu architedti , qui eft quafi princeps,ac palmarius operis parens, hic plurimum cft laboris , dum id agitur, vt propor- tiones , quz fumuntur à corpore hominis , obfez- uentur. Minori enim negotio inuenimus, quànr exprimimus, aut imitamur ea, qua funt; Ideo nemo architectus nobilis effe. poteft; qui fcul- pturz, & ftatuariz non fit peritus. Inde cft, quód Micha£l Angelus multa emendari feliciter ; quz in fabrica S. Petrià Brumante, & Sangalio primis eius fabrice archite&tis peccata eranr. Parifiis in fabrica arcis Lupare Clanius vir. nobilis , archi- te&turz fciens, multa intus,& foris peccauit, quia fÍculpturam vix à limine falutarat, In Gallia nobi- liffimus flatuarius fuit Iacobus Angolifmenfis, fiae marmor. fcalperet , fiue zs funderet , cuius anno 1 5 jo. defignatio S. Petri palmam przripuit Romz

Ἰὰς zdificium defignabit, cuius lineamenra re-

ἐς T

"toi AP Pm LAE 1 ides (A es M ios 18 JDePicura,g Statuaria, Rom Michaeli Angelo;fculptorum omnium iu- dicio. Hodie pro miraculo in Vaticana Biblio- theca tres efügies maxima ab co ficte e cera | nigra feruantur , quarum prima viuum hominem delineat, altera hominem cute nudatum, cum mufculis,venis;arteriis;fibris fpirantibus;tertia eft ς f keletos, cum folis offibus,& tendonibus,quibus E: offa coagmentantur. In crypta Meridonica prope | Parifios Autumnus marmoreus ab co ícalptus | omnes in admirationem rapit. Non co inferior | fuit Parifiis Germanus Pillon;cuius edes pone Pa- latium Curiz centumuiralis Sequanz affitas , vi- fere me memini, vbi tot ftatuas tam affabre factas ex marmore;ex zre,ex luto, tot anaglypha plené, aut femiplené extantia , fub annum Chrifti 1589. vidi, vt me vix vípiam in Europa plura; aut admi- tabiliora vidiffe profitear. In marmore fcalpendo ícalpra facilé hebetantur , vt nifi admoueantur igni, ὃς perculfa incudibus reparentur, obtufa , ὃς inutilia maneant. Et nifi penitàs fculptor filum marmoris,& venam fcienter explorer, & ferro fc- quatur, in irritum laboret. Michael Angclus Ro- mz fexagenarius corpore imbecillo , ὁ duriffimo marmore plus fquamarum,& Ícorize Ícalpro, qua- drante horz deijciebat , quàm quatuor alij iuue- nes, & valentes marmorarij, duabus horis diruere potuiffent;quia filum marmoris fine errore feque- batur.Marmorum autem magna cft varietas. Vidi marmora in finibus Andium ,quz ícalpro facile cederent , more lapidum molliorum , & tempore durefcerent. In Cznomanis paffim Ecclefiz , & templa columnis marmoreis,quz fplendore mar- mori Pario, vel Synnadico non cedant, exor- | nantur.

CI ἴο e eo onum sali

»y| za iníinodi T f

armorum duriffimum ,.

aigro. Deinde porphyreti: | albis variegatum. Vidi (qoe cenis S.Ioannis porphyreticam. columnam Pifis có de- latam , ferro , & igni contumaiffimam. "Tamen I orphyreticam fcalpro. cedit, (i (epe acicm. ferri igni , & aqua reparaueris. Franseiftus; enit del Tadda Florentinus é porphyretico lapide ftatqas plures veftitas fecit, in quibus plus eft opetz, quàm in nudis;plura item capita;vultüfque.Is pri- mus e(t aufus daritiem lapidis porphyretici noftro zuo vincere , fub: Cofmo Medicis. 1l. viro incom- parabili. Romz in campo 5. Georgij prope cam- pum floreum coloffus eft ' porphyreticus , capite | tamen 2reo. Item propter 5. Agnetis. vdem cuppa | quadrata ingens porphyretica vifitur ; extra moc-- nia vrbis, quod vulgó Bacchi fepulerum vocatur." Foris flagellis vitium, & hedera corymbiata cum vatiis auibus inter(itis elaborata eft. Et in Bccle- fia. S.. Agnetis plures funt: meníz porphiyretice parietibus inclufz. Ad pantheum Agrippz quod hodie Rotunda. indigetatur , duo vaía funt in- gentia , variis imaginibus fcalpta; ,inter'duosleo- nes ὁ marmore Numidico ftriato; coloris cinérei, feu leucophzi , quod non minus ferro contumax eft, quàm porphyrcticus lapis. Lydius item lapis; | quo argenrüm, & aurum exploratur, duritie por- phyreticum equat. Ex Lydio Japide coloffus eft Hermaphroditi i in palatio S.Georgij. Marmor fer- pentinum ícalpi non poteft, ex eo. ramen fa&tz | Ii funt

no -De Picfura,zd Statuaria funt menfz, quum metallica quadam fpecie, vulgó dicitur Emery. in puluerem redacta, & lerr tenui(fima fenfim aliquid ex eo crodcretur. lua. -enim ferra, & arena minutiffima fecantur mar-- mora in cruftas. Alius lapis cftleucophaus oculis: gratus,maculis albis,& nigris fparfus, inclufus in. pulpito S.Mariz Maioris, quem quidam vocat la-- pidem marmaridum , qui duritie non cedit por-- phyretico. Emeti foffile eft metallicum & genere: chalybis , quo aciem enfium artifices ferri expo- liunt;fed priüs in puluerem minutiffimum terunt, Huius foffilis miror neminem meminitle vete-

τ

tum Nofter Robfardus meminit, ^. - Ert P'oneri. des lames acevées : Frappé menu des flames etberées. i Marmoris genus quoddam eft, quod dicitur gra-. natum , quia in eo funt grana, Calcedoniorum; emerici, Agatharum varij coloris, quibus fparfum | eft. Eius duo genera funt : alterum, leucophzum, cuiufmodi funt tredecim cólumnz Panthei Ro-. mz in porticibus: alterum , rubro granatum , ex. quo facti obelifci,& cupa balneares;é quibus vna. vifitur Romz ante palatium S. Marci , & pro fo-. tibus S. Saluatoris Laurentini.In infula Elbana maris Hetrufci fodinz funt marmorum grana- torum , vnde concha ingensallata, quz vifitur hodie Florentiz in Palatio Pitti , excipiendz aque falientis € fonte. Nonnulli putant obelifcos Romz faáitios effe , non effoffos ὁ latomiis , feu lapidicinis. Sed Strabo , & Plinius latomias af- fignant;é quibus exfe&i funt. Maximus obelifcus erat centum viginti quatuor pedum , minimus; o&oginta octo. Quoddam marmor cft vulgó dicum]!

Lib 1. Ca V ^ dili Geile; & elegan: :iliehe Pl, al- bum,é quo multa capita , & ftatue Romz vifi tur , fed fcalpro contumax eft. ldeà ftataarij li- bentiüs vtuntur marmore Pario , quod cedit fcal- pello,& i iniuria pluuiz, vel aéris x i

iis: verficoloribus. Florenti in Ecclefia s.

intij in facello Mediceoruf Micl | |lus (us: eft- in-ftatuis- gentis Medicez n Carrarienfi albo , quod nullis maculis i ibus fparfum eft. Ibidem in. erypta fi 'terrane ciuitates . & vrbes Hetruriz , quz in. ditione magni Ducis funt,tanta marmorum varietate, tot .emblematum , & teffellarum , támque verficolo- fibus cruftis fant, vt nihil in toto orbe admirabi- lius,aut magnificentius videatur, Libet hic fübij- cere pauca de ppicHiian ie v aoo ὑρεϑονια poffunt.

Ep. x Nun.

*De Marmaribur. men JCAPYT. mue ἐν

Via: marmora die iter lapides 2 δ qnibus ftatuz fiunr, de iis agamus, Marmora dici à fplendore, & μιαρ μερυγῇ ἡ volunt. Strabo lib.g. e λεϑὺ; πλάκες» X eu Aaa, ὥςε πὰ πλεῖσαα D ἐκωριπῶν py Solidzcolumnz , & laminz magni operis ὲ Στ . vrbe Hetruriz Romam feruntur. lib; va. pag.197. Synnas & μεγάλη πολίς. xloyég μογόλιϑοι μεμύλρι πλυ- σιάζοντες τῷ ἀλαξα-τίτῃ λίθῳ χα! ποικιλίαν, Sit pat- ua vrbs eft vnde columna magnz ex vno lapide, ' alabaítro varietate fimiles afferuntur. Cüm peo- li a uincias

dj De Pitf JL AL uincias. difpoliant. soma menolithias aufe- hon ait Laberius, folidum naui να: Maro νον at Iib.6. e/Eneid. - Hid. cud - Selidod, domani: ἐν ai UN Quomodo marmor paretur ad tectoria , inia yi- truuium /ib;7.c. j. Fabium declamat. 9.graues cru(tz, lop di lacentes columna.Sidon.s Epitbalamio, Hie lapis efl de quinque locis, dans quinque colores, | i cdithipt P brygius,Pariu, Panus, Lacedemon, | vel uatioiigpauion n eburnus, natis: Statins, jns 2:5 o Purpura fola cano: Phrygia quam Symados. anro - dpfe cruentamit maculis lncentibus attin. Seneca , Numidicas cruftas vocat epiffol. 86. vet. GL. πλακωϑεῖσαν οἰκίαν. incrustatam demum, malim |

interpretari , teflellis: fe&ilibus ἡγαδνάψουθι

Statius {ῤ.2. Syl. —— Hic Graijs penites. defetla metallss ᾿ Saxa quot Eos veffperfit vena Syenes, Synnade quot maesta. Phrygia. fodere [ecwres Per Cybeles Iugentis agros, vbi marmore picto Candida purpureo diflinguitur area gyro. Ehe e myilei cafus de monte. Lycurgi QQuod viret, & molles imitatur vupibus berbas Hic Nomadum: Incent. flauentia (axa, Tbafofa s Et Cbios, c gaudeni fiutins fietiare carystos. Strabo lib. 8. λατομίαι aile πολυτελὲς T gx ruta is ἐν τωνάρῳ παλοωμαὶ, γεωςὶ 3 P7] o τῷ quà eru “μέταλλον ἀνεωξάν τινες ὠμεγοδές. Seneca. Iib. de benefic. 4. Cru- fte marmoris ipfa qua fecantür lamina gracilio- tes erant, Ea enim gracilitas quia difficilis ; pre- tium augebat, Plinius /ib.3 6. cap. 2. * 3. Craffus orator fex columnas marmoreas, ὃς Hymettias in

palatij |

| bari ipeent us, & Scyllis Crete Lapis parius dici- ur Avytéms, quia ad lucernas cederewir.. Scalpen-. i marmoris ars. trecentis: triginta. duobus annis atuatiam & picturam faperauit, qua fub Phidia antüm ceperunt Olympiade 85. verficolores ma- ule apud Chios. inuentz. Secare. marmor. in cruftas Cares docuerunt. Crufta mar es primus operuit Mamurra prafectus fabrum Caíaris. In viliffimo liminum vfu -Numidicum. marmor primus pofuit Marcus Lepidus anno: vr- bis 666. MocilonfbOpdteil: aut (idis glebis po- fitum. Marmor arena fecatur , fetra in. mecs / linea premente arenas , verfandóque tractu ij fecante. ZEthiopica arena ad id. "poc eft. Si- | donius Epitibak Müriói jii 109 ibo tup s misi | Poffes Córyfolitbi fuluus difulgurat viaddin. Murrbina ;Sardomyches, dini, Jberus; Ifi, - Indus, Chálcidicus, Scythicus, Beryllus; ' debates, "Attollunt duplices argenti cardine valuae, Per quas incluft lucem: vomit vmbra finaragdi. : Limina crafus onyx ernflat. proptérque byacintbi Carula concordem | jns seruit m Idem Cvm Ea x Y ves iiu : meldet) rino Cedat puniceo phtiófur liwer inan 0 0s Symnados, c Nomadum qui -PNopimiorqpun C Colli, e berbofis qua - vérnant mar γά Ὁ Candentem iam nolo Paron, i iam talo Ca ?; Vlior eft vubro qua. pendet. purpura. faxit. pode Idem lib. epi(t. Qus MÓN, ἑρκόγλυφα. Statius lib.1. Syl. Maie S apti Hic Libyeus, Pbrygitque filex , bic dis aai pu virent, bic flexus omyx, ei concolor alto 11. 9 Vena

9 Á » συ 3: ANS UU : QM wan W ou. CDM Mon d "e 3 ! mc ! " 4

"T ^ PRINT y ^f Ὶ Ma : " "i j E AE Ἔ, à X | 54. De iem 69 St M d - Vena mari, vupé[gue nitent, quis purpura fepe Ὁ

OEbalis, c Tyri moderator liuet abeni. — Khdibc uo. 0 PRA (Et que faxa pares [ecat, ci aue punica vupes, — - Qua viridis Lacedemon babet , maculofag, Synnas. Statius, — — SOM ἡ ANon buc ἀνέ Ta[us , aut vndofa Caryftos,

Maret. onyx longe, quevitura, exclufus ophites,

. Sola nitet. flauzs Nomadmm decifa metallis: Purpura, [ola cauo Phrygia quam Synnados antro Jpíe cyuentauit maculis: lncemibus “τ. μα, Tyrus nincas. fecat, e Sidonia rupes:

Οὐκ locus Eurote *yiridi.cum regula longo

Synnada distintlu variat. Lampridius i5 Z4lexandro Senero: Marmor porphy- reticum,& Lacedemonium. Ifidorus lib.16.origzn. Lacedzmonium marmor viride cun&tis eft hila- tius. Ophites ferpentium maculis fimilis eft. Au- guftzum , & Tiberinum in ZEgypto. Purpurites BxcwiTw, alabaftrites. Statius:

Mons Lybss, Iliacu[a, nitent, ei ulta Siene,

Et Chios,ec& glauca certantia Doride (Axa. — Caffiodorus b. 1. var. Difcolorea crufta mar- morum gratiffima pi&urarum varietate texantur. Epifl. 2. lib. 1. Sidonius : Non illic quidem Paros, Caryftos, Proconitfos, Phryges , Numidz , Spar- tiatz rupium variatarum pofuere cruftas , neque per fcopulos Zthiopicos, ὃς abrupta purpurz ge- nuino fucata conchylio fparfum mihi faxa furfu- rem. mentiuntur. Prudentius /ib.2.i2 Symmachum:

INatiuum memo. (copuli: mibi. dedicet. strum. Signis é matmore , gemmí(que etiam poliendis Naxium diu placuit ante alia. Ita vocantur cotes

» - jin

Vide Plinium hb. 16.c4p.7. ἐδτν τς QN apt cola putat murrhina vafa fieri ex onyche Arabiz, Male. Onyches Germanie fudines dicti,ex quibus potoria vafa. Praxitcles marmoris gloria fuperauit etiam femetipfum. Lygdini i in Tauro reperri, Ala- bandici ad. purpuram. 1nagis inclinant. Lucull un marmor. in atrio Scauri collocatum , aut potius marmoris Lucullei columna duodcquadragenum pedum. Hymctiij dharmotis columna fcx in L. Craffi« oratoris Palatina domo. Plinius lb. 56 .cap.5. putat fcalpendi . marmoris artem cum Olympia- dibus ccpiffe , longe a antiquiorem. pi&ura, & ftatuaria , quarum vtraque cum Phidia cocperit Olympiade octogefi 1ma tertia , quod ; ab eo fcri- ptum miror,cüm idem fcribat,in Chi intüla Ma- lam fculprorem , ἃς filium eius Micciadem fuitfe Hipponadis ctate,quem cettum eft vixiffe Olym- piade 6o. Idem ait proanum ] Male fculptorem floruitfz Olympiade prima ineunte. Sculptores marmoris qui. foeditatem vultus in marmore cx- prefferint , iidem ὃς (calptores fuere , ἃς ftatuarij. } Nónulli hodie reperti qui marmora proxime imi- TT 4 tentur.

56 *De Picfura;eg Statuaria, ventur. In menía enim plana illinunt. gluten figus. lorum , deinde glutini afpergunt gypium contri. . tum in puluerem. Sur la colle ils font ne couche de plaftre pulueriz.é, & variis coloribus imbuunt;dein- . de in mena cadem illinunt gluten alterum , & ἢ gypfum friatum variis coloribus tin&tum afper- gunt. Idem tertió faciunt , & quod eminet in fu- | perfici dedolant & leuanr. Exequat id opus mat- motis cp lle & duritiem.

e» di T

AM Gemmu, €5 Lapilhis. CAPVT IX

Ts gemmis , & iooillis hodie luxuria exfültat, quás varié fculpere ars fculpturz ; docet. j - ANtmo eff tam fordida, (θ᾽ vltima fovizs, qui mon.

^ Fentilet asTinum duitis fudantibus aurum.

Video vniones nó fingulos fingulis auribus com- paratos. Iam enim exercitatz aures oneri feren- dofunt. Inmnguntur inter fe ; & infuper: alij. binis fuperponuntur. Non fatis ποῖος infania viros fubiecetát , nifi bina , ac trina patrimonia fi Áingulis auribus pependiffent, ait Seneca. Quare vxor tua locupletis domus cenfum auribus gerit? Sed à corruptis moribus , ad Nature miracula diuer- tamus. ἰός πα τὰ ἃ inexpugnabilis du- ritia eft; nec fecari adamas , aut czdi , vel teri potett, fed incurrentia vltró retundit. In gemmis fales funt , verruczque non eminentes at feffiles. Cryfaallis fibihde occulta fubeft vomica preduro centro falem vocant. Aliz gemma ferro funt con-

" tumaces,

"

ali int.Primà ftatim fcalptura in juibu vjvsughitin a: um videas, in aliis lauor lllaterum mucrone gratior eft.Clemens lib.a.Peda- ori, cap. 11. Lapillos infe&katur liuidos , pallidos, naris inhofpicalis cie&tamenta;aut terra ramenta, πελιγὰς y] χλωρὰς » ᾧ ὃ ἀπεξενωμδϑης ϑαλάοσης τὰ ὃκ- Ῥεράσματα, X, ὁ γῆς τὰ ety una. Amethyfti;inquit, & ceraunitz, & iafpides,& topafius,& Ímaragdus. Iv puXiimi αἱ euapayd (g- ἐμπολημα πιμηΐφατον.. Milefia, merx pretiofiffima , margarita pretiofa. nafcitur lin oftreo (mili pinnismagnirudine, pifcis etw. ingens. Tertullianus de Genefi : z Prafi us biic nomen eft, ili det cw e an Lib. 1. in Marcionem : Lygurius, onychinus, chry- Wfoprafus.Petronius:Carchedonios ignes lapideos. . e vd de anima : . Cerauneis . emmis

etie odiis eo bns Diii maxi- mé Sole in rubrum exco&us. Dionyfius de fitu lorbis : Ad Zgeum,i inquit,mare funt Thraces. | ἔγϑα μμελ!οσοζότοιὸ x σκοπιὰς παλλίνμιης.. Qus?) àscexGey χαλὸς MÜ(-, οἷά m aeu. | Vbi ad fpeculas Pallenes altricis apium | lapis A(terius nafcitur;pulcher fideris more fulgens, & flamme ignis , qua in lucernis micat, quc Idem ad Riphzos i inquit,

& δυφαὴς. ἤλεκσρθ- ἀέξεῦ. οἷά TM αὐγὰ,

plume. ἀρχομβνης. ᾿ Electrum [uauiter lucens augetur , qualis Luna. flen- dor voe Sapphirum Ioui, & Saturno fa-

EX. crum

eh DAMM ect lgni« ficare ; ideó in factis literis fub pedibus. Dci q afi - opu s lapidis fapphyrini.Smaragd us Vranie virgini. virginitaté Map He cci Vig

ΟΠ flellatus ἑαέβιάε fulna

ΠΕ πῇς. ΠΑΡ ΡΣ ΠΝ MR Te:tullianus: Gemma tardé terohrur, vt niteat fubdolé fubruuntur . ; vt floreant ; anxie foran

ore nz

tur, vt pendeant. He ychius : μηφιζάϊς λίϑος τις δε, Vneutods vu] Θ- xaic?). Meriz.ena lapis qui fi affer- i gatur aqua,incenditur. lta lacrymae Mariz Magda- lenz cor eius la ideum incendetunt.Androdamas. lapis as,& argentum ad fe trahit. Corallium i in mari planta 'eft, aére contactum lapis. ] In. Silaro. ligna lapidefcunt. Plinius, & Paufanias : In Troa- | deI "erperenis flunius lapidibus agros conferit. Aiunt €os , qui ἢ ferunt cylindrum in Sypilo ig templo Cybeles, fieri φιλοπώτοραρ, amantes patum. | Debuctat Ptolemzus Philopator cylindrum P |

tuliffe , ne parricida. εἴπει. Cariftius lapis texitur, |

igne purgatur. Matdobzus : | Gemmis mmi nomen pofi were ἢ t Quód jn, sos ia gunmi t " Ζ ad inílar, | De lapidibus vide Solinum cap. 1 1. Plinium ἐδ, 37. CAp. 4. (δ᾽ $. €? 9. (f 10. 224. dein lib. 52. e2p.2 .Diofcoridem lib. s.Solinum cap.4.65. 45.12. 42.50. 8. IGidorum lib. 6. cap. 15. Orpheum ἐδ. de lapidibus. Tzevzem. chil.G. cap. 8. .& Mardobzum., Lapidum genera, & nomina plura. Adamas, A cha- tes, Ale&orias, Amethyftus, Androdamas, Abfin- thos, Asbeftos, Alabandina, Beryllus, Carbuncu-| lus, Chryfolithus , Chryfoprafus , Chryfopatius, GbolidoniusyGotnealds, Chalgphonos, Chiyfo-. leétros,|

E es,

|

CHWGEIR Cap IX. δὰ &ros, Chalazias, Chelonites, Corallium , Cal- edonius , Cerauneus ; Cryftallum , Dionyfiades, &ites,Enhydros,Gagates;Gala&tites;Hieracires, lienia, Hcliotropia, Hepheftites,ZEmatites, Exa- fontalithos, Hyacinthus » Tafpis, Iris, Lyncutius, -ipares,Magnes,Molochites,;Medus, Onyx, Ori- es,Ophthlamius,P&therus;Pyrites,Pyropus, Pra- ius, Sapphyrus, Smaragdus ; Sardius , Sardonyx; yelenites , Sagda , Topafius , Thecolithus, Vnio; Zlenchus,Margaritum. Sunt & alie gemmz apud arios Auctores. Ammianus ἠδ. 23. Conche den- 1üs ofcitando ex lunari afpergine concipiunt. , Inde grauidz edunt margaritas binas , & ternas; yel vniones,quz dicuntur conchulaz, fingulas pa- [iunt al:quoties , fed maiores; vide finem 4. 25.